نویسنده
Veled, Sultân Veled, Bahaeddin Muhammed Veled (متوفی 25 ربیع الاهر 623/25 آوریل 1226 - متوفی 10 رجب 712/11 نوامبر 1312)
تاریخ انتشار
21/03/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی صوفیانه
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
rebab-name-sultan-veled
تاریخ
700/1301
یادداشتها
اثر فارسی بهاءالدین محمد ولد که معمولاً به عنوان سلطان ولد شناخته می شود. این اثر در ترکیب نظم و نثر با الگوی «فائلاتون فائلاتون فائلون» که متر مثنوی مولانا است نوشته شده است. بخشهای منثور اثر که نگارش آن از شعبان 700/11 فروردین 1301 آغاز و در مدت پنج ماه به پایان رسید (دیماه 1367: 545)، خلاصهای است برای آمادهسازی خواننده برای موضوعاتی که در قسمتهای ابیات توضیح داده خواهد شد. بخش های منثور در رباب نامه شامل 1 پیشگفتار و 106 عنوان است. در مثنوی که 8124 دوبیتی است، 162 دوبیتی ترکی، 36 عربی و 22 دوبیتی یونانی وجود دارد (Değirmençay 2009: 521). گرچه رباب نامه دارای عیوب متری و قافیه ای است که در عروز وجود دارد، اما به دلیل بیان ساده و سبک روان آن که از ویژگی های ممتاز دیگر مثنوی های سلطان ولد است، قابل توجه است. سلطان ولد در دلیل نوشتن رباب نامه از فردی خوش قلب یاد می کند که او را تشویق به نوشتن اثری در این متر کرده است. این شخص به او می گوید که در متر الهی نامه حکیم سنایی ابتکار نوشته است و اکنون با خلق اثری در متر مسنوی مولانا، هم خاطرات شاگردانش را که با آن متر آشنا هستند خشنود می کند و هم به هدف خود که تمام اشعاری که سروده را شبیه به مولانا می کند. سلطان ولد با این توصیه شروع به سرودن اثر خود کرد که آن را رباب نامه نامید، با این تصور که ناله های رباب از آنچه که هست بسیار و متنوع تر است. در رباب نامه; همه چیز و لذا همه چیز خدا را تسبیح کن، یک طرف عشق شکر می خواهد، یک طرف شکایت، فاصله هایی که انسان از عالم نیستی تا عالم هستی می گذرد، جوهر باد و کلام آب است، تفاوت واقعی در ارواح است نه در بدن، فکر برتر از کردار است، دنیا برای بعضی ها حرام است، دنیا برای بعضی ها حرام است. اطاعت از مردم، هر حرف معنای متفاوتی دارد. بر شرط بندی های مختلف تاکید شده است. علاوه بر این، تفاسیر و تفسیر برخی از آیات و روایات نیز برای آشکار شدن معانی نهفته در آنها صورت می گیرد. علاوه بر اینها، این اثر به سخنان بزرگانی چون مولانا، شمس تبریزی و سید برهان الدین و به ویژه سخنان مولانا می پردازد تا مخاطب را به خرد نهفته در این سخنان درک کند. رباب نامه که شش نسخه در کتابخانه های خطی مختلف دارد (رجوع کنید به ژانویه 1988: 553)، اولین بار توسط F منتشر شد. این کتاب توسط ویلهلم رادلوف (1889) منتشر شد و بعداً توسط علی سلطانی گیر فرامرزی (1377) در ایران منتشر شد. Veyis Değirmençay یک مطالعه دکترا در مورد این کار انجام داد (1996). سرانجام، اسماعیل کوچاک اثری را که قبلاً توسط Niğdeli Hakkı Eroğlu (2011) ترجمه شده بود، منتشر کرد. برای شرح حال شاعر به «ولد، سلطان ولد، بهاالدین محمد ولد» مراجعه کنید. فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Alî Sultânî Gird Ferâmerzî (1377).Rebâb-nâme. Tahran: Müessese-i Mütalaât-i İslâmî.
Değirmençay, Veyis (1996).Sultan Veled ve Rebabnâme. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Değirmençay, Veyis (2009). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: TDV Yay. 521-522.
Koçak, İsmail (hzl.) (2011).Rebabnâme, Hz. Sultan Veled. (çev. Niğdeli Hakkı Eroğlu). (akt. A. Güneysel).Konya: T.C. Konya Valiliği İl kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay.
Ocak, Fatma Tulga (1988). "Sultan Veled'in Rebâb-nâme'si".Erdem, 5 (11): 541-592.
Radloff, Friedrich Wilhelm (1889).Über Alttürkische Dialekte: Die Seldschukische Verse im Rebâbnâmeh. St. Petersburg.
Atıf Bilgileri
AVŞAR, Ziya. "REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/rebab-name-sultan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
