نویسنده
Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî, Muhammed Celâleddin, Hudâvendigâr (b. 06 Rebiülevvel 604/30.09.1207 - d. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)
تاریخ انتشار
03/04/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - خطبه
نوع
دیگر
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
mecalis-i-seb-a-mevlana
تاریخ
?
یادداشتها
اثری مرکب به نثر فارسی و مرکب از هفت خطبه مولانا در هفت جلسه که توسط دراویش کاتب یا سلطان ولد و حسین چلبی نوشته شده است. در مورد تاریخ هایی که مولانا خطبه های مورد بحث را ایراد کرده است دو نظر وجود دارد. نظر عموم این است که مولانا این خطبه ها را قبل از ملاقات با شمس انجام داده است. نظر دوم این است که اطلاعاتی که وی این خطبه ها را پس از شمس ترک کرده است با اسناد ثابت می شود. اما در اطلاع ماست که حضرت بعد از شمس در برخی مجالس دوستانه خطبه ایراد کردند. می توان روش کلی تبلیغی را که در مجالس مکالیس سبعه دنبال می شود، این گونه بیان کرد: در هر مجلس، خطبه با زبانی موزون و جملات منتخب شعری آغاز می شود. نظراتی که در خطبه مطرح شد با استناد به آیات بسیاری مورد تأیید قرائن قرآنی است. هدف از این اشارات حمد و ستایش خداوند از نظر قدرت و حکمت و عظمت و توحید است. در پایان خطبه، هرتز. پیامبر، چهار خلیفه، اصحاب و گاه حز. برای حسن و حسین دعا می کنند. در ادامه این باب، مرحله شروع خطبه با حدیثی است که اساس موضوع را تشکیل می دهد. مولانا در حین تشریح و حاشیه نویسی این حدیث اساسی، آیات مربوطه را بسته به دلالت هایی که خطبه آورده است، فهرست می کند و احادیث دیگری را ذکر می کند که حدیثی را که بر آن استوار است، در همان سطح بیان می کند. این ترتیب با داستان ها و روایت های متناسب با موضوع دنبال می شود. مولانا در طول خطبه، محصولات درک گسترده خود را به شنوندگان منتقل می کند و از منظرهای مختلف به موضوع می نگرد، بدون اینکه از سطح ادبی و زیبایی شناختی خدشه ای وارد شود. مولانا اگرچه در سطح ادبی و زیبایی شناختی به مباحث خطبه می پردازد، اما در تقلیل آن ها به سطح عمومی با انتقال های بسیار مناسب و دقیق بسیار مهارت دارد. او همیشه موضوعات خطبه ای را که مطرح می کند با مثال هایی از محیط زندگی و زندگی روزمره مرتبط می کند. او اگرچه در هر خطبه ای عقاید اساسی خود را تکرار می کند، اما در هر مجلسی این تکرارها را به نتیجه ای متفاوت پیوند می دهد و ضیافت روایی منحصر به فردی را به شنوندگان خود تقدیم می کند. در پایان خطبه، برخی از وقایع نمونه برگزیده از داستان های مذهبی-تاریخی به تفصیل توضیح داده شده و با روش تفسیری پوشش داده می شود که علاقه مخاطب را زنده نگه می دارد. در پایان خطبه با حمد و ثنای الهی حز. مجلس با صلوات بر پیامبر، اولاد و یارانش پایان می یابد (Gölpınarlı 1965: 2). به گفته عبدالباکی گلپینارلی، مفاد مجالس در مکالیس سبعه چنین است: 1. مجمع: شکست امت، مبارزه، سلیمان تاج، تفسیر بسمله، معجزه پیامبر، شکافتن ماه، نمایندگی، بوتبرد، حمیت، نماینده، بوتیر، حمیت، نماینده، حمید، قائم مقام، قائم مقامی، قیامت داستان برصیسا، بسمله، نوح-سیل.2. مجمع: روی آوردن به سوی خدا، غنای دل، طبل روباه، اهم اوغلو ابراهیم، سلیمان هذهود بلکیس، داستانی از هشام، بسمله.3. مجلس: نظر حاریس، سلطان زاده، زاهد عارف، سلطان خادم، وقت دعا برای حاجت، حسن نیت.4. مجمع: الذین رحمت الجامعه حکایت بندگی و استقامت و توبه نصوح و مکبیل تمار و سلبه.5. مجمع: دعای باران عبدالمطلب، بندگی، حبیب عاجمی، جاه طلبی سیری ناپذیر گاو، خود، گروه های مردم.6. مجمع: نصایح و الدنیا فی تورات، لا الا.7. مجمع: افتخار ذهن، هر چیزی مقیاسی دارد، دانش، هدف آفرینش، دانش برخاسته از دانش آموخته شده از ذات، بازنمایی مار ماهی (Gölpınarlı 1965: 136-137). مکالیس سبعه اولین بار بر اساس نسخه 788/1386 آن در کتابخانه Üsküdar Hacı Selim Ağa منتشر شد. متن فارسی اثر به تصحیح احمد رمزی آکیورک با ترجمه کتابفروش ریزلی محمد هولوسی با مقدمه و تحلیل فریدون نفیض اوزلوک با عنوان هفت پند مولانا (1937) منتشر شد. عبدالباکی گلپینارلی، که متن اوزلوک و ترجمههای مبتنی بر آن را ناکافی میدانست، این اثر را بر اساس قدیمیترین و دستنخوردهترین نسخه در مجله شماره 79 در کتابخانه موزه مولانا (1965) به ترکی ترجمه کرد. متن نسخه خطی مورد بحث توسط توفیک سبحانی در تهران با نام مکالیس سبعه (هفت هیتابه) (1365) چاپ شده است. جدای از اینها، تالیفات زیادی در قالب ترجمه و انتخاب افراد مختلف در مورد این اثر انجام شده است (برای زندگینامه او رجوع کنید به «Mevlânâ Celaleddin-i Rumî, Muhammed Celâleddin, Hudâvendigâr». فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Gölpınarlı, Abdülbâki (1965).Mevlânâ Celâleddîn, Mecâlis-i Seb’a. Konya: Konya Turizm Derneği Yay.
Mevlana Bibliyografyası,Kitaplar.http://mevlanader.com/mevlana-bibliyografyasi-kitaplar/[Erişim tarihi: 03.04.2022]
Öngören, Reşat (1991). “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 29. İstanbul: TDV Yay. 441-448.
Tevfîk Sübhânî (1365).Mecâlis-i Seb’a (Heft Hitâbe). Tahran: İntişârât-ı Keyhân.
Uzluk, Feridun Nafiz (1937).Mecâlis-i Seb’a-yı Mevlânâ (Mevlânâ’nın Yedi Öğüdü). (çev. Rizeli M. Hulûsi). İstanbul.
Atıf Bilgileri
AVŞAR, Ziya. "MECÂLİS-İ SEB'A (MEVLÂNÂ )".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecalis-i-seb-a-mevlana. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
