SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)

Name: SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)
Author: Bayezid-i Rumi, Derviş Mehmed (d. ?/? - ö. ?/1516'dan sonra)

İsim	SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)
Yazar	Bayezid-i Rumi, Derviş Mehmed (d. ?/? - ö. ?/1516'dan sonra)
Basım Tarihi:	09/11/2021
Konu	Tekke Edebiyatı - mensur tefsir
Tür	Diğer
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	secencelul-ervah-bayezid-i-rumi
Tarih	16. yüzyıl
Notlar	Bâyezıd-ı Rumî’ye ait Fatiha tefsiri. Kâtip Çelebi (d. 1017/1609-ö. 1067/1657),Keşfü'z Zunûn(2013: 788)’unda eserin ismindenSecencelü’l-Ervâhi ve Nukûşü’l-Elvâh (Ruhların Aynası ve Levhaların Nakışları)adıyla Bâyezıd-ı Rumî'’nin eseri olarak bahsetmektedir. Bazı kaynaklardaTefsîrü’l-Fâtiha(Mehmet Mecd’i Efendi 1989: 371) olarak bazı kaynaklarda ise iki isim de birleştirilerekSecencelü’l-Ervâh fî Tefsîri’l-Fâtiha(Bursalı Mehmed Tâhir 2000: 47) adıyla anılmaktadır. Eser, Fâtihâ suresinin mensur Arapça tefsiridir (Özmen 2003: 35; Güleç 2020: 23).Bâyezıd-ı Rumî'nin Fatiha suresini tefsir ettiği bir eserinin bulunduğu kesin olarak bilinmesine rağmen yukarıda değinildiği gibi eserin ismi konusunda kaynaklarda farklı bilgiler yer almaktadır. Söz konusu durum nedeniyle olsa gerek bazı kaynaklarda müellifin aynı eseri farklı eserlermiş gibi de algılanmıştır. Bu durumun örneğiniTefsirü’l-Fatiha el-Müsemma Bisicli-cili’l Ervahadıyla anılan eserde görmek mümkündür.Eserin varlığından Kâtip Çelebi, Keşfü'z Zunûn adlı eserinde ikinci Bâyezîd Han devrinin şeyhlerinden Bâyezîd Halîfe’ninTefsirü’l-Fatiha (Fatiha’nın Tefsiri)adlı bir eseri olduğunu belirterek bahsetmektedir (Kâtip Çelebi 2013: 399). Şairin Arapça olarak yazdığı belirtilen bu eserin günümüze ulaşamadığı da bildirilmektedir. Ancak müellif,Sırr-ı Cananadlı eserinde bir Fatiha tefsiri yazdığını belirttiği için kaynaklarda farklı eserlermiş gibi yer alan isimlerin aslında aynı esere(Özmen 2003: 38-39)yaniSecencelü'l-Ervah'a ait olduğu düşünülmektedir .Secencelü'l-Ervah, müellifin İbn-i Kadı-i Simâvî’ye ait eksik bir tefsiri tamamlamak istemesi amacıyla kaleme alınmıştır. Tam olarak ne zaman yazıldığı bilinmeyen eserin Bâyezıd-ı Rumî'nin Tire'de bulunduğu yıllarda kaleme alındığı düşünülmektedir. 12 risaleden oluşan bir mecmuanın içerisindeki ilk risalede yer alan eser, risalenin 3-36 varakları arasında bulunmaktadır (Özmen 2003: 39-40). Özmen (2003: 41), eserin işârî tefsir metoduyla yazıldığını ve müellifin ayet ve hadislerle düşüncelerini desteklediğini belirtmektedir. Eser, Fatiha suresinin nüzulü, surenin isimleri, esrarı gibi Fatiha suresine dair genel bilgilere yer vermektedir. Bunun yanı sıra besmelenin fazileti, âmin kelimesinin tefsiri vb. hakkında da bilgiler paylaşan müellif, konularla ilgili kendi görüş ve düşüncelerine de eserde değinmektedir (Özmen 2003: 41).Eserle ilgili olarak Kerim Özmen (2003) tarafından hazırlanmış bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır.Bâyezıd-ı Rumî’nin biyografisi için bk. “Bayezid-i Rumi, Derviş Mehmed”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi Nilgün TÜRKMEN
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Bursalı Mehmed Tâhir (2000).Osmanlı Müellifleri I-II-III.C. I. Ankara: Bizim Büro Basımevi. Güleç, Fatih (2020).Bâyezîd-i Rûmî, Hayatı, Eserleri, Mecâlis ve Risâle-i Âdâb-ı Sülûk (İnceleme-Metin-Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi. Kâtip Çelebi (2013).Keşfü'z-Zunun. C. 2. (çev. R. Balcı). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. Mehmed Mecdî Efendi (1989).Hadâiku’ş-Şakâik. (hzl. A. Özcan), İstanbul: Çağrı Yayınları. Özmen, Kerim (2003).“Bâyezid Halife (er-Rûmî) ve Fatiha Tefsiri” (Edisyon Kritiği) Secencelü’l-Ervâh ve Nükûşu’l-Elvâh. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	TÜRKMEN, Nilgün. "SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/secencelul-ervah-bayezid-i-rumi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)

Yazar Bayezid-i Rumi, Derviş Mehmed (d. ?/? - ö. ?/1516'dan sonra)

Basım Tarihi 09/11/2021

Konu Tekke Edebiyatı - mensur tefsir

Tür Diğer

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası secencelul-ervah-bayezid-i-rumi

Tarih 16. yüzyıl

Notlar Bâyezıd-ı Rumî’ye ait Fatiha tefsiri. Kâtip Çelebi (d. 1017/1609-ö. 1067/1657),Keşfü'z Zunûn(2013: 788)’unda eserin ismindenSecencelü’l-Ervâhi ve Nukûşü’l-Elvâh (Ruhların Aynası ve Levhaların Nakışları)adıyla Bâyezıd-ı Rumî'’nin eseri olarak bahsetmektedir. Bazı kaynaklardaTefsîrü’l-Fâtiha(Mehmet Mecd’i Efendi 1989: 371) olarak bazı kaynaklarda ise iki isim de birleştirilerekSecencelü’l-Ervâh fî Tefsîri’l-Fâtiha(Bursalı Mehmed Tâhir 2000: 47) adıyla anılmaktadır. Eser, Fâtihâ suresinin mensur Arapça tefsiridir (Özmen 2003: 35; Güleç 2020: 23).Bâyezıd-ı Rumî'nin Fatiha suresini tefsir ettiği bir eserinin bulunduğu kesin olarak bilinmesine rağmen yukarıda değinildiği gibi eserin ismi konusunda kaynaklarda farklı bilgiler yer almaktadır. Söz konusu durum nedeniyle olsa gerek bazı kaynaklarda müellifin aynı eseri farklı eserlermiş gibi de algılanmıştır. Bu durumun örneğiniTefsirü’l-Fatiha el-Müsemma Bisicli-cili’l Ervahadıyla anılan eserde görmek mümkündür.Eserin varlığından Kâtip Çelebi, Keşfü'z Zunûn adlı eserinde ikinci Bâyezîd Han devrinin şeyhlerinden Bâyezîd Halîfe’ninTefsirü’l-Fatiha (Fatiha’nın Tefsiri)adlı bir eseri olduğunu belirterek bahsetmektedir (Kâtip Çelebi 2013: 399). Şairin Arapça olarak yazdığı belirtilen bu eserin günümüze ulaşamadığı da bildirilmektedir. Ancak müellif,Sırr-ı Cananadlı eserinde bir Fatiha tefsiri yazdığını belirttiği için kaynaklarda farklı eserlermiş gibi yer alan isimlerin aslında aynı esere(Özmen 2003: 38-39)yaniSecencelü'l-Ervah'a ait olduğu düşünülmektedir .Secencelü'l-Ervah, müellifin İbn-i Kadı-i Simâvî’ye ait eksik bir tefsiri tamamlamak istemesi amacıyla kaleme alınmıştır. Tam olarak ne zaman yazıldığı bilinmeyen eserin Bâyezıd-ı Rumî'nin Tire'de bulunduğu yıllarda kaleme alındığı düşünülmektedir. 12 risaleden oluşan bir mecmuanın içerisindeki ilk risalede yer alan eser, risalenin 3-36 varakları arasında bulunmaktadır (Özmen 2003: 39-40). Özmen (2003: 41), eserin işârî tefsir metoduyla yazıldığını ve müellifin ayet ve hadislerle düşüncelerini desteklediğini belirtmektedir. Eser, Fatiha suresinin nüzulü, surenin isimleri, esrarı gibi Fatiha suresine dair genel bilgilere yer vermektedir. Bunun yanı sıra besmelenin fazileti, âmin kelimesinin tefsiri vb. hakkında da bilgiler paylaşan müellif, konularla ilgili kendi görüş ve düşüncelerine de eserde değinmektedir (Özmen 2003: 41).Eserle ilgili olarak Kerim Özmen (2003) tarafından hazırlanmış bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır.Bâyezıd-ı Rumî’nin biyografisi için bk. “Bayezid-i Rumi, Derviş Mehmed”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi Nilgün TÜRKMEN

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Bursalı Mehmed Tâhir (2000).Osmanlı Müellifleri I-II-III.C. I. Ankara: Bizim Büro Basımevi. Güleç, Fatih (2020).Bâyezîd-i Rûmî, Hayatı, Eserleri, Mecâlis ve Risâle-i Âdâb-ı Sülûk (İnceleme-Metin-Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi. Kâtip Çelebi (2013).Keşfü'z-Zunun. C. 2. (çev. R. Balcı). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. Mehmed Mecdî Efendi (1989).Hadâiku’ş-Şakâik. (hzl. A. Özcan), İstanbul: Çağrı Yayınları. Özmen, Kerim (2003).“Bâyezid Halife (er-Rûmî) ve Fatiha Tefsiri” (Edisyon Kritiği) Secencelü’l-Ervâh ve Nükûşu’l-Elvâh. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Atıf Bilgileri TÜRKMEN, Nilgün. "SECENCELÜ’L-ERVAH (BÂYEZİD-İ RUMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/secencelul-ervah-bayezid-i-rumi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].