KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ

Name: KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ
Author: ?

İsim	KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ
Yazar	?
Basım Tarihi:	06/07/2022
Konu	Bilinmiyor - Kur'an Tercümesi
Tür	Diğer
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	karisik-dilli-kur-an-tercumesi
Tarih	?
Notlar	Karışık dilli bir Kur'an tercümesi.Başı ve sonu eksik olduğu için ne zaman, nerede ve kimin tarafından yazıldığı bilinmeyen bu yazma eserin tek nüshası vardır (Süleymaniye Kütüphanesi. Yazma Bağışlar Bölümü. 3966). Toplam 222 yaprak olan yazmanın ilk yaprağı 49. sûre (Sûretü’l-Hucurât) ile başlamakta ve son yaprağı 111. sûre (Sûretü Ebî Leheb) ile bitmektedir. Yazmanın, sondan sadece 3-4 yaprağı eksik olmasına rağmen baştan epeyce kısmı yoktur. Mevcut yapraklar, Kur’an’ın ancak 1/6’sı (altıda biri) kadarını içermektedir. Bu da eserin aslının üç-dört cilt hâlinde olması ihtimalini kuvvetlendirmektedir.Eserin sayfa ebadı yaklaşık 17,5x26 cm’dir. Sayfalardaki satır sayısı altı ile on altı arasında değişmektedir. Arapça metin, koyu ve büyük harflerle yazılmıştır. Türkçe çeviriler ise Arapça metnin satır aralarına daha küçük ve yukarıdan aşağıya doğru eğimli bir yazıyla yazılmıştır. Çeviri, kelime kelime yapılmakla birlikte bazen Arapça kelimelerin hacimli bir açıklamayla karşılandığı da görülür. Arapça kelimelerin anlamlarının kendinden önceki veya sonraki kelimelerin altına yazıldığı da olmuştur. Eserde çeviriler yanında tercüme edilen ayetlerle ilgili hadis, hikâye ve tefsirler de bulunmaktadır. Eserin bazı sayfalarının kenarlarında farklı bir kalemle yazılmış, özet mahiyetinde notlar vardır. Çok az olmakla beraber bazı sayfalarda Farsça notlar da bulunmaktadır.Eseri bilim dünyasına ilk defa Prof. Dr. Nuri Yüce tanıtmıştır (Eine neu endeckte Handschrift des Mitteltürkischen – Sprach – und Kulturkontakte der Türkischen Völker, (Materialien der zweiten Deutschen-Tukologen Koferenz Rauischholzzhausen, 13-16 Juli 1990, hrsg v.J.P. Laut und K. Röhrborn. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1993. Veröffentlichhungen der Societas Uralo-Altaica 37, 221-227).“Karışık dil” terimi bir taraftan Anadolu’da Doğu Türkçesi etkisi altında gelişen yeni edebi dille ortaya konan eserlerin, diğer taraftan 13. yüzyılda Harezm Türkçesiyle temsil edilen Doğu Türk yazı dilinde, özellikle Moğol istilasının neden olduğu boylar ve diller karışmasının ortaya çıkardığı Kıpçak ve Oğuz dil özelliklerinin artış gösterdiği eserlerin dili için kullanılan bir terimdir. Harezm, Kıpçak ve Oğuz lehçeleri özelliklerini yansıtan bu yazmadaki karışık dilli metin, Türk dili için son derece değerlidir. Eser dil bakımından hem Doğu hem de Batı Türkçesi özellikleri taşımaktadır.Harezm ve Altınordu sahasında yazıldığı düşünülen bu eserde hem Doğu hem Batı Türkçesi gramer unsurları ç içedir.bol-~ ol-; taqı ~ daqı, ti-~ di-, ton ~ don, tokuz ~ dokuzgibi ikili şekiller bir arada bulunmaktadır. Ekler yazılırken, bazen harekelerle gösterilmiş, bazen de aynı ekler harflerle yazılarak gösterilmiştir. Dil özelliklerinden yola çıkılarak eserin 13. veya 14. yüzyılda yazıldığını söylemek mümkündür.Arapça ayetler ve Türkçe tercüme ve tefsirden oluşan metnin %80'i harekelidir. Ünlüler için elif, vav, ye harflerinin az kullanılışı, müellif veya müstensihin Karahanlı imla geleneğine bağlı kalmadığını, Oğuzların Anadolu’da kullandıkları imlaya yakın bir yol izlediğini göstermektedir.nünsüzü ile biten bazı kelime veya ekler yazılırkennharfi yerine tenvin kullanılmıştır:Eser, Osman Toker (2000), Ayşe Uyansoy Hillhouse (2006), Cengiz Müfettişoğlu (2006), Aslı (Uygun) Zengin (2007) ve Recep Yılmaz (2007) tarafından yüksek lisans tezi olarak çalışılmıştır.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi Aslı Zengin
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ata, Aysu (2004).Türkçe İlk Kur’an Tercümesi Karahanlı Türkçesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Hillhouse, Ayşe Uyansoy (2006).Karışık Dilli Kur’an Çevirisi (1a-37a).İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Müfettişoğlu, Cengiz (2006).Karışık Dilli Bir Kur’an Çevirisi Yazmanın 037b-072a Yaprakları Üzerinde Dil İncelemesi.İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Nalbant, Mehmet Vefa (2009).Karışık Dilli Kur’an Tefsiri - Çağatay, Oğuz ve Kıpçak Lehçeleri İle. İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları. Sağol, Gülden (1999).An- Linear Translation of The Qur’an into Khwarazm Turkish, Part: I-IV, Harvard Universty. Toker, Osman (2000).Karışık Dilli Kur’an Tercümesi (Varak no: 109b-144a).İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yılmaz, Recep (2007).Karışık Dilli Kur’an Tercümesi (Yaprak No: 183b-222a). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüce, Nuri (1990). “Eine neu endeckte Handschrift des Mitteltürkischen – Sprach – und Kulturkontakte der Türkischen Völker”.Materialien der zweiten Deutschen Turkologen-Konferenz Rauischholzhausen, herausgegeben von Jens Peter Laut und Klaus Röhrborn. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1993. Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica Band 37. 221-227. Zengin Uygun, Aslı (2007).Karışık Dilli Bir Kur’an Çevirisi Yazmanın 144b-183a Yaprakları Üzerinde Dil İncelemesi.İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
Atıf Bilgileri	Zengin, Aslı. "KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/karisik-dilli-kur-an-tercumesi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ

Yazar ?

Basım Tarihi 06/07/2022

Konu Bilinmiyor - Kur'an Tercümesi

Tür Diğer

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası karisik-dilli-kur-an-tercumesi

Tarih ?

Notlar Karışık dilli bir Kur'an tercümesi.Başı ve sonu eksik olduğu için ne zaman, nerede ve kimin tarafından yazıldığı bilinmeyen bu yazma eserin tek nüshası vardır (Süleymaniye Kütüphanesi. Yazma Bağışlar Bölümü. 3966). Toplam 222 yaprak olan yazmanın ilk yaprağı 49. sûre (Sûretü’l-Hucurât) ile başlamakta ve son yaprağı 111. sûre (Sûretü Ebî Leheb) ile bitmektedir. Yazmanın, sondan sadece 3-4 yaprağı eksik olmasına rağmen baştan epeyce kısmı yoktur. Mevcut yapraklar, Kur’an’ın ancak 1/6’sı (altıda biri) kadarını içermektedir. Bu da eserin aslının üç-dört cilt hâlinde olması ihtimalini kuvvetlendirmektedir.Eserin sayfa ebadı yaklaşık 17,5x26 cm’dir. Sayfalardaki satır sayısı altı ile on altı arasında değişmektedir. Arapça metin, koyu ve büyük harflerle yazılmıştır. Türkçe çeviriler ise Arapça metnin satır aralarına daha küçük ve yukarıdan aşağıya doğru eğimli bir yazıyla yazılmıştır. Çeviri, kelime kelime yapılmakla birlikte bazen Arapça kelimelerin hacimli bir açıklamayla karşılandığı da görülür. Arapça kelimelerin anlamlarının kendinden önceki veya sonraki kelimelerin altına yazıldığı da olmuştur. Eserde çeviriler yanında tercüme edilen ayetlerle ilgili hadis, hikâye ve tefsirler de bulunmaktadır. Eserin bazı sayfalarının kenarlarında farklı bir kalemle yazılmış, özet mahiyetinde notlar vardır. Çok az olmakla beraber bazı sayfalarda Farsça notlar da bulunmaktadır.Eseri bilim dünyasına ilk defa Prof. Dr. Nuri Yüce tanıtmıştır (Eine neu endeckte Handschrift des Mitteltürkischen – Sprach – und Kulturkontakte der Türkischen Völker, (Materialien der zweiten Deutschen-Tukologen Koferenz Rauischholzzhausen, 13-16 Juli 1990, hrsg v.J.P. Laut und K. Röhrborn. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1993. Veröffentlichhungen der Societas Uralo-Altaica 37, 221-227).“Karışık dil” terimi bir taraftan Anadolu’da Doğu Türkçesi etkisi altında gelişen yeni edebi dille ortaya konan eserlerin, diğer taraftan 13. yüzyılda Harezm Türkçesiyle temsil edilen Doğu Türk yazı dilinde, özellikle Moğol istilasının neden olduğu boylar ve diller karışmasının ortaya çıkardığı Kıpçak ve Oğuz dil özelliklerinin artış gösterdiği eserlerin dili için kullanılan bir terimdir. Harezm, Kıpçak ve Oğuz lehçeleri özelliklerini yansıtan bu yazmadaki karışık dilli metin, Türk dili için son derece değerlidir. Eser dil bakımından hem Doğu hem de Batı Türkçesi özellikleri taşımaktadır.Harezm ve Altınordu sahasında yazıldığı düşünülen bu eserde hem Doğu hem Batı Türkçesi gramer unsurları ç içedir.bol-~ ol-; taqı ~ daqı, ti-~ di-, ton ~ don, tokuz ~ dokuzgibi ikili şekiller bir arada bulunmaktadır. Ekler yazılırken, bazen harekelerle gösterilmiş, bazen de aynı ekler harflerle yazılarak gösterilmiştir. Dil özelliklerinden yola çıkılarak eserin 13. veya 14. yüzyılda yazıldığını söylemek mümkündür.Arapça ayetler ve Türkçe tercüme ve tefsirden oluşan metnin %80'i harekelidir. Ünlüler için elif, vav, ye harflerinin az kullanılışı, müellif veya müstensihin Karahanlı imla geleneğine bağlı kalmadığını, Oğuzların Anadolu’da kullandıkları imlaya yakın bir yol izlediğini göstermektedir.nünsüzü ile biten bazı kelime veya ekler yazılırkennharfi yerine tenvin kullanılmıştır:Eser, Osman Toker (2000), Ayşe Uyansoy Hillhouse (2006), Cengiz Müfettişoğlu (2006), Aslı (Uygun) Zengin (2007) ve Recep Yılmaz (2007) tarafından yüksek lisans tezi olarak çalışılmıştır.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi Aslı Zengin

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Ata, Aysu (2004).Türkçe İlk Kur’an Tercümesi Karahanlı Türkçesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Hillhouse, Ayşe Uyansoy (2006).Karışık Dilli Kur’an Çevirisi (1a-37a).İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Müfettişoğlu, Cengiz (2006).Karışık Dilli Bir Kur’an Çevirisi Yazmanın 037b-072a Yaprakları Üzerinde Dil İncelemesi.İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Nalbant, Mehmet Vefa (2009).Karışık Dilli Kur’an Tefsiri - Çağatay, Oğuz ve Kıpçak Lehçeleri İle. İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları. Sağol, Gülden (1999).An- Linear Translation of The Qur’an into Khwarazm Turkish, Part: I-IV, Harvard Universty. Toker, Osman (2000).Karışık Dilli Kur’an Tercümesi (Varak no: 109b-144a).İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yılmaz, Recep (2007).Karışık Dilli Kur’an Tercümesi (Yaprak No: 183b-222a). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yüce, Nuri (1990). “Eine neu endeckte Handschrift des Mitteltürkischen – Sprach – und Kulturkontakte der Türkischen Völker”.Materialien der zweiten Deutschen Turkologen-Konferenz Rauischholzhausen, herausgegeben von Jens Peter Laut und Klaus Röhrborn. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1993. Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica Band 37. 221-227. Zengin Uygun, Aslı (2007).Karışık Dilli Bir Kur’an Çevirisi Yazmanın 144b-183a Yaprakları Üzerinde Dil İncelemesi.İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).

Atıf Bilgileri Zengin, Aslı. "KARIŞIK DİLLİ KUR'AN TERCÜMESİ".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/karisik-dilli-kur-an-tercumesi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].