Aramaya Dön

MATLA'U'L-İ'TİKÂD FÎ MA'RİFETİ'L-MEBDE VE'L-ME'ÂD (FUZÛLÎ)

İsim	MATLA'U'L-İ'TİKÂD FÎ MA'RİFETİ'L-MEBDE VE'L-ME'ÂD (FUZÛLÎ)
Yazar	Fuzûlî (d.888/1483-ö.963-1556)
Basım Tarihi:	17/04/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - kelâm risâlesi
Tür	Diğer
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	matla-u-l-i-tikad-fi-ma-rifeti-l-mebde-ve-l-me-ad-fuzuli
Tarih	?/?
Notlar	Fuzûlî’nin kelâm ilmine dair yazdığı eseri. “Varlığın başlangıcı ve sonu konusundaki (doğru) itikadın (inancın) doğduğu yer” şeklinde tercüme edilebilecek eser Arapça olarak kaleme alınmıştır. Yazılış tarihi belli değildir. Kâinatın sırlarının, başlangıcı ve sonunun sadece bilgi vasıtasıyla öğrenilebileceğini ve böylece Tanrı’ya ulaşılabileceğini anlatan mensur bir eserdir.Matla'u'l-İ'tikâdher biri rükün adı verilen 4 ana bölümden oluşur. Ana bölümler de kendi içerisinde bölümlere ayrılmış olup her birinde farklı konular ele alınmıştır. Birinci rükünde bilgi ve bilgiye ulaşma yolları, ikinci rükünde kâinat ve mahiyetleri, üçüncü rükünde Tanrı’nın varlığını ispat, dördüncü rükünde ise peygamberlik ve ahiret konularına yer verilmiştir. Fuzûlî’nin özellikle ikinci ve üçüncü rükünlerde işlediği konuları Thales, Eflâtun, Aristo, Empedocles ve Heraclitus gibi eski Yunan düşünürlerinin görüşlerine yer vererek delil ve karşı delillerle tartışması eserin dikkat çeken özelliklerinden biridir.Matla'u'l-İ'tikâd fî Ma'rifeti'l-Mebde Ve’l-Me’âdkelâm ilmi üzerine inşa edilen ve kelâm ile felsefeyi kıyasa tâbi tutan risale niteliğinde bir eserdir. Fuzûlî, eserinde yer verdiği ayet ve hadisleri kendi fikirleri için dayanak noktası yapmış, yukarıda da bahsedildiği gibi İslâmî öğreti ile ünlü filozofların fikirlerini mukayeseli olarak ele almıştır. Ona göre Allah’ı, insanı, kâinatı ve yaratılanları anlamak için ortaya koyulan bütün fikirler ve çabalar en nihayetinde Allah’ın kelâmına varmaktadır (Alawadi 2020: 85-86). Fuzûlî’nin, filozofların kâinatın kaynağı hakkındaki görüşlerini ayetlerle destekleme çabası (Türker Küyel 2016: 529) da bunun bir sonucudur.Tespit edilebilen tek nüshası Leningrad Şarkiyat Enstitüsü Kütüphanesinde bulunan eserin tıpkıbasımı Hamit Araslı, neşri Muhammed Tancî tarafından yapılmıştır. Tancî’nin neşri ise Esat Coşan ve Kemal Işık’ın Türkçe tercümesiyle birlikte yayımlanmıştır (2014).Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. Songül Akboğa
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Alawadı, Ali Raji Ali (2020).Fuzûlî’nin Matlau’l-İtikad Eserinin Özellikleri (Kuran Ayetlerine ve Hadislere Göndermeler).Yüksek Lisans Tezi. Karabük: Karabük Üniversitesi. Araslı, Hamid (1958).M. Fuzûlî Matla’u’l-İ’tikâd Ve’l-Kasâidi’l-Arabiyye.Bakü. Muhammed b. Tâvit et-Tancî (2014).Fuzûlî Matla'u'l-İtikâd fî Marifeti'l-Meb¬de Ve’l-Me’âd. Çev. Esat Coşan ve Kemal Işık. İstanbul: Server İletişim. Saraç, M. Ali Yekta (1996). “Fuzûlî’nin Kelâm’a Dair Matlau’l-İtikad İsimli Eseri ve Önemi”.İlmî AraştırmalarII: 111-118. Türker Küyel, Mübahat (2016). “Fuzûlî’nin ‘Aşk’a ve ‘İlm’e İlişkin Olan Bir Kıt’ası, Acaba, Onun ‘Matla’u’l-İ’tikadına’ Dayanarak Açıklanabilir mi?”.Prof. Dr. Mübahat Türker-Küyel Makaleleri-I.Hzl. Şeyma Dinç. Ankara: AKM Yay. Yurdagür, Metin (2003). “Matlau’l-İ’tikâd”.İslâm Ansiklopedisi. C. 28. Ankara: TDV Yay. 142-143.
Atıf Bilgileri	Akboğa, Songül. "MATLA'U'L-İ'TİKÂD FÎ MA'RİFETİ'L-MEBDE VE'L-ME'ÂD (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/matla-u-l-i-tikad-fi-ma-rifeti-l-mebde-ve-l-me-ad-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

MATLA'U'L-İ'TİKÂD FÎ MA'RİFETİ'L-MEBDE VE'L-ME'ÂD (FUZÛLÎ)

Yazar Fuzûlî (d.888/1483-ö.963-1556)

Basım Tarihi 17/04/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - kelâm risâlesi

Tür Diğer

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası matla-u-l-i-tikad-fi-ma-rifeti-l-mebde-ve-l-me-ad-fuzuli

Tarih ?/?

Notlar Fuzûlî’nin kelâm ilmine dair yazdığı eseri. “Varlığın başlangıcı ve sonu konusundaki (doğru) itikadın (inancın) doğduğu yer” şeklinde tercüme edilebilecek eser Arapça olarak kaleme alınmıştır. Yazılış tarihi belli değildir. Kâinatın sırlarının, başlangıcı ve sonunun sadece bilgi vasıtasıyla öğrenilebileceğini ve böylece Tanrı’ya ulaşılabileceğini anlatan mensur bir eserdir.Matla'u'l-İ'tikâdher biri rükün adı verilen 4 ana bölümden oluşur. Ana bölümler de kendi içerisinde bölümlere ayrılmış olup her birinde farklı konular ele alınmıştır. Birinci rükünde bilgi ve bilgiye ulaşma yolları, ikinci rükünde kâinat ve mahiyetleri, üçüncü rükünde Tanrı’nın varlığını ispat, dördüncü rükünde ise peygamberlik ve ahiret konularına yer verilmiştir. Fuzûlî’nin özellikle ikinci ve üçüncü rükünlerde işlediği konuları Thales, Eflâtun, Aristo, Empedocles ve Heraclitus gibi eski Yunan düşünürlerinin görüşlerine yer vererek delil ve karşı delillerle tartışması eserin dikkat çeken özelliklerinden biridir.Matla'u'l-İ'tikâd fî Ma'rifeti'l-Mebde Ve’l-Me’âdkelâm ilmi üzerine inşa edilen ve kelâm ile felsefeyi kıyasa tâbi tutan risale niteliğinde bir eserdir. Fuzûlî, eserinde yer verdiği ayet ve hadisleri kendi fikirleri için dayanak noktası yapmış, yukarıda da bahsedildiği gibi İslâmî öğreti ile ünlü filozofların fikirlerini mukayeseli olarak ele almıştır. Ona göre Allah’ı, insanı, kâinatı ve yaratılanları anlamak için ortaya koyulan bütün fikirler ve çabalar en nihayetinde Allah’ın kelâmına varmaktadır (Alawadi 2020: 85-86). Fuzûlî’nin, filozofların kâinatın kaynağı hakkındaki görüşlerini ayetlerle destekleme çabası (Türker Küyel 2016: 529) da bunun bir sonucudur.Tespit edilebilen tek nüshası Leningrad Şarkiyat Enstitüsü Kütüphanesinde bulunan eserin tıpkıbasımı Hamit Araslı, neşri Muhammed Tancî tarafından yapılmıştır. Tancî’nin neşri ise Esat Coşan ve Kemal Işık’ın Türkçe tercümesiyle birlikte yayımlanmıştır (2014).Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. Songül Akboğa

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Alawadı, Ali Raji Ali (2020).Fuzûlî’nin Matlau’l-İtikad Eserinin Özellikleri (Kuran Ayetlerine ve Hadislere Göndermeler).Yüksek Lisans Tezi. Karabük: Karabük Üniversitesi. Araslı, Hamid (1958).M. Fuzûlî Matla’u’l-İ’tikâd Ve’l-Kasâidi’l-Arabiyye.Bakü. Muhammed b. Tâvit et-Tancî (2014).Fuzûlî Matla'u'l-İtikâd fî Marifeti'l-Meb¬de Ve’l-Me’âd. Çev. Esat Coşan ve Kemal Işık. İstanbul: Server İletişim. Saraç, M. Ali Yekta (1996). “Fuzûlî’nin Kelâm’a Dair Matlau’l-İtikad İsimli Eseri ve Önemi”.İlmî AraştırmalarII: 111-118. Türker Küyel, Mübahat (2016). “Fuzûlî’nin ‘Aşk’a ve ‘İlm’e İlişkin Olan Bir Kıt’ası, Acaba, Onun ‘Matla’u’l-İ’tikadına’ Dayanarak Açıklanabilir mi?”.Prof. Dr. Mübahat Türker-Küyel Makaleleri-I.Hzl. Şeyma Dinç. Ankara: AKM Yay. Yurdagür, Metin (2003). “Matlau’l-İ’tikâd”.İslâm Ansiklopedisi. C. 28. Ankara: TDV Yay. 142-143.

Atıf Bilgileri Akboğa, Songül. "MATLA'U'L-İ'TİKÂD FÎ MA'RİFETİ'L-MEBDE VE'L-ME'ÂD (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/matla-u-l-i-tikad-fi-ma-rifeti-l-mebde-ve-l-me-ad-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].