EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)

Name: EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)
Author: Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa (d. 970/1562-63 - ö. 1039/1629-30)

İsim	EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)
Yazar	Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa (d. 970/1562-63 - ö. 1039/1629-30)
Basım Tarihi:	28/08/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadislerin derlemesi
Tür	Diğer
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-makamu-mahmud-zeyni-sahi
Tarih	?
Notlar	Okçu-zâde Mehmed Şâhî Efendi’nin, şeyhi Aziz Mahmûd Hüdâyî’ye olan muhabbetinin bir göstergesi olarakel-Makâmu’l-Mahmûdadını verip muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadisleri derlediği Arapça eseridir.Kısa bir hamdele ve salveleden sonra eserinin sebeb-i telifini münşiyâne bir dil ve üslup ile beyan eden yazar, Rum (Osmanlı) âlimlerinin hadis ilminde çok kısır kaldıklarını ifade ettikten sonra birçok hadis kaynağını inceledikten sonra daha evvel pek dikkat çekmemiş bazı hadislere rast geldiğini, bunları müstakil bir kitapta toplamaya niyet ettikten sonra elinden geldiğince ulaşabildiği tüm hadis kaynaklarını incelemeye çalıştığını, bu kaynaklarda bulduğu hadisleri derlemeye gayret ettiğini belirtir. Ancak bunları müstakil bir kitap haline getirme fikrini hayata geçirmek için bir türlü fırsat bulamadığını ifade eden müellif, ömrünün son demlerinde fırsat bulduğunda hemen bu amaçla oluşturduğu müsveddelere koştuğunu ancak daha evvel incelediği kaynaklardan mahrum olduğunu söyler. Bu cümlelerinden sonra müntesibi olduğu Şeyh Mahmûd Hüdâyî'yi metheden Okçu-zâde,el-Makâmü'l- Mahmûdadını verdiği eserini 10 bab üzerine tertip edeceğini beyan eder. Ancak eseri günümüz Türkçesine çeviren Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi'nin de ifade ettikleri üzere (2006: 21) elimizdeki nüshalarında altı bab bulunmakta olup her bir babın altında da "fasl" başlığı verilen alt bölümler bulunmaktadır.Eserin birinci bölümünde iman kuvveti ve sevap ümidiyle ortaya çıkan hasletlere dair hadisler derlenmiştir. Bu ana bölümde, Hz. Peygamber'in şefaati, hesapsız cennete girecek olanlar, dört büyük halifenin fazileti, şehitlik, fakirlik, Mekke'den Medine'ye göç eden sahabilerin fazileti, bazı surelerin (İhlas, Kâfirûn, Furkan) fazileti, hac ve umre yolunda vefat eden kişinin fazileti, cennetü'l-bâkî, namazı dosdoğru kılma, ibadetleri gizli yapmak gibi alt konulara dair hadisler bulunmaktadır. Eserin ikinci ana bölümü günahlardan arınmada fayda sağlayan amellere hasredilmiş olup bu kısımda abdest, namaz, oruç, hac, zikir gibi konulardaki hadislere yer verilmiştir. Eserin üçüncü bölümü tevbe etmeyi gerektiren amellere, dördüncü bölümü günahları döken amellere, beşinci bölümü cennet kapılarını açan amellere, altıncı bölümü kendisine cennette ev yaptıranlara hasredilmiştir.Hadis, tefsir ve tasavvuf sahasındaki birçok kaynaktan istifade edilen eserde sadece hadisler derlenmemiş aynı zamanda "nükte", "tenbîh" gibi başlıklarla Okçu-zâde kendi düşünce ve değerlendirmelerine de yer vermiştir.Yazma eser kütüphanelerinde birkaç nüshası bulunan (Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa 5780, Esad Efendi 3586, Hacı Mahmud Efendi 2058, Kayseri Raşid Efendi 150 ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1020) eser müellif hattı olduğu düşünülen Hacı Mahmud Efendi 2058 numaradaki nüshasından hareketle Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzî tarafından günümüz Türkçesine çevrilmiştir (2006).Yazarın biyografisi için bk. "Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Sadık Yazar
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Okçuzâde Mehmed Şâhî Bey (2006).el-Makâmu’l-Mahmûd. (çev. Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi). İstanbul: Dârulhadis Yay. Okçu-zâde Mehmed Şâhî.el-Makâmu’l-Mahmûd. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3586.
Atıf Bilgileri	Yazar, Sadık. "EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-makamu-mahmud-zeyni-sahi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)

Yazar Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa (d. 970/1562-63 - ö. 1039/1629-30)

Basım Tarihi 28/08/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadislerin derlemesi

Tür Diğer

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-makamu-mahmud-zeyni-sahi

Tarih ?

Notlar Okçu-zâde Mehmed Şâhî Efendi’nin, şeyhi Aziz Mahmûd Hüdâyî’ye olan muhabbetinin bir göstergesi olarakel-Makâmu’l-Mahmûdadını verip muhtelif amel ve davranışların faziletlerine dair hadisleri derlediği Arapça eseridir.Kısa bir hamdele ve salveleden sonra eserinin sebeb-i telifini münşiyâne bir dil ve üslup ile beyan eden yazar, Rum (Osmanlı) âlimlerinin hadis ilminde çok kısır kaldıklarını ifade ettikten sonra birçok hadis kaynağını inceledikten sonra daha evvel pek dikkat çekmemiş bazı hadislere rast geldiğini, bunları müstakil bir kitapta toplamaya niyet ettikten sonra elinden geldiğince ulaşabildiği tüm hadis kaynaklarını incelemeye çalıştığını, bu kaynaklarda bulduğu hadisleri derlemeye gayret ettiğini belirtir. Ancak bunları müstakil bir kitap haline getirme fikrini hayata geçirmek için bir türlü fırsat bulamadığını ifade eden müellif, ömrünün son demlerinde fırsat bulduğunda hemen bu amaçla oluşturduğu müsveddelere koştuğunu ancak daha evvel incelediği kaynaklardan mahrum olduğunu söyler. Bu cümlelerinden sonra müntesibi olduğu Şeyh Mahmûd Hüdâyî'yi metheden Okçu-zâde,el-Makâmü'l- Mahmûdadını verdiği eserini 10 bab üzerine tertip edeceğini beyan eder. Ancak eseri günümüz Türkçesine çeviren Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi'nin de ifade ettikleri üzere (2006: 21) elimizdeki nüshalarında altı bab bulunmakta olup her bir babın altında da "fasl" başlığı verilen alt bölümler bulunmaktadır.Eserin birinci bölümünde iman kuvveti ve sevap ümidiyle ortaya çıkan hasletlere dair hadisler derlenmiştir. Bu ana bölümde, Hz. Peygamber'in şefaati, hesapsız cennete girecek olanlar, dört büyük halifenin fazileti, şehitlik, fakirlik, Mekke'den Medine'ye göç eden sahabilerin fazileti, bazı surelerin (İhlas, Kâfirûn, Furkan) fazileti, hac ve umre yolunda vefat eden kişinin fazileti, cennetü'l-bâkî, namazı dosdoğru kılma, ibadetleri gizli yapmak gibi alt konulara dair hadisler bulunmaktadır. Eserin ikinci ana bölümü günahlardan arınmada fayda sağlayan amellere hasredilmiş olup bu kısımda abdest, namaz, oruç, hac, zikir gibi konulardaki hadislere yer verilmiştir. Eserin üçüncü bölümü tevbe etmeyi gerektiren amellere, dördüncü bölümü günahları döken amellere, beşinci bölümü cennet kapılarını açan amellere, altıncı bölümü kendisine cennette ev yaptıranlara hasredilmiştir.Hadis, tefsir ve tasavvuf sahasındaki birçok kaynaktan istifade edilen eserde sadece hadisler derlenmemiş aynı zamanda "nükte", "tenbîh" gibi başlıklarla Okçu-zâde kendi düşünce ve değerlendirmelerine de yer vermiştir.Yazma eser kütüphanelerinde birkaç nüshası bulunan (Süleymaniye Kütüphanesi Şehid Ali Paşa 5780, Esad Efendi 3586, Hacı Mahmud Efendi 2058, Kayseri Raşid Efendi 150 ve İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY 1020) eser müellif hattı olduğu düşünülen Hacı Mahmud Efendi 2058 numaradaki nüshasından hareketle Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzî tarafından günümüz Türkçesine çevrilmiştir (2006).Yazarın biyografisi için bk. "Zeynî/Şâhî, Okçu-zâde Nişancı Mehmed Paşa".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Sadık Yazar

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Okçuzâde Mehmed Şâhî Bey (2006).el-Makâmu’l-Mahmûd. (çev. Hür Mahmud Yücer ve Mehmed Rûzi). İstanbul: Dârulhadis Yay. Okçu-zâde Mehmed Şâhî.el-Makâmu’l-Mahmûd. Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3586.

Atıf Bilgileri Yazar, Sadık. "EL-MAKÂMU MAHMÛD (ZEYNÎ/ŞÂHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-makamu-mahmud-zeyni-sahi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].