المؤلف
الخطاط غير معروف
تاريخ النشر
ح. 948 [1541-1542]
مكان النشر
إيران، شيراز -
النوع
كتاب
اللغة
العربية
رقمي
نعم
مخطوط
نعم
عدد الصفحات
236
الأبعاد الفيزيائية
19,3 x 12,4 cm; 236 yaprak, sayfada 17 satır
المكتبة
متحف جامعة سابانجي ساكيب سابانجي
معرف أصل المكتبة
100-0278
رقم السجل
unknown_id_1758338845
التاريخ
ح. 948 [1541-1542]
ملاحظات
عند فحص الزخارف الموجودة بين 1ب و235أ من الكتاب، يتبين أنها تشبه زخارف الأعمال المنسوخة في شيراز في ثمانينيات القرن السادس عشر خلال الفترة الصفوية. كما أن كتابة الآية 88 من سورة الإسراء وسط التذهيب الظاهرية أمر شائع في نسخ القرآن المنسوخة في شيراز خلال الفترة الصفوية في القرن السادس عشر. كما يمكن رؤيته في الزخارف بين الأوراق 1ب-3أ، يُفهم أن الأوراق المزخرفة على الطراز الصفوي تم قطعها إلى 2 سم. ومع ذلك، لا يوجد مثل هذا الانقطاع في الإضاءة على الأوراق 235ب-236أ، وأسلوبها مختلف تمامًا عن الآخرين؛ إنه يشبه تطبيق أوائل القرن العشرين لأسلوب الزخرفة العثماني في القرن السادس عشر. هذه النسخة من القرآن، التي تم نسخها وتزيينها وربما تجليدها في شيراز حوالي عام 1580 خلال الفترة الصفوية، لا بد أنها وصلت بطريقة ما إلى إسطنبول. وبما أن الغلاف قد تعرض للتلف أو الضياع، فمن المحتمل أن المالك الجديد للكتاب كان لديه الكتاب الذي كتبه خطاط محترف في أوائل القرن العشرين. علاوة على ذلك، ومن أجل زيادة قيمة الكتاب، لا بد أنه قام بتزيين الصفحتين الأخيرتين بواسطة أحد كبار الزخرفة في تلك الفترة ثم قام بتجليدهما. ربما اضطر مُجلِّد الكتب إلى قص صفحات الكتاب لتناسب الغلاف.
Cilt
Miklepli vişne çürüğü deri cildin dışı bulutlar, rumiler, hatayilerle kalıpla bezemeli yaldız gömme şemseli ve köşebentlidir. Miklebi ve sertabı yenilenmiş, bu yenileme sırasında eski sertaba ait "Masun ve mahfuz bir kitaptır. O'na yalnız pak olanlar dokunabilir" ayetlerinin (Vâkıa: 78-79) kalıpla yazılı olduğu kartuş korunmuştur. Onarımda iç kapaklara kestane rengi sade deri kaplanmış olmalıdır. Cildin dış kapaklarının 16. yüzyıl sonlarına ait olduğu söylenebilir.
Ketebe ve zehebe kaydı
Yaprak 235b'de unvan tezhibinin altına rıka hatla, Esadullah Kirmanî'nin talebesi Ahmed el-Karahisarî'nin hattıyla h. 948 [1541-1542]'de istinsah edildiği yazılıdır. Ketebe kaydının sonradan yazıldığı düşünülmektedir.
Malzemeler
Âharlı kâğıt üzerine siyah mürekkep, renkli boyalar, altın
Müzeye Geliş Şekli
Sakıp Sabancı tarafından Şevket Rado'dan satın alınmış ve 1998'de SSM'ye bağışlanmıştır.
Telif Hakkı
© Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi. Tüm hakları saklıdır.
Tezhipler
Sanatlı elyazma kitaplarda genelde ilk iki yaprakta, bazen birinci yaprağın a yüzünde tezhipli oval, dairevi, yıldız biçimi veya daha farklı tasarımlarla yapılmış süslemeli sayfalar vardır. Bu süslemelerin orta alanına çoğu kez kitabın, yazarının ismi, kitabın kim için hazırlandığı, kitap bir Kuran ise bir ayet yazılır. Bu orta alan tamamen tezhiplendiği gibi boş da bırakılabilir. İşte bu sayfalara zahriye adı verilir. Buradaki zahriye yapraklarında (y. 1b-2a) ortada etrafı minik çiçeklerle halkârî ve mavi renkli rumi tığlarla çevrili, salbekli ve sekiz kollu bir şemse ile köşebentler vardır. Şemsenin ortasına altın zemine beyaz rıka hatla "De ki: Yemin ederim eğer insanlar ve cinler Kuran'ın benzerini getirmek üzere toplansalar, birbirlerine arka çıksalar da bir mislini getiremezler" ayeti (İsra: 88) yazılmıştır. Tezhibin temel renkleri altın, lacivert ve turuncudur. Kuran'ın Fatiha ve Bakara sureleri geleneğe uygun olarak haşiyeli enli pervazlı serlevha tezhiplidir (y. 2b-3a). Kitabın sayfa kenarındaki gülleri, sure başları da tezhiplidir. Cüz, hizb, aşr, secde işaretleri altın rıka hatla sayfa kenarına yazılmıştır. Yaprak 235b'de unvan tezhibinin altına rıka hatla ketebe kaydı yazılıdır. Bu satırların altındaki alana altın ve lacivert zeminli, bulut ve rumi motifli levha tezhip yapılmıştır. Aynı sayfanın kenarında siyah mürekkeple yazılıp sonra silinmiş notların izleri seçilmektedir. Etrafı pervazlı, mavi zeminli oval şemseli bir diğer levha tezhip de yaprak 236a'da yer alır.
Yazı Cinsi
Nesih
Rıka
