Yezidjizade Kardeşlerin Münteha Adını Verdikleri Kitapların Tarifi Sorunu

Name: Yezidjizade Kardeşlerin Münteha Adını Verdikleri Kitapların Tarifi Sorunu
Author: Mehmet Bilal Yamak, Tuba Bozbey

İsim	Yezidjizade Kardeşlerin Münteha Adını Verdikleri Kitapların Tarifi Sorunu
Yazar	Mehmet Bilal Yamak, Tuba Bozbey
Tür	Kitap
Dil	ara,eng
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Danimarka Kraliyet Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	EISSN: 2717-6967, DOI: 10.26650/iuitd.2021.972867
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_d027e0e7dbee40718688009c463909d8
Lokasyon	DOAJ Açık Erişim Dergiler Dizini
Notlar	Yezidcioğlu Muhammed Efendi (ö. 855/1451) ve Ahmed Bidjan (ö. 870/ 1466'dan sonra) Osmanlı tasavvuf tarihinin iki temsili ismidir. Onların yazılı eserleri Osmanlı İmparatorluğu içinde ve dışında harfiyen okunmuş, yorumlanmış, hatta başka dillere çevrilmiştir. Yezidcioğlu kardeşler aynı zamanda Hacı Bayram Velî'nin müritleri ve halefleriydi. Kardeşler pek çok kitap yazdılar; ancak Muhammed Efendi'nin Muhammediyye manzumesi ve Ahmed Bidjan'ın mensur eseri Envâru'l-Âşikîn, ilim adamlarının, tasavvuf mensuplarının ve geniş halk kitlelerinin en çok okuduğu iki kitap olarak kabul edilmiştir. Muhammed Efendi, İbn Arabi'nin Fususu'l-Hikâm'ına şerh yazmış, Ahmed Bidjan ise iki şerh yazmış ancak bu kitaplar arasındaki farklar tam olarak belirtilmemiştir. Bu çalışmalar olmasaydı, Yezidcioğlu kardeşlerin tasavvufî görüşlerinin seyrini takip etmek, onların üslubunu anlamak ve Osmanlı Devleti üzerinde bu kadar uzun süre etkili olmalarının nedenlerini kavramak zor olurdu. Yezidjizâde Muhammed Efendi, Fusus el-Hikam'a el-Muntehâ ala el-Fusus başlıklı bir şerh yazmış ve bu şerh, kardeşi Ahmed Bidjan tarafından 1453 yılında Kitab el-Munteha ala el-Fusus adıyla Türkçeye çevrilmiş; Ayrıca Bidjan 1465 yılında aynı isimle bir kitap daha yazmıştır. Bu iki kitap, İbn Arabi'nin Anadolu'da basılan meşhur kitabının ilk Türkçe şerhi olma özelliğini taşır. Ancak bazı kaynaklar bu kitapları tartışırken Cendi'nin eserinin bir talikat/şerhi olarak değerlendirmişlerdir. Bu çalışmada Yezidjizâde kardeşlerin söz konusu eserleri anlatılarak bu yargı düzeltilecek ve gerekçesi açıklanmaya çalışılacaktır. Ahmed Bidjan'ın Fusûs-u Hikem hakkındaki ikinci şerhinin bir diğer ayırt edici özelliği de Kur'an'ın bazı ayetlerinin tam tefsirlerini ve anlamlarını içermesidir. Tasavvuf tarihi, özellikle Osmanlı dönemi, tefsir ve Türk edebiyatı tarihi açısından büyük önem taşıyan bu eserden bir alıntı ilk kez burada yayınlanacaktır.
Görüntüle	İslam tetkikleri dergisi, 2021-10, Vol.11 (2), p.639-674

Kaynağa git Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Yezidjizade Kardeşlerin Münteha Adını Verdikleri Kitapların Tarifi Sorunu

Yazar Mehmet Bilal Yamak, Tuba Bozbey

Tür Kitap

Dil ara,eng

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Demirbaş Numarası EISSN: 2717-6967, DOI: 10.26650/iuitd.2021.972867

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_d027e0e7dbee40718688009c463909d8

Lokasyon DOAJ Açık Erişim Dergiler Dizini

Notlar Yezidcioğlu Muhammed Efendi (ö. 855/1451) ve Ahmed Bidjan (ö. 870/ 1466'dan sonra) Osmanlı tasavvuf tarihinin iki temsili ismidir. Onların yazılı eserleri Osmanlı İmparatorluğu içinde ve dışında harfiyen okunmuş, yorumlanmış, hatta başka dillere çevrilmiştir. Yezidcioğlu kardeşler aynı zamanda Hacı Bayram Velî'nin müritleri ve halefleriydi. Kardeşler pek çok kitap yazdılar; ancak Muhammed Efendi'nin Muhammediyye manzumesi ve Ahmed Bidjan'ın mensur eseri Envâru'l-Âşikîn, ilim adamlarının, tasavvuf mensuplarının ve geniş halk kitlelerinin en çok okuduğu iki kitap olarak kabul edilmiştir. Muhammed Efendi, İbn Arabi'nin Fususu'l-Hikâm'ına şerh yazmış, Ahmed Bidjan ise iki şerh yazmış ancak bu kitaplar arasındaki farklar tam olarak belirtilmemiştir. Bu çalışmalar olmasaydı, Yezidcioğlu kardeşlerin tasavvufî görüşlerinin seyrini takip etmek, onların üslubunu anlamak ve Osmanlı Devleti üzerinde bu kadar uzun süre etkili olmalarının nedenlerini kavramak zor olurdu. Yezidjizâde Muhammed Efendi, Fusus el-Hikam'a el-Muntehâ ala el-Fusus başlıklı bir şerh yazmış ve bu şerh, kardeşi Ahmed Bidjan tarafından 1453 yılında Kitab el-Munteha ala el-Fusus adıyla Türkçeye çevrilmiş; Ayrıca Bidjan 1465 yılında aynı isimle bir kitap daha yazmıştır. Bu iki kitap, İbn Arabi'nin Anadolu'da basılan meşhur kitabının ilk Türkçe şerhi olma özelliğini taşır. Ancak bazı kaynaklar bu kitapları tartışırken Cendi'nin eserinin bir talikat/şerhi olarak değerlendirmişlerdir. Bu çalışmada Yezidjizâde kardeşlerin söz konusu eserleri anlatılarak bu yargı düzeltilecek ve gerekçesi açıklanmaya çalışılacaktır. Ahmed Bidjan'ın Fusûs-u Hikem hakkındaki ikinci şerhinin bir diğer ayırt edici özelliği de Kur'an'ın bazı ayetlerinin tam tefsirlerini ve anlamlarını içermesidir. Tasavvuf tarihi, özellikle Osmanlı dönemi, tefsir ve Türk edebiyatı tarihi açısından büyük önem taşıyan bu eserden bir alıntı ilk kez burada yayınlanacaktır.

Görüntüle İslam tetkikleri dergisi, 2021-10, Vol.11 (2), p.639-674