Yazar
Hakîkî, Yûsuf-ı Hakîkî Baba, Şeyh Yûsuf , Gül Baba (d. ?/? - ö. 893/1487-1488)
Basım Tarihi
30/03/2022
Konu
Divan-Tekke Edebiyatı - kırk hadis şerhi
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
serhu-erba-ine-hadisen-hasiyesi-hakiki
Tarih
?/?
Notlar
Yûsuf-ı Hakîkî’nin, babası Hamîdüddin-i Aksarayî’nin (ö. 815/1412)Şerhu Hadîsi Erba‘în Şerhu Erba‘îne Hadîsenadlı eserine hâşiyesi. Somuncu Baba’nın kırk hadis derlemesi ve şerhi, kırk hadisin bir araya getirildiği ve Arapça olarak kısaca şerh edildiği bir eserdir. Her hadisin ardından “Hisse” başlığının altında özlü bir şerh yazılmıştır. Yûsuf-ı Hakîkî de babasının bu çalışmasını şerh ederek genişletmiş; ona bir hâşiye yazmıştır.Şerhu Erba‘îne Hadîsen Hâşiyesi’nin 969/1561-62’de istinsah edilmiş nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Koleksiyonu 11441/3 numarada bulunmaktadır. 23 varaktır. Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 7479/3 numarada Yûsuf-ı Hakîkî’ye nispet edilerek kaydedilen nüsha, Hamîdüddin-i Aksarayî’nin eserinin bir nüshasıdır.Hâşiyede kırk hadis ve hisseler kaynaktaki gibi yazılmıştır. Hisseler, “Şerhu’l-Hisse” başlığı altında şerh edilmiştir. Hisse kısımlarındaki ibareler, hâşiye üslubuna uygun olarak “Kavlühû” ifadesiyle bölüm bölüm açıklanmıştır. Hakîkî, şerhinde âyet iktibaslarına sıkça başvurmuş, zaman zaman da manzumeler kullanmıştır.Yûsuf-ı Hakîkî, hâşiyede dinî kavramların açıklanmasına özen göstermiştir. Sözgelimi ikinci hadisin şerhinde Hamîdüddin-i Aksarayî, hadiste geçen şirk kavramını eş-şirkü’l-celî ve eş-şirkü’l-hafî kavramlarıyla açmış; Yûsuf-ı Hakîkî de bu kavramları tanımlayarak açıklamıştır.Yûsuf-ı Hakîkî’nin açıklamaları genellikle tasavvufî bir anlayışı yansıtmaktadır. Sözgelimi on dokuzuncu sıradaki “Kim Allah’a kavuşmayı severse Allah da ona kavuşmayı sever...” hadisini Hamîdüddin-i Aksarayî, Hz. Peygamberin ümmetini ölüme hazırlaması olarak değerlendirmiş; Hakîkî ise bu ölümü, tabiî ölümden önceki iradî ölüm olarak şerh etmiştir.Şarihin biyografisi için bk. "Hakîkî, Yûsuf-ı Hakîkî Baba, Şeyh Yûsuf , Gül Baba",Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Araş. Gör. Cihat Ekiz
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Derleme
Kaynakça
Ebû Hâmid el-Kayserî.Şerhu Hadîsi Şerîfi Erba‘în. Süleymaniye Ktp. Hacı Mahmud Efendi 569/1. vr.1-12.
Hamîdüddîn-i Aksarayî. Şerhu’l-Ehâdîs. Süleymaniye Ktp. Bağdatlı Vehbi Efendi. 2047/7. vr. 235-242.
Karahan, Abdülkadir (1954).İslamî Türk Edebiyatında Kırk Hadis: Toplama, Tercüme ve Şerhleri.Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi.
Yûsuf-ı Hakîkî.Şerhu Erba‘îne Hadîsen. Milli Kütüphane. 06 Mil Yz A 7479/3. 35a-38b.
Yûsuf-ı Hakîkî.Şerhu Erba‘îne Hadîsen.Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 11441/3. vr.14a-37a.
Atıf Bilgileri
Ekiz, Cihat. "ŞERHU ERBA'ÎNE HADÎSEN HÂŞİYESİ (HAKÎKÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-erba-ine-hadisen-hasiyesi-hakiki. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
