MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)

Name: MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)
Author: Rüsûhî, Şeyh İsmâîl Efendi (d. ?/? - ö. 1041/1631)

İsim	MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)
Yazar	Rüsûhî, Şeyh İsmâîl Efendi (d. ?/? - ö. 1041/1631)
Basım Tarihi:	02/04/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Nûr Sûresi 35. ayetin tefsiri
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	misbahu-l-esrar-rusuhi-seyh-ismail-rusuhi-efendi
Tarih	?
Notlar	17. yüzyıl Mevlevî şeyhi İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin Nûr Sûresi 5. ayetini Arapça tefsir ettiği eser.Söz konusu âyetin meâli şöyledir: “Allâh, göklerin ve yerin nûrudur. O'nun nûrunun temsili, içinde lamba bulunan bir kandillik gibidir. O lamba kristal bir fanus içindedir; o fanus da sanki inciye benzer bir yıldız gibidir ki, doğuya da batıya da nispet edilemeyen mübarek bir ağaçtan, yani zeytinden (çıkan yağdan) tutuşturulur. Onun yağı, neredeyse, kendisine ateş değmese dahi ışık verir. (Bu,) nûr üstüne nûrdur. Allâh dilediği kimseyi nûruna eriştirir. Allâh insanlara (işte böyle) temsiller getirir. Allâh her şeyi bilir.” (Nûr/35)İslâm tasavvuf düşüncesinde önemli tartışma konularından olan nûr kavramı İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin de ilgi alanına girmiştir. Müellifin İşrâkîlik düşüncesi doğrultusunda kaleme aldığı bu eser, esasen Gazzâlî’nin meşhur eseriMişkâtu’l-Envâr’ın etkisiyle şekillenmiştir. Rüsûhî Efendi, Nûr Sûresi’ndeki bu âyeti okurken birçok sırrın kendisine keşfolduğunu belirterek bu sırları muhataplarıyla paylaşma gayesi ile eseri te’lîf etmiştir. Bununla beraber müellifin eserin te’lîfindeki esas niyeti, söz konusu âyeti tefsîr edenlerin âyetin derûnuna yeterince inememiş olmalarıdır.Eser dört fasıldan oluşmaktadır. Birinci fasılda nûrun mahiyeti değerlendirilir. Ayetin ilk bölümü olan Allâh göklerin ve yerin nûrudur, ifâdesi yorumlanır. İkinci fasılda mişkât, misbâh ve zücâce kavramları değerlendirilir. Üçüncü fasılda zeytin ağacı ve onun etrafında ilim, ma’rifet kavramları açıklanır. Dördüncü fasılda ise hidâyet kavramı irdelenir (Tanyıldız 2010: 32).Misbâhu’l-Esrâr’ın çeşitli kütüphanelerinde yedi nüshası bulunmaktadır. En eski tarihli nüsha 1035/1625 tarihinde istinsah edilen Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Bölümü, 2872 numaradaki metindir.Şairin biyografisi için bkz. “Rüsûhî, Şeyh İsmail Rüsûhî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ceyhan, Semih (2005).İsmâîl Ankaravî ve Mesnevî Şerhi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi. İsmâîl Rusûhî, Ankaravî,Misbâhu'l-Esrâr, Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Bölümü 2872. Tanyıldız, Ahmet (2010).İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî Şerh-i Mesnevî (Mecmû’atu’l-Letâyif Ve Matmûratu’l-Ma’ârif) (I. Cilt) (İnceleme-Metin-Sözlük). Doktora Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	TANYILDIZ, Ahmet. "MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/misbahu-l-esrar-rusuhi-seyh-ismail-rusuhi-efendi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)

Yazar Rüsûhî, Şeyh İsmâîl Efendi (d. ?/? - ö. 1041/1631)

Basım Tarihi 02/04/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Nûr Sûresi 35. ayetin tefsiri

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası misbahu-l-esrar-rusuhi-seyh-ismail-rusuhi-efendi

Tarih ?

Notlar 17. yüzyıl Mevlevî şeyhi İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin Nûr Sûresi 5. ayetini Arapça tefsir ettiği eser.Söz konusu âyetin meâli şöyledir: “Allâh, göklerin ve yerin nûrudur. O'nun nûrunun temsili, içinde lamba bulunan bir kandillik gibidir. O lamba kristal bir fanus içindedir; o fanus da sanki inciye benzer bir yıldız gibidir ki, doğuya da batıya da nispet edilemeyen mübarek bir ağaçtan, yani zeytinden (çıkan yağdan) tutuşturulur. Onun yağı, neredeyse, kendisine ateş değmese dahi ışık verir. (Bu,) nûr üstüne nûrdur. Allâh dilediği kimseyi nûruna eriştirir. Allâh insanlara (işte böyle) temsiller getirir. Allâh her şeyi bilir.” (Nûr/35)İslâm tasavvuf düşüncesinde önemli tartışma konularından olan nûr kavramı İsmâîl Rüsûhî Efendi’nin de ilgi alanına girmiştir. Müellifin İşrâkîlik düşüncesi doğrultusunda kaleme aldığı bu eser, esasen Gazzâlî’nin meşhur eseriMişkâtu’l-Envâr’ın etkisiyle şekillenmiştir. Rüsûhî Efendi, Nûr Sûresi’ndeki bu âyeti okurken birçok sırrın kendisine keşfolduğunu belirterek bu sırları muhataplarıyla paylaşma gayesi ile eseri te’lîf etmiştir. Bununla beraber müellifin eserin te’lîfindeki esas niyeti, söz konusu âyeti tefsîr edenlerin âyetin derûnuna yeterince inememiş olmalarıdır.Eser dört fasıldan oluşmaktadır. Birinci fasılda nûrun mahiyeti değerlendirilir. Ayetin ilk bölümü olan Allâh göklerin ve yerin nûrudur, ifâdesi yorumlanır. İkinci fasılda mişkât, misbâh ve zücâce kavramları değerlendirilir. Üçüncü fasılda zeytin ağacı ve onun etrafında ilim, ma’rifet kavramları açıklanır. Dördüncü fasılda ise hidâyet kavramı irdelenir (Tanyıldız 2010: 32).Misbâhu’l-Esrâr’ın çeşitli kütüphanelerinde yedi nüshası bulunmaktadır. En eski tarihli nüsha 1035/1625 tarihinde istinsah edilen Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Bölümü, 2872 numaradaki metindir.Şairin biyografisi için bkz. “Rüsûhî, Şeyh İsmail Rüsûhî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Ceyhan, Semih (2005).İsmâîl Ankaravî ve Mesnevî Şerhi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi. İsmâîl Rusûhî, Ankaravî,Misbâhu'l-Esrâr, Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi Bölümü 2872. Tanyıldız, Ahmet (2010).İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî Şerh-i Mesnevî (Mecmû’atu’l-Letâyif Ve Matmûratu’l-Ma’ârif) (I. Cilt) (İnceleme-Metin-Sözlük). Doktora Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi.

Atıf Bilgileri TANYILDIZ, Ahmet. "MİSBÂHU’L-ESRÂR (RÜSÛHÎ, ŞEYH İSMÂÎL EFENDİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/misbahu-l-esrar-rusuhi-seyh-ismail-rusuhi-efendi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].