RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)

Name: RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)
Author: Molla Lütfî, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâh (d. 850 civarı/1446 civarı - ö. 900/1494)

İsim	RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)
Yazar	Molla Lütfî, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâh (d. 850 civarı/1446 civarı - ö. 900/1494)
Basım Tarihi:	20/10/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - varlık, varoluş hakkında eser
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	risale-fi-tahkiki-vucudi-l-vacib-vucudu-l-mebdei-l-evvel-tees-1522
Tarih	?
Notlar	Müellifin tasavvuf, kelam ve felsefenin problemlerinden biri olan varlık meselesini incelediği mensur risalesi. “Zorunlu Olanın Varlığının Araştırılması Hakkında Risale” şeklinde tercüme edilebilecek Arapça kaleme alınmış eserin bir diğer isimlendirmesiRisâle fî Tahkîk-i Vücûd-i Mebde’i’l-Evvel(İlk Varlığın Varlığının Araştırılması Hakkında Risale) şeklindedir.Müellifin, zorunlu varlığın ispatına ayırdığı bu risalesinde İbn Sina’nın tesiri görülür. Eserinin başında, kelamcıların ve filozofların İbn Sina’yı tam anlamadıklarını, bu yüzden de itiraz ettiklerini belirtir. Risaleyi kaleme alma sebebi olarak “…geçmişime bağlılığım beni hakkı gerçekleştirmeye ve hakikati doğrulamaya götürdü.” der. Kendisi, “Reisü’l-Hükemâ” (filozofların reisi) diye nitelendirdiği İbn Sina’nınMübahasât,Şifaveİşârâtadlı eserlerinden nakillerde bulunur.Müellif, eserinde varlığı vacibü’l-vücûd (zorunlu varlık) ve mümkinü’l-vücûd (mümkün varlık) diye ikiye ayırır. Zorunlu varlığın ispatında varlık mahiyet ayırımını esas alır. Zorunlu varlıkta varlık-mahiyet ayırımının olamayacağını, bu ayırım olmayınca da zorunlu varlığın mahiyetinden değil, inniyetinden söz edilebileceğini söyler.Müellif, mümkin varlıklarda ise varlık ve mahiyet ayırımını kabul eder. Mümkin varlıklarda varlık, mahiyete arızdır. Zira mümkin varlık kendisini var edecek bir sebebe ihtiyaç duyar. Bu sebep dışarıdan gelir. Şu halde sebep olacak varlığın varlığının kendisinden olması gerekir. İşte bu, zatından ayrı bir sebei olmayan zorunlu varlıktır.Molla Lütfi eserinde, genel varlık zorunlu varlığın gereğidir der. Ancak zorunlu varlık genel varlığa muhtaç değildir. Çünkü zorunlu varlığın sebebi olmadığı için onun özel anlamdaki varlığının yani inniyetinin sebebi yoktur. Onun bu yaklaşımı daha önce İbn Sina ve onun yorumcusu Nasireddin Tûsî’de de geçer.Risalenin Süleymaniye Kütüphanesi, Yenicami, nr. 1181/30’da ve Leiden Universiteitsbibliothek, Or., 958 (5)’te birer nüshası kayıtlıdır.Müellifin biyografisi için bk. “Mollâ Lütfî, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâh”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	AHMET CAHİD HAKSEVER
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Maraş, İbrahim (1992).Molla Lütfî’nin Felsefî ve Kelâmî Görüşleri.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atıf Bilgileri	HAKSEVER, AHMET CAHİD. "RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/risale-fi-tahkiki-vucudi-l-vacib-vucudu-l-mebdei-l-evvel-tees-1522. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)

Yazar Molla Lütfî, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâh (d. 850 civarı/1446 civarı - ö. 900/1494)

Basım Tarihi 20/10/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - varlık, varoluş hakkında eser

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası risale-fi-tahkiki-vucudi-l-vacib-vucudu-l-mebdei-l-evvel-tees-1522

Tarih ?

Notlar Müellifin tasavvuf, kelam ve felsefenin problemlerinden biri olan varlık meselesini incelediği mensur risalesi. “Zorunlu Olanın Varlığının Araştırılması Hakkında Risale” şeklinde tercüme edilebilecek Arapça kaleme alınmış eserin bir diğer isimlendirmesiRisâle fî Tahkîk-i Vücûd-i Mebde’i’l-Evvel(İlk Varlığın Varlığının Araştırılması Hakkında Risale) şeklindedir.Müellifin, zorunlu varlığın ispatına ayırdığı bu risalesinde İbn Sina’nın tesiri görülür. Eserinin başında, kelamcıların ve filozofların İbn Sina’yı tam anlamadıklarını, bu yüzden de itiraz ettiklerini belirtir. Risaleyi kaleme alma sebebi olarak “…geçmişime bağlılığım beni hakkı gerçekleştirmeye ve hakikati doğrulamaya götürdü.” der. Kendisi, “Reisü’l-Hükemâ” (filozofların reisi) diye nitelendirdiği İbn Sina’nınMübahasât,Şifaveİşârâtadlı eserlerinden nakillerde bulunur.Müellif, eserinde varlığı vacibü’l-vücûd (zorunlu varlık) ve mümkinü’l-vücûd (mümkün varlık) diye ikiye ayırır. Zorunlu varlığın ispatında varlık mahiyet ayırımını esas alır. Zorunlu varlıkta varlık-mahiyet ayırımının olamayacağını, bu ayırım olmayınca da zorunlu varlığın mahiyetinden değil, inniyetinden söz edilebileceğini söyler.Müellif, mümkin varlıklarda ise varlık ve mahiyet ayırımını kabul eder. Mümkin varlıklarda varlık, mahiyete arızdır. Zira mümkin varlık kendisini var edecek bir sebebe ihtiyaç duyar. Bu sebep dışarıdan gelir. Şu halde sebep olacak varlığın varlığının kendisinden olması gerekir. İşte bu, zatından ayrı bir sebei olmayan zorunlu varlıktır.Molla Lütfi eserinde, genel varlık zorunlu varlığın gereğidir der. Ancak zorunlu varlık genel varlığa muhtaç değildir. Çünkü zorunlu varlığın sebebi olmadığı için onun özel anlamdaki varlığının yani inniyetinin sebebi yoktur. Onun bu yaklaşımı daha önce İbn Sina ve onun yorumcusu Nasireddin Tûsî’de de geçer.Risalenin Süleymaniye Kütüphanesi, Yenicami, nr. 1181/30’da ve Leiden Universiteitsbibliothek, Or., 958 (5)’te birer nüshası kayıtlıdır.Müellifin biyografisi için bk. “Mollâ Lütfî, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâh”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı AHMET CAHİD HAKSEVER

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Maraş, İbrahim (1992).Molla Lütfî’nin Felsefî ve Kelâmî Görüşleri.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Atıf Bilgileri HAKSEVER, AHMET CAHİD. "RİSÂLE FÎ TAHKÎKİ VUCÛDİ’L-VÂCİB (VUCÛDU’L-MEBDEİ’L-EVVEL)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/risale-fi-tahkiki-vucudi-l-vacib-vucudu-l-mebdei-l-evvel-tees-1522. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].