FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)

Name: FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)
Author: Nişânî, Koca Nişancı/Celâl-zâde/ Nişancı Mustafa Bey b. Tosyalı Kadı Celâl Efendi/Mustafa Çelebi (d. 895/896?/1490/1491? - ö. 975/1567)

İsim	FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)
Yazar	Nişânî, Koca Nişancı/Celâl-zâde/ Nişancı Mustafa Bey b. Tosyalı Kadı Celâl Efendi/Mustafa Çelebi (d. 895/896?/1490/1491? - ö. 975/1567)
Basım Tarihi:	09/06/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Osmanlı tarihi
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	fetih-name-i-karabogdan-nisani
Tarih	1538
Notlar	Tosyalı Kadı Celâleddin’in en büyük oğlu olan ve Koca Nişancı lakabıyla tanınan Osmanlı bürokratlarından Celâl-zâde Mustafa Çelebi’ninTabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlikisimli eserinde 1538 yılında yapılan Karaboğdan Seferi’nin anlatıldığı bölüm. Daha sonraki tarih çalışmalarına kaynaklık teşkil eden mezkûr eser, 1555 yılına kadar Kanunî Sultan Süleyman döneminde yaşanan olayları ihtiva etmektedir.Eser, Osmanlı Devleti’nin coğrafya ve tarihinin yazılmasının gelecek kuşaklara karşı büyük bir sorumluluk olduğu düşüncesiyle kaleme alınmıştır.Tabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlik, otuz tabaka ve üç yüz yetmiş beş derece üzerine tertip olunmuştur. Eserde memâlik ve mesâlik kitaplarının şemasına uygun bir fihrist de bulunmaktadır.Fetih-nâme-i Karaboğdan, özellikle seferde yapılan divan ve geçit törenlerinin adeta kelimelerle resmedildiği tasvirleri içermesi ve Celâl-zâde Mustafa Çelebi’nin bürokrat kimliğinden dolayı Osmanlı ordusu ve onun işleyişi hakkında çok önemli bilgiler de veren önemli bir tarih kitabıdır.Tabakâtü’l Memâlik’in başında fihristte zikredilen, yirmi dokuz tabakayı içeren cildin yakın döneme kadar görülmediği iddia edilmekteydi (Kumru 2014: 208). Ancak eser üzerine yapılan son dönem çalışmalarındaTabakâtü’l-Memâlik’in bir bütün olarak birbirine uyan on yedi nüshasının ve bunların muhtelif bölümlerinden oluşan beş tane de eksik nüshasının olduğu tespit edilmiştir.Fetihnâme-i Karaboğdanise Tabakât için metin neşrinde temel alınan İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nde yer almaktadır. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya Koleksiyonu ile Esat Efendi Koleksiyonu’nda iki nüshası da bulunmaktadır (Afyoncu 2003: 128, Demirtaş 2009: XXXVI, LIV).Fetih-nâme-i Karaboğdan'ı da içerenTabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâliküzerine Funda Demirtaş tarafından doktora tezi hazırlanmış (2009),tıpkıbasımı isePetra Kappert tarafından yapılmıştır (1981).Yazarın biyografisi için bk. “Nişânî, Koca Nişancı/Celâl-zâde/Nişancı Mustafa Bey b. Tosyalı Kadı Celâl Efendi /Mustafa Bey”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi Emel NALÇACIGİL ÇOPUR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Afyoncu, Erhan (2003). “Osmanlı Siyasî Tarihinin Ana Kaynakları: Kronikler”.Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi1 (2): 101-172. Demirtaş, Funda (2009).Celâl-zâde Mustafa Çelebi, Tabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlik. Doktora Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi. Kerslake, Celia (1993). “Celâlzâde Mustafa Çelebi”.İslâm Ansiklopedisi. C. 7 . İstanbul: TDV Yay. Kumru, Coşkun (2014). “Koca Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi ve Eserlerine Toplu Bir Bakış”.Akdeniz İnsani Bilimler DergisiIV (1).
Atıf Bilgileri	NALÇACIGİL ÇOPUR, Emel. "FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/fetih-name-i-karabogdan-nisani. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)

Yazar Nişânî, Koca Nişancı/Celâl-zâde/ Nişancı Mustafa Bey b. Tosyalı Kadı Celâl Efendi/Mustafa Çelebi (d. 895/896?/1490/1491? - ö. 975/1567)

Basım Tarihi 09/06/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Osmanlı tarihi

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası fetih-name-i-karabogdan-nisani

Tarih 1538

Notlar Tosyalı Kadı Celâleddin’in en büyük oğlu olan ve Koca Nişancı lakabıyla tanınan Osmanlı bürokratlarından Celâl-zâde Mustafa Çelebi’ninTabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlikisimli eserinde 1538 yılında yapılan Karaboğdan Seferi’nin anlatıldığı bölüm. Daha sonraki tarih çalışmalarına kaynaklık teşkil eden mezkûr eser, 1555 yılına kadar Kanunî Sultan Süleyman döneminde yaşanan olayları ihtiva etmektedir.Eser, Osmanlı Devleti’nin coğrafya ve tarihinin yazılmasının gelecek kuşaklara karşı büyük bir sorumluluk olduğu düşüncesiyle kaleme alınmıştır.Tabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlik, otuz tabaka ve üç yüz yetmiş beş derece üzerine tertip olunmuştur. Eserde memâlik ve mesâlik kitaplarının şemasına uygun bir fihrist de bulunmaktadır.Fetih-nâme-i Karaboğdan, özellikle seferde yapılan divan ve geçit törenlerinin adeta kelimelerle resmedildiği tasvirleri içermesi ve Celâl-zâde Mustafa Çelebi’nin bürokrat kimliğinden dolayı Osmanlı ordusu ve onun işleyişi hakkında çok önemli bilgiler de veren önemli bir tarih kitabıdır.Tabakâtü’l Memâlik’in başında fihristte zikredilen, yirmi dokuz tabakayı içeren cildin yakın döneme kadar görülmediği iddia edilmekteydi (Kumru 2014: 208). Ancak eser üzerine yapılan son dönem çalışmalarındaTabakâtü’l-Memâlik’in bir bütün olarak birbirine uyan on yedi nüshasının ve bunların muhtelif bölümlerinden oluşan beş tane de eksik nüshasının olduğu tespit edilmiştir.Fetihnâme-i Karaboğdanise Tabakât için metin neşrinde temel alınan İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nde yer almaktadır. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya Koleksiyonu ile Esat Efendi Koleksiyonu’nda iki nüshası da bulunmaktadır (Afyoncu 2003: 128, Demirtaş 2009: XXXVI, LIV).Fetih-nâme-i Karaboğdan'ı da içerenTabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâliküzerine Funda Demirtaş tarafından doktora tezi hazırlanmış (2009),tıpkıbasımı isePetra Kappert tarafından yapılmıştır (1981).Yazarın biyografisi için bk. “Nişânî, Koca Nişancı/Celâl-zâde/Nişancı Mustafa Bey b. Tosyalı Kadı Celâl Efendi /Mustafa Bey”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi Emel NALÇACIGİL ÇOPUR

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Afyoncu, Erhan (2003). “Osmanlı Siyasî Tarihinin Ana Kaynakları: Kronikler”.Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi1 (2): 101-172. Demirtaş, Funda (2009).Celâl-zâde Mustafa Çelebi, Tabakâtü'l-Memâlik-ve-Derecâtü'l-Mesâlik. Doktora Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi. Kerslake, Celia (1993). “Celâlzâde Mustafa Çelebi”.İslâm Ansiklopedisi. C. 7 . İstanbul: TDV Yay. Kumru, Coşkun (2014). “Koca Nişancı Celâlzâde Mustafa Çelebi ve Eserlerine Toplu Bir Bakış”.Akdeniz İnsani Bilimler DergisiIV (1).

Atıf Bilgileri NALÇACIGİL ÇOPUR, Emel. "FETİH-NÂME-İ KARABOĞDAN (NİŞÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/fetih-name-i-karabogdan-nisani. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].