HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)

Name: HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)
Author: Fuzûlî (d.888/1483-ö.963-1556)

İsim	HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)
Yazar	Fuzûlî (d.888/1483-ö.963-1556)
Basım Tarihi:	11/10/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - sâkî-nâme
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	heft-cam-saki-name-fuzuli
Tarih	?/?
Notlar	Fuzûlî’ninHeft-Câmya daSâkî-nâmeadıyla bilinen Farsça, tasavvufi ve alegorik mesnevisi.327 beyitten oluşan ve mütekârib bahrinin “Fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl” kalıbıyla yazılan eserin yazım tarihi tam olarak bilinmemektedir.Heft-Câm, manzum, kısa bir mukaddimeden sonra yedi kısım ve bir hâtimeden oluşur. Eserde bir içki ve mûsikî toplantısı anlatılır: Şair, değişik mûsikî âletleriyle konuşur. (İpekten 2005: 62).Heft-Câm, rintlikle ilgili pek çok kelime ve imaj içermekte olup bunlar metinde tasavvufi bir anlam taşır ( Mengi 2004:145).Mesnevi şu şekilde özetlenebilir: Gaflet uykusundan uyanıp, aklını başına toplayan anlatıcı, meyhaneye gelir ve pîr-i mugân ile dertleşir. Pîr-i Mugân onun derdinin aklının çok olmasından kaynaklandığını ve çaresinin de aklını kuruntulardan kurtaracak şarapta olduğunu söyler. Böylece Fuzûlî meyhanede pazar gününden başlayarak bir hafta boyunca içki içer ve her içkiden sonra bir musiki aletiyle sohbet eder. İlk gün âteş renkli şaraptan içer ve Ney ile sohbet eder. İkinci kadehi içtikten sonra Def ile sohbete başlar. Üçüncü kadehin keyfiyetiyle Çeng ile sohbet eden şair, dördüncü kadehin ardından sorularını Ud'a yöneltir. Beşinci kadehten sonra Setar (Tanbur) ile sohbete devam eder. Altıncı kadehi içince Kanun ile sohbet eden şair, yedinci gün son kadehi sakiden ister ve içtikten sonra Mutrib ile konuşmaya başlar. Hatimede şarap sayesinde bu dert risalesini kolaylıkla bitirdiği için Allah’a şükreder (Koncu-Çakır 2011: 20).Tasavvufî bir eser olanHeft-Câm’da şarap, ilâhî aşk badesi, Fuzûlî’nin çare aradığı derdi ise ilahî aşktır.Heft-Câm’ın Nizâmî’ninHeft Peykereserinden esinlenerek yazıldığını söyleyen Araslı, Fuzûlî’nin bu eserinde dünya ve yaradılış hakkındaki düşüncelerini musiki aletleri üzerinden verdiğini ifade eder. Her bir musiki aleti farklı bir dünya görüşüne, bir felsefeye bağlıdır ve hepsi kendi görüşü üzerinden fikirlerini ileri sürmüştür. Ancak son olarak konuştuğu Mutrib, musiki aletlerinin cansız varlıklar olduğunu ve ona doğruyu söylemediğini bu düşüncelerin hepsinin boş olduğunu anlatır. Böylece Fuzûlî bütün bu fikirleri bertaraf edip dünya sırlarını ancak Hz. Muhammed’in yolundan giderek ve şeriata uyarak keşfedileceğini söyler (Araslı 2005: V/9).Heft-Câm(Sakî-nâme),Fuzûlî Külliyatıbaskılarında ve FarsçaDîvân'ın içerisinde yayınlanmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde eser, ilk olarak 1924'te Köprülüzâde Mehmed Fuad tarafındanFuzûlî, Hayatı ve ÂsarıadıylaArap harfli metin olarak;Ali Nihad Tarlan tarafından 1950 yılındaFuzulî’ninFarsça DîvânıTercümesi'nde nesre çevrilerek; Çağatayca çevirisi Muhammed Resul Mirza tarafındanMergubü’l-Nazirînadlı eserin sonunda; M. Sultanof tarafından Bakû'da 1958'deFuzûlî, Seçilmiş Eserleriiçerisinde; son olarak da Hasibe Mazıoğlu tarafından 1962 yılındaFuzûlî, Farsça Dîvân'da edisyon-kritikli olarak yayınlanmıştır. Eserin en güncel baskısı ise Şark-Garb yayınevi tarafından 2005 yılında Bakû'da 6 cilt halinde basılanFuzûlî Külliyatı'nın 5. Cildinde Azerbaycan Türkçesine nazmen çevirisi ile basılmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”.Türk Edebiyatı isimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi AYŞE ÇELEBİOĞLU
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Araslı, Hemid (hzl.)(2005).Mehemmed Fuzûlî Eserleri.C. V. Bakı: Şerq-Qerb Yay. Gibb,E.J. Wilkinson (1999).Osmanlı Şiir Tarihi. C.III-V. Çev. Ali Çavuşoğlu. Ankara: Akçağ Yay. İpekten, Haluk (2005).Fuzûlî Hayatı, Sanatı, Eserleri. Ankara: Akçağ Yay. Koncu, Hanife-Çakır, Müjgân (2011).Bu Alâmet İle Bulur Beni Soran, Fuzûlî Kitabı. İstanbul: Kesit Yay. Köprülüzâde Mehmed Fuad (1924).Fuzûlî Hayâtı ve Âsarî.İstanbul: Yeni Şark Kitabhânesi. Mazıoğlu, Hasibe (2011).Fuzûlî Üzerine Makaleler. Ankara: TDK Yay. Mengi, Mine (2004).Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Edebiyat Tarihi-Metinler.Ankara: Akçağ Yay. Tarlan, Ali Nihad (1950).Fuzulî’nin Farsça Divanı (Tercümesi). İstanbul: MEB Yay.
Atıf Bilgileri	ÇELEBİOĞLU, AYŞE. "HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/heft-cam-saki-name-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)

Yazar Fuzûlî (d.888/1483-ö.963-1556)

Basım Tarihi 11/10/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - sâkî-nâme

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası heft-cam-saki-name-fuzuli

Tarih ?/?

Notlar Fuzûlî’ninHeft-Câmya daSâkî-nâmeadıyla bilinen Farsça, tasavvufi ve alegorik mesnevisi.327 beyitten oluşan ve mütekârib bahrinin “Fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl” kalıbıyla yazılan eserin yazım tarihi tam olarak bilinmemektedir.Heft-Câm, manzum, kısa bir mukaddimeden sonra yedi kısım ve bir hâtimeden oluşur. Eserde bir içki ve mûsikî toplantısı anlatılır: Şair, değişik mûsikî âletleriyle konuşur. (İpekten 2005: 62).Heft-Câm, rintlikle ilgili pek çok kelime ve imaj içermekte olup bunlar metinde tasavvufi bir anlam taşır ( Mengi 2004:145).Mesnevi şu şekilde özetlenebilir: Gaflet uykusundan uyanıp, aklını başına toplayan anlatıcı, meyhaneye gelir ve pîr-i mugân ile dertleşir. Pîr-i Mugân onun derdinin aklının çok olmasından kaynaklandığını ve çaresinin de aklını kuruntulardan kurtaracak şarapta olduğunu söyler. Böylece Fuzûlî meyhanede pazar gününden başlayarak bir hafta boyunca içki içer ve her içkiden sonra bir musiki aletiyle sohbet eder. İlk gün âteş renkli şaraptan içer ve Ney ile sohbet eder. İkinci kadehi içtikten sonra Def ile sohbete başlar. Üçüncü kadehin keyfiyetiyle Çeng ile sohbet eden şair, dördüncü kadehin ardından sorularını Ud'a yöneltir. Beşinci kadehten sonra Setar (Tanbur) ile sohbete devam eder. Altıncı kadehi içince Kanun ile sohbet eden şair, yedinci gün son kadehi sakiden ister ve içtikten sonra Mutrib ile konuşmaya başlar. Hatimede şarap sayesinde bu dert risalesini kolaylıkla bitirdiği için Allah’a şükreder (Koncu-Çakır 2011: 20).Tasavvufî bir eser olanHeft-Câm’da şarap, ilâhî aşk badesi, Fuzûlî’nin çare aradığı derdi ise ilahî aşktır.Heft-Câm’ın Nizâmî’ninHeft Peykereserinden esinlenerek yazıldığını söyleyen Araslı, Fuzûlî’nin bu eserinde dünya ve yaradılış hakkındaki düşüncelerini musiki aletleri üzerinden verdiğini ifade eder. Her bir musiki aleti farklı bir dünya görüşüne, bir felsefeye bağlıdır ve hepsi kendi görüşü üzerinden fikirlerini ileri sürmüştür. Ancak son olarak konuştuğu Mutrib, musiki aletlerinin cansız varlıklar olduğunu ve ona doğruyu söylemediğini bu düşüncelerin hepsinin boş olduğunu anlatır. Böylece Fuzûlî bütün bu fikirleri bertaraf edip dünya sırlarını ancak Hz. Muhammed’in yolundan giderek ve şeriata uyarak keşfedileceğini söyler (Araslı 2005: V/9).Heft-Câm(Sakî-nâme),Fuzûlî Külliyatıbaskılarında ve FarsçaDîvân'ın içerisinde yayınlanmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde eser, ilk olarak 1924'te Köprülüzâde Mehmed Fuad tarafındanFuzûlî, Hayatı ve ÂsarıadıylaArap harfli metin olarak;Ali Nihad Tarlan tarafından 1950 yılındaFuzulî’ninFarsça DîvânıTercümesi'nde nesre çevrilerek; Çağatayca çevirisi Muhammed Resul Mirza tarafındanMergubü’l-Nazirînadlı eserin sonunda; M. Sultanof tarafından Bakû'da 1958'deFuzûlî, Seçilmiş Eserleriiçerisinde; son olarak da Hasibe Mazıoğlu tarafından 1962 yılındaFuzûlî, Farsça Dîvân'da edisyon-kritikli olarak yayınlanmıştır. Eserin en güncel baskısı ise Şark-Garb yayınevi tarafından 2005 yılında Bakû'da 6 cilt halinde basılanFuzûlî Külliyatı'nın 5. Cildinde Azerbaycan Türkçesine nazmen çevirisi ile basılmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”.Türk Edebiyatı isimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi AYŞE ÇELEBİOĞLU

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Araslı, Hemid (hzl.)(2005).Mehemmed Fuzûlî Eserleri.C. V. Bakı: Şerq-Qerb Yay. Gibb,E.J. Wilkinson (1999).Osmanlı Şiir Tarihi. C.III-V. Çev. Ali Çavuşoğlu. Ankara: Akçağ Yay. İpekten, Haluk (2005).Fuzûlî Hayatı, Sanatı, Eserleri. Ankara: Akçağ Yay. Koncu, Hanife-Çakır, Müjgân (2011).Bu Alâmet İle Bulur Beni Soran, Fuzûlî Kitabı. İstanbul: Kesit Yay. Köprülüzâde Mehmed Fuad (1924).Fuzûlî Hayâtı ve Âsarî.İstanbul: Yeni Şark Kitabhânesi. Mazıoğlu, Hasibe (2011).Fuzûlî Üzerine Makaleler. Ankara: TDK Yay. Mengi, Mine (2004).Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Edebiyat Tarihi-Metinler.Ankara: Akçağ Yay. Tarlan, Ali Nihad (1950).Fuzulî’nin Farsça Divanı (Tercümesi). İstanbul: MEB Yay.

Atıf Bilgileri ÇELEBİOĞLU, AYŞE. "HEFT-CÂM/ SÂKÎ-NÂME (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/heft-cam-saki-name-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].