ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)

Name: ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)
Author: Musannifek, Şeyh Ali b. Muhammed b. Mes'ud el-Bistâmi eş-Şehrûdî (ö. 803/1400- ö. 875/1470)

İsim	ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)
Yazar	Musannifek, Şeyh Ali b. Muhammed b. Mes'ud el-Bistâmi eş-Şehrûdî (ö. 803/1400- ö. 875/1470)
Basım Tarihi:	07/06/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - nahiv kitabı şerhi
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serhu-l-misbah-musannifek
Tarih	824/1421
Notlar	Musannifek’in, Ebü’l-Feth Burhânüddîn Nâsır b. Abdisseyyid b. Alî el-Mutarrizî’nin (ö. 610/1213) el-Misbâh adlı eseri üzerine yazdığı şerhtir. Musannifek, bu eserin son şeklini yirmi bir yaşındayken 1 Şevval 824 (29 Eylül 1421) tarihinde Herât’taki Gıyâsiyye Medresesi’nde tamamlamıştır. O, daha önceki yıllarda yazdığı eserin ilk şeklinde metindeki lafızları açıklamakla yetinmiş; ancak ilim ehlinin esere ilgi göstermeleri ve kendisinden daha tafsilatlı bir şerh istemeleri sonucunda günümüze ulaşan şeklini yazmıştır.Eser memzûc şerh metoduyla yazılmıştır. Mukaddime dışında dili sadedir. Müellif, metni şerh ederken sarf ve nahiv tahlilleri yapmış, gerekli durumlarda kelimelerin lügat manalarını da vermiş ve belağat sanatları üzerinde durmuştur. Ayrıca konuyla ilgili diğer Arap dili âlimlerinin ve kendisinden önce eseri şerh eden Tâceddîn el-İsferâyînî (ö. 684/1285) ve Teftâzânî (ö. 792/1390) gibi âlimlerin görüşlerini de değerlendirmiş; zaman zaman tenkit etmiştir. Öte yandan metnin müellifi Mutarrizî’nin de bazı görüşlerine katılmamış; onu ihmalkâr davranmak ve kapalı ifadeler kullanmakla itham etmiştir.Eserin yazma nüshalarından bazıları şunlardır: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih-5032 (Müellif nüshası), Hacı Mahmud Efendi-5951, Hekimoğlu-895, Şehid Ali Paşa-2477, Âtıf Efendi-2569, Ragıp Paşa-1364, 1365.Eser, Abdülazîz b. Muhammed b. Nefcân el-Harbî tarafından Ragıppaşa-1364, 1365 ve Mektebetu Melik Fehd el-Vatanî-415/1471 nüshaları esas alınarak 2017 yılında İmâm Muhammed b. Su‘ûd el-İslâmiyye Üniversitesi'nde doktora tezi olarak tahkik edilmiştir. Muhakkik, Fatih-5032 nüshasının müellif nüshası olduğunu anlayamamış; sayfa kenarlarındaki düzeltme kayıtlarının çokluğunu gerekçe göstererek metinde eksikliklerin bulunduğunu ileri sürmüş ve tahkike esas almamıştır.Müellifin biyografisi için bk. "Mevlânâ Musannifek, Alâüddîn Alî bin Muhammed bin Mes’ûd el-Bistâmî eş-Şahrûdî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. AHMET SAYAR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Abdülazîz b. Muhammed b. Nefcân El-Harbî (2017).Şerhu’l-Misbâh-Dirâse ve Tahkîk. Doktora Tezi. Suudi Aarabistan: İmâm Muhammed b. Su‘ûd el-İslâmiyye Üniversitesi. Karaver, Ümit (2021). “Şeyh Alî el-Bistâmî’nin (Musannifek) “Mülteka’l-Bahreyn/Kitâbü’ş-Şifâ” Adlı Tefsirinden Duhân Sûresi’nin Neşri ve Değerlendirilmesi”.Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi.4 (1): 329-390. Musannifek (yty).Şerhu’l-Misbâh. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih. No. 5032, 1b-125a. Öztürk, Necmettin (2020).Alâaddin Musannifek ve Arap Gramerindeki Yeri. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Tala, Murat (2020). “Musannifek’in Eserlerinin Arap Dil Bilimi ve Dil Öğretimine Katkısı”.Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.48: 265-302. Taşdelen, Sinan (2007).Musannifek Alaaddin Ali Bin Muhammed’in Mevlânâ’nın Mesnevî’si İle İlgili Risalesi (İnceleme, Metin, Tercüme). Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	SAYAR, AHMET. "ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-l-misbah-musannifek. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)

Yazar Musannifek, Şeyh Ali b. Muhammed b. Mes'ud el-Bistâmi eş-Şehrûdî (ö. 803/1400- ö. 875/1470)

Basım Tarihi 07/06/2022

Konu Tekke Edebiyatı - nahiv kitabı şerhi

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serhu-l-misbah-musannifek

Tarih 824/1421

Notlar Musannifek’in, Ebü’l-Feth Burhânüddîn Nâsır b. Abdisseyyid b. Alî el-Mutarrizî’nin (ö. 610/1213) el-Misbâh adlı eseri üzerine yazdığı şerhtir. Musannifek, bu eserin son şeklini yirmi bir yaşındayken 1 Şevval 824 (29 Eylül 1421) tarihinde Herât’taki Gıyâsiyye Medresesi’nde tamamlamıştır. O, daha önceki yıllarda yazdığı eserin ilk şeklinde metindeki lafızları açıklamakla yetinmiş; ancak ilim ehlinin esere ilgi göstermeleri ve kendisinden daha tafsilatlı bir şerh istemeleri sonucunda günümüze ulaşan şeklini yazmıştır.Eser memzûc şerh metoduyla yazılmıştır. Mukaddime dışında dili sadedir. Müellif, metni şerh ederken sarf ve nahiv tahlilleri yapmış, gerekli durumlarda kelimelerin lügat manalarını da vermiş ve belağat sanatları üzerinde durmuştur. Ayrıca konuyla ilgili diğer Arap dili âlimlerinin ve kendisinden önce eseri şerh eden Tâceddîn el-İsferâyînî (ö. 684/1285) ve Teftâzânî (ö. 792/1390) gibi âlimlerin görüşlerini de değerlendirmiş; zaman zaman tenkit etmiştir. Öte yandan metnin müellifi Mutarrizî’nin de bazı görüşlerine katılmamış; onu ihmalkâr davranmak ve kapalı ifadeler kullanmakla itham etmiştir.Eserin yazma nüshalarından bazıları şunlardır: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih-5032 (Müellif nüshası), Hacı Mahmud Efendi-5951, Hekimoğlu-895, Şehid Ali Paşa-2477, Âtıf Efendi-2569, Ragıp Paşa-1364, 1365.Eser, Abdülazîz b. Muhammed b. Nefcân el-Harbî tarafından Ragıppaşa-1364, 1365 ve Mektebetu Melik Fehd el-Vatanî-415/1471 nüshaları esas alınarak 2017 yılında İmâm Muhammed b. Su‘ûd el-İslâmiyye Üniversitesi'nde doktora tezi olarak tahkik edilmiştir. Muhakkik, Fatih-5032 nüshasının müellif nüshası olduğunu anlayamamış; sayfa kenarlarındaki düzeltme kayıtlarının çokluğunu gerekçe göstererek metinde eksikliklerin bulunduğunu ileri sürmüş ve tahkike esas almamıştır.Müellifin biyografisi için bk. "Mevlânâ Musannifek, Alâüddîn Alî bin Muhammed bin Mes’ûd el-Bistâmî eş-Şahrûdî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. AHMET SAYAR

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Abdülazîz b. Muhammed b. Nefcân El-Harbî (2017).Şerhu’l-Misbâh-Dirâse ve Tahkîk. Doktora Tezi. Suudi Aarabistan: İmâm Muhammed b. Su‘ûd el-İslâmiyye Üniversitesi. Karaver, Ümit (2021). “Şeyh Alî el-Bistâmî’nin (Musannifek) “Mülteka’l-Bahreyn/Kitâbü’ş-Şifâ” Adlı Tefsirinden Duhân Sûresi’nin Neşri ve Değerlendirilmesi”.Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi.4 (1): 329-390. Musannifek (yty).Şerhu’l-Misbâh. Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih. No. 5032, 1b-125a. Öztürk, Necmettin (2020).Alâaddin Musannifek ve Arap Gramerindeki Yeri. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Tala, Murat (2020). “Musannifek’in Eserlerinin Arap Dil Bilimi ve Dil Öğretimine Katkısı”.Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.48: 265-302. Taşdelen, Sinan (2007).Musannifek Alaaddin Ali Bin Muhammed’in Mevlânâ’nın Mesnevî’si İle İlgili Risalesi (İnceleme, Metin, Tercüme). Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Atıf Bilgileri SAYAR, AHMET. "ŞERHÜ'L-MİSBAH (MUSANNİFEK)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-l-misbah-musannifek. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].