ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)

Name: ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)
Author: Hanbelî-zâde, Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 972/1564)

İsim	ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)
Yazar	Hanbelî-zâde, Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 972/1564)
Basım Tarihi:	30/09/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Aruz konulu şerh
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	aruz-i-endulisi-serhi-el-hada-iku-l-unsiyye-fi-kesfi-l-hakaiki-l-endelusiyye-hanbeli-zade
Tarih	972/ 1564'ten önce
Notlar	Ebû Muhammed Abdullah b. Muhammed el-Ensârî el-Endelüsî (ö. 459/ 1065)'nin kaleme aldığıArûzu'l-Endelüsîadlı esere Hanbelîzâde Mehmed Efendi tarafından yazılan şerh. Endelüsî'nin eseri, klasik dönem ilim adamları arasında ve Osmanlı medreselerinde çokça okunmuş ve okutulmuş; eser üzerine pek çok şerh ve haşiye yapılmıştır (Bakırcı ve Çöğenli 2005: 268). Bu gelenek doğrultusunda Hanbelîzâde Mehmed Efendi deArûzu'l-Endelüsî'ye bir şerh yazmıştır. Nevîzâde Atâyî (ö. 1045/ 1635)'ninŞakâik Zeyli'nde "Arûz-ı Endelüsî'ye şerh" olarak geçen eserin asıl ismi "el-Hadâ'iku'l-ünsiyye fî keşfi'l-hakâ'iki'l-Endelüsiyye" olarak tespit edilmektedir (Donuk 2017: 341, İzgi 2000: 68, Zeytinoğlu Koleksiyonu. 43 ZE 511. 2a).Eserin müellif hattı nüshasının Halep'te el-Mektebetü'l-Halviyye'de kayıtlı olduğu bildirilmekte (İzgi 2000: 69) ise de tespit ve temin edilen tek nüshası Tavşanlı'da Zeytinoğlu İlçe Halk Kütüphanesi'nde 43 ZE 511 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Nüshanın müstensihi, yazım tarihi ve müellif hattı olup olmadığı tespit edilememektedir. Nesih hat ile yazılmış olan bu nüsha toplam 41 varak tutarındadır.Eserin ilk üç varağında İslam dininin şiire yaklaşımı üzerinde durularak Endelüsî ve eserinden bahsedilmekte ve yazılan şerhe dair genel malumatlar verilmektedir. Devam eden kısımlardaArûzu'l-Endelüsî'den alınan referanslar ile aruz vezninin çeşitli meselelerine dair derinlemesine izahatlarda bulunulmaktadır. Yer yer Cevherî (ö.?), Zamahşerî (ö. 538/ 1144), Abu'l-Abbas Ahmed el-Mevsûlî (ö.?), Zeccâc (ö.311/ 923), Ahfeş (ö.?) vb. ilim adamlarının görüşlerine yer verilen eserde bazı ihtilaflı aruz meseleleri üzerinde de durulmaktadır.Eser üzerinde akademik bir çalışma bulunmamaktadır.Yazarın biyografisi için bk. "Hanbelî-zâde, Mehmed Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. Dr. Enes Ilhan
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Bakırcı, Selami ve M. Sadi Çöğenli (2005). “El-Endelüsî ve Aruzla İlgili Eseri”.EKEV Akademi9 (25): 265-284. Donuk, Suat (2017).Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik Nev'îzâde Atâyî'nin Şakâ'ik Zeyli.İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Hanbelîzâde Mehmed Efendi.el-Ḥadâʾiḳu’l-ünsiyye fî keşfi’l-haḳāʾiḳi’l-Endelüsiyye. Zeytinoğlu Koleksiyonu. 43 ZE 511. İzgi, Cevat (2000). İbnü'l-Hanbelî Radiyüddin.İslâm Ansiklopedisi.C. 21. İstanbul: TDV Yay. 68-69. Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001).Mehmet Nail Tuman Tuhfe-i Nâilî. Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.Ankara: Bizim Büro Yay.
Atıf Bilgileri	ilhan, enes. "ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-i-endulisi-serhi-el-hada-iku-l-unsiyye-fi-kesfi-l-hakaiki-l-endelusiyye-hanbeli-zade. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)

Yazar Hanbelî-zâde, Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 972/1564)

Basım Tarihi 30/09/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Aruz konulu şerh

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası aruz-i-endulisi-serhi-el-hada-iku-l-unsiyye-fi-kesfi-l-hakaiki-l-endelusiyye-hanbeli-zade

Tarih 972/ 1564'ten önce

Notlar Ebû Muhammed Abdullah b. Muhammed el-Ensârî el-Endelüsî (ö. 459/ 1065)'nin kaleme aldığıArûzu'l-Endelüsîadlı esere Hanbelîzâde Mehmed Efendi tarafından yazılan şerh. Endelüsî'nin eseri, klasik dönem ilim adamları arasında ve Osmanlı medreselerinde çokça okunmuş ve okutulmuş; eser üzerine pek çok şerh ve haşiye yapılmıştır (Bakırcı ve Çöğenli 2005: 268). Bu gelenek doğrultusunda Hanbelîzâde Mehmed Efendi deArûzu'l-Endelüsî'ye bir şerh yazmıştır. Nevîzâde Atâyî (ö. 1045/ 1635)'ninŞakâik Zeyli'nde "Arûz-ı Endelüsî'ye şerh" olarak geçen eserin asıl ismi "el-Hadâ'iku'l-ünsiyye fî keşfi'l-hakâ'iki'l-Endelüsiyye" olarak tespit edilmektedir (Donuk 2017: 341, İzgi 2000: 68, Zeytinoğlu Koleksiyonu. 43 ZE 511. 2a).Eserin müellif hattı nüshasının Halep'te el-Mektebetü'l-Halviyye'de kayıtlı olduğu bildirilmekte (İzgi 2000: 69) ise de tespit ve temin edilen tek nüshası Tavşanlı'da Zeytinoğlu İlçe Halk Kütüphanesi'nde 43 ZE 511 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Nüshanın müstensihi, yazım tarihi ve müellif hattı olup olmadığı tespit edilememektedir. Nesih hat ile yazılmış olan bu nüsha toplam 41 varak tutarındadır.Eserin ilk üç varağında İslam dininin şiire yaklaşımı üzerinde durularak Endelüsî ve eserinden bahsedilmekte ve yazılan şerhe dair genel malumatlar verilmektedir. Devam eden kısımlardaArûzu'l-Endelüsî'den alınan referanslar ile aruz vezninin çeşitli meselelerine dair derinlemesine izahatlarda bulunulmaktadır. Yer yer Cevherî (ö.?), Zamahşerî (ö. 538/ 1144), Abu'l-Abbas Ahmed el-Mevsûlî (ö.?), Zeccâc (ö.311/ 923), Ahfeş (ö.?) vb. ilim adamlarının görüşlerine yer verilen eserde bazı ihtilaflı aruz meseleleri üzerinde de durulmaktadır.Eser üzerinde akademik bir çalışma bulunmamaktadır.Yazarın biyografisi için bk. "Hanbelî-zâde, Mehmed Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. Dr. Enes Ilhan

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Bakırcı, Selami ve M. Sadi Çöğenli (2005). “El-Endelüsî ve Aruzla İlgili Eseri”.EKEV Akademi9 (25): 265-284. Donuk, Suat (2017).Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik Nev'îzâde Atâyî'nin Şakâ'ik Zeyli.İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Hanbelîzâde Mehmed Efendi.el-Ḥadâʾiḳu’l-ünsiyye fî keşfi’l-haḳāʾiḳi’l-Endelüsiyye. Zeytinoğlu Koleksiyonu. 43 ZE 511. İzgi, Cevat (2000). İbnü'l-Hanbelî Radiyüddin.İslâm Ansiklopedisi.C. 21. İstanbul: TDV Yay. 68-69. Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001).Mehmet Nail Tuman Tuhfe-i Nâilî. Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.Ankara: Bizim Büro Yay.

Atıf Bilgileri ilhan, enes. "ARUZ-I ENDÜLİSÎ ŞERHİ / EL-HADÂ'İKU'L-ÜNSİYYE FÎ KEŞFİ'L-HAKÂİKİ'L-ENDELÜSİYYE (HANBELÎ-ZÂDE)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-i-endulisi-serhi-el-hada-iku-l-unsiyye-fi-kesfi-l-hakaiki-l-endelusiyye-hanbeli-zade. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].