Yazar
Calligrapher: Sheikh Hamdullah (Hamd Allah, AH 840?–926? / AD 1437?–1520?).
Basım Tarihi
Hazira Recep 899 / Miladi Nisan 1494.
Basım Yeri
Istanbul, Turkey. -
Konu
Osmanlı - Aharlı kağıt, deri, mürekkep, sulu boya, yaldız, deri cilt üzerinde kalıplama.
Tür
Kitap
Dil
Belirlenmemiş dil
Dijital
Evet
Yazma
Evet
Fiziksel Boyutlar
Height 33.5 cm, width 23.5 cm.
Kütüphane
Museum With No Frontiers
Demirbaş Numarası
402
Kayıt Numarası
ISL_tr_Mus01_20
Lokasyon
Türk ve İslam Eserleri Müzesi.
Tarih
Hazira Recep 899 / Miladi Nisan 1494.
Notlar
Eser her yönüyle üslubun kendi dönemine göre tam olgunluğunu yansıtıyor. 265 varak aharlı kağıttan, her sayfası 14 satır siyah mürekkeple nesih yazıyla yapılmıştır. Kitabın giriş bölümünde çift sayfa aydınlatması bulunmaktadır. Bölüm başlık çerçeveleri, kenar rozetleri ve kolofon sayfası da ışıklandırılmıştır. Aydınlatma, Çin esintili bitkisel motifler (örneğin şakayıklar), arabeskler, palmetler ve sarmal dallar gibi geleneksel motiflerle yan yana yerleştirilen serbestçe fırçalanmış bulut kompozisyonlarını içeriyor. Harflerin arasına yerleştirilen tezhiplerde ve çerçeve veya harflerden çıkan çiçek ve yaprak kompozisyonlarında geleneksel kompozisyon formüllerinin dışına çıkma çabası devam ediyor. Deri cildin dışı koyu kırmızı, içi koyu yeşil renktedir. Hem iç (çiftli) hem de dış kapaktaki simetrik düzen, geniş bir bordür içerisinde palmet şeklinde pandantiflerle biten oval bir madalyon ve yarım pandantif köşe parçalarından oluşur. Madalyon, köşebentler ve pandantifler altın rengiyle çerçevelenmiş ve hatayi (çinoiserie) tarzında bitkisel kompozisyonlarla doldurulmuştur. Cilt üzerindeki süslemeler dış kapaklarda 2 mm, iç kapaklarda ise 1 mm derinliğe kadar işlenir. Dekorlu ve dekorsuz yüzeyler arasındaki denge ve dekorasyondaki yüzey farkı inanılmaz bir derinlik yaratıyor. Ciltte diğer kısımlardan farklı olarak kapakta Kur'an ayetleri yazılıdır (56: 77-9). Şeyh Hamdullah, Osmanlı hat sanatında kendi adıyla anılan bir okul kurmuştur. Aynı zamanda Sultan II. Bayezid'in (h. 886–918 / MS 1481–1512) öğretmeniydi. Şeyh Hamdullah (Hamdullah) tarafından Recep 899'da (MS Nisan 1494) nakledilen bu eser, geleneksel tezhip modellerini aşması ve özellikle ustaca işlenmiş ciltleri ve mükemmel hat sanatıyla dikkat çekmektedir. Dolayısıyla Osmanlı kitap sanatlarının kendi kimliğini kazanmaya başladığı II. Bayezid devrinin en önemli eserlerinden biridir.
Örnek Metin
Bu Kur'an, Osmanlı hat sanatı okulu kuran Şeyh Hamdullah tarafından istinsah edilmiştir. Hat sanatı, tezhipleri ve zarif ciltleri onu Erken Osmanlı dönemi kitap sanatlarının şaheserlerinden biri haline getiriyor. — Kitap, 1914 yılında İstanbul Ayasofya Camii Kütüphanesi'nden Müze'ye nakledilmiştir. — Kolofonda, Receb 899 / Nisan 1494'te yazıldığı belirtilmektedir. — Eserin hat, tezhip ve cilt kalitesi, İstanbul'daki Topkapı Sarayı atölyelerinde üretildiğini göstermektedir. Sultan II. Bayezid hat sanatına oldukça meraklıydı. Amasya'da şehzade iken Şeyh Hamdullah'tan hat sanatı dersleri aldı. Tahta çıktığında hocasını Topkapı Sarayı'nda hat sanatı öğretmesi için davet etti. Dolayısıyla bu Kur'an'ın Topkapı Sarayı atölyelerinde Sultan II. Bayezid için hazırlanmış olması kuvvetle muhtemeldir.
Bu sayfanın künyesi
Prepared by:Sevgi KUTLUAYSevgi Kutluay is the Head of the Calligraphy and Manuscripts Section at the Museum of Turkish and Islamic Arts in Istanbul. She graduated from the Department of Archaeology and Art History at Hacettepe University, Ankara, in 1985 with the thesis “The Complexes of Kayseri Huand Hatun and Afşin Eshab-ı Kehf and the Development of Complexes in the Anatolian Seljuq Period”. She completed her Master's at the same department with a thesis entitled “Divriği Great Mosque and Its Decorative Programme” in 1989. She started working at the Ministry of Culture and Tourism in 1988 and has worked as an expert at various museums and departments of the ministry. She quit her Ph.D. entitled “The Diwan of Hüseyin Baykara and the 15th Century Manuscripts of Herat”. She participated in restoration projects on the wall paintings of Göreme Dark Church and Sumela Monastery in Trabzon and in the display designs of various museums.
Seçili bibliyografya
Çığ, K.,Türk Kitap Kapları(Turkish Book Bindings), Istanbul, 1971, Fig. IV.Levenson, J. A. (ed),Circa 1492: Art in the Age of Exploration, Washington D.C., 1991, no. 81.Ölçer, N.et al, Museum of Turkish and Islamic Art, Istanbul, 2002, pp.250–1.Raby, J. and Tanındı, Z.,Turkish Bookbinding in the 15th Century, London, 1993, pp.196–9.Roxburgh, D. .J. (ed),Turks: A Journey of a Thousand Years, 600–1600, London, 2005, p.441.