مفهوم مکالوت تدول در اندیشه طه عبدالرحمن

Name: مفهوم مکالوت تدول در اندیشه طه عبدالرحمن
Author: ATEŞ، محمد

عنوان	مفهوم مکالوت تدول در اندیشه طه عبدالرحمن
نویسنده	ATEŞ، محمد
محل انتشار	دانشگاه آفیون کوکاتپه - دانشگاه آفیون کوکاتپه
موضوع	منطق، روش شناسی، عمل شناسی
نوع	كتاب
زبان	ara,eng
دیجیتال	بله
نسخه خطی	خیر
کتابخانه:	کتابخانه لیتیر
شناسه دارایی کتابخانه	ISSN: 2757-8399, EISSN: 2757-8399, DOI: 10.52637/kiid.1090327
شماره ثبت	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_88f60d5812be4f659d313bd2d1596f03
محل کتابخانه	دایرکتوری DOAJ از مجلات دسترسی آزاد
یادداشت‌ها	مدرنیته که از غرب آغاز شد و تمام جهان را تحت تأثیر قرار داد، نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدیدی را ایجاد کرد که شیوه‌های تفکر سنتی را در بسیاری از زمینه‌ها متزلزل خواهد کرد. تمدن اسلامی که دارای یک سنت ریشه‌دار است، مانند سایر تمدن‌های باستانی، مورد هجوم اندیشه‌های حاصل از این نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدید، چه از طریق تحمیل‌ها و چه از طریق تأثیرگذاری طبیعی، قرار گرفت. با این حال، جوامع مسلمان به دلیل برخورداری از دینی جوان و پویا در مقایسه با سایر تمدن‌ها و آگاهی از ویژگی‌های خود، عمدتاً شوک ناشی از این حمله را تجربه کرده‌اند و همچنان ادامه می‌دهند. این بحران متفکران مسلمان را بر آن داشت تا رابطه دیالکتیکی پرتنش میان مدرنیته و سنت را تابع ساخت‌های فکری کنند. تنها از این طریق می‌توان فضایی برای جوامع مسلمان باز کرد که هم بتوانند از جنبه‌های منحصربه‌فرد مدرنیته که به نفع مشترک بشریت است، بهره ببرند و هم هویت خود را حفظ کنند. در واقع، در دو قرن اخیر، قرائت های ساختارگرایانه و تاریخ گرایانه در جهان اسلام برای تفسیر و بازنگری سنت صورت گرفته است. این نوع قرائت ها در محافلی که روش سنت خوانی را با مسئله توسعه جهان اسلام پیوند می دادند، رواج زیادی پیدا کرد. طه عبدالرحمن متفکر مراکشی که حوزه تخصصی او منطق و فلسفه زبان است و معتقد است باید شیوه تفسیر و بازنگری سنت تجدید شود تا جهان اسلام که از نظر تولید فکری اصیل توسعه نیافته می‌داند، وارد فرآیندی اصیل و زیباشناختی شود که در برابر چنین فرآیندی فکری عملی بازخوانی می‌کند. روش شناسی در این راستا او ماهیت این روش شناسی را به عنوان mecâlü't-tedavül مفهوم سازی کرد. وی با روش شناسی مذکور بر آن بود تا اشتباه خوانش های تاریخ گرایانه و ساختارگرایانه پیش از خود را در سوق دادن سنت به دسته بندی ایدئولوژیک آشکار کند و الگویی از خوانش کل نگر از سنت بسازد. زیرا خوانش های ساختارگرا و تاریخ گرایانه این جنبه از سنت را که تا به امروز به عنوان متن هایی با ماهیت واژگانی و منطقی خاص باقی مانده است نادیده گرفته و آن را منحصراً در چارچوب مناسبات تاریخی، سیاسی و اقتصادی می خوانند. بنابراین، بنای طه عبدالرحمن از روش‌شناسی عمل‌گرایانه برای خوانش سنت اساساً به این معناست که او پارادایم جدیدی را در این زمینه پیشنهاد می‌کند. تجدید پارادایم از این طریق، هم فرصت های ارائه شده توسط عمل شناسی در سنت خوانی را آشکار می کند و هم افق ساخت روش شناسی های جدید و متفاوت را در این زمینه گسترش می دهد. از آنجایی که بحث در مورد هر جنبه از روش شناسی عملگرایانه ساخته شده توسط طاها عبدالرحمن فراتر از محدوده یک مقاله است، این مطالعه منحصراً بر مفهوم مکالوت تداول که جوهر روش مربوطه را تشکیل می دهد متمرکز شده است. زیرا تبیین این مفهوم، هم فهم روش عمل گرایانه را که نگاهی نو به موضوع تفسیر سنت است، تسهیل می کند و هم جنبه ای از اندیشه طه عبدالرحمن را که اخیراً در فرهنگستان کشورمان وارد شده است، روشن می کند. در این پژوهش، با گردآوری و مقایسه اطلاعات مربوط به مفهوم مرتبط در آثار مختلف طاها عبدالرحمن، توصیفی کل‌نگر ایجاد و در یک الگوی منطقی اعلام شد. به برخی منابع مدرن و سنتی که طه عبدالرحمن در شکل‌گیری اندیشه خود، چه مستقیماً با بهره‌مندی و چه با نقد آن، با آن‌ها تعامل داشت، اشاره شد و با هدف آشکار ساختن عناصر تأثیرگذار بر اندیشه او، نقل‌هایی از آن‌ها انجام شد. علاوه بر این، اصالت، وضوح و موفقیت مفهوم در دستیابی به هدف مورد نظر مورد انتقاد قرار گرفته است. در این راستا، معانی لغوی و اصطلاحی مفهوم مکالوت تداول مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و اصولی که بر آن استوار بود، بررسی شد. ضمناً برای ترجمه این مفهوم که از نظر رویکرد و واژگان ترجیحی در نامگذاری جدید است و به همین دلیل معادل آماده ای در ترکی ندارد، انتخابی صورت گرفت و این انتخاب موجه بود. در این تحقیق به این نتیجه رسیده است که مفهوم مکالوت داول به شکلی منطقی و زبانی محکم ساخته شده است و با جداکردن آن از چارچوب های زمانی و مکانی که در آن در سنت قرائت های ساختارگرایانه و تاریخ گرایانه پیشین زبان، خوانش های زبانی و تاریخ گرایانه پیشین شکل گرفته است، اشتباهاتی را که مرتکب شده است، جبران می کند. اما مشخص شد که این مفهوم در آشکار ساختن وجوه الگوی سنت برای ساختن یک بنای فکری و فلسفی اصیل امروزی دارای جنبه های مبهم است. معادل ترکی به عنوان "زمینه عملگرا" برای ترجمه مفهوم پیشنهاد شده است. مدرنیته که از غرب آغاز شد و جهان را تحت تأثیر قرار داد، نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدیدی را تولید کرد که شیوه‌های تفکر سنتی را در بسیاری از زمینه‌ها متزلزل کرد. تمدن اسلامی که دارای یک سنت دیرینه ریشه‌دار است، مانند سایر تمدن‌های باستانی، از طریق تحمیل‌ها و تأثیرات طبیعی، مورد هجوم اندیشه‌های حاصل از این نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی تجدیدشده قرار گرفت. این بحران متفکران مسلمان را به ساختن این رابطه دیالکتیکی بسیار پرتنش میان مدرنیته و سنت سوق داده است. زیرا تنها از این طریق می‌توان فضایی را برای جوامع مسلمان باز کرد که هم از جنبه‌های منحصربه‌فرد و انسان‌گرایانه مدرنیته بهره‌مند شوند و هم هویت و ویژگی‌های خود را حفظ کنند. در واقع، در دو قرن اخیر، قرائت‌های ساختارگرایانه و تاریخ‌گرایانه در جهان اسلام برای تفسیر و بازنگری این سنت صورت گرفته است. این گونه قرائت ها به ویژه در میان اندیشمندان و محافلی که روش سنت خوانی را با پیشرفت جهان اسلام پیوند می دادند، رواج داشت. طه عبدالرحمن که معتقد است روش تفسیر و بازنگری سنت باید تجدید شود تا جهان اسلام که از نظر تولید فکری اصیل عقب مانده است، دوباره وارد یک جریان فکری اصیل و زیباشناختی شود، پیشنهاد کرد در مقابل این قرائت ها خوانشی اخلاقی انجام شود و بر این اساس روش شناسی عمل گرایانه بنا نهاد. او همچنین جوهر این روش شناسی را در قالب «مجلال التدول» مفهوم سازی کرد. هدف او با روش شناسی فوق الذکر، افشای نادرستی خوانش های تاریخ گرایانه و ساختارگرایانه پیش از خود بود تا سنت را در معرض گزینش ایدئولوژیک قرار دهد و الگویی از خوانش کل نگر برای سنت بسازد. چرا که خوانش های ساختارگرایانه و تاریخی این جنبه از سنت را که به صورت متن هایی با ماهیت واژگانی و منطقی باقی مانده است نادیده گرفته و آن را منحصراً در بستر مناسبات تاریخی، سیاسی و اقتصادی بازخوانی کرده است. به همین دلیل، ساختن روش شناسی عمل گرایانه برای قرائت سنت توسط طاها عبدالرحمن اساساً به معنای تغییر پارادایم در این زمینه است. تجدید پارادایم با دیدگاه عمل گرایانه نیز ماهیتی دارد که هم فرصت های آموزش و پرورش در قرائت سنت را آشکار می کند و هم افق ساخت روش شناسی های جدید و متفاوت را در این زمینه گسترش می دهد. از آنجایی که بررسی هر جنبه از روش شناسی عملگرایانه ساخته شده توسط طه عبدالرحمن بسیار فراتر از چارچوب یک مقاله است، این مطالعه منحصراً بر مفهوم «مجلال التدول» متمرکز شده است که جوهر روش مربوطه را تشکیل می دهد. زیرا جان بخشیدن به این مفهوم، درک روش عمل گرایانه را که دیدگاهی نو در موضوع تفسیر سنت است، تسهیل می کند و جنبه ای از اندیشه طه عبدالرحمن را که اخیراً در فرهنگستان کشورمان وارد شده، روشن می کند. در این پژوهش، بر اساس گردآوری و مقایسه اطلاعات موجود در آثار مختلف طه عبدالرحمن برای مفهوم مربوطه، تصویری کل نگر انجام شد و در ساختاری منطقی اعلام شد. به برخی از منابع مدرن و سنتی که طه عبدالرحمن با بهره‌مندی یا نقد مستقیم با آن‌ها تعامل داشت، اشاره شد و با هدف آشکار ساختن عوامل مؤثر بر اندیشه او، نقل قول‌هایی صورت گرفت. علاوه بر این، اصالت، وضوح و موفقیت مفهوم مذکور در تحقق هدف مورد نظر مورد نقد قرار گرفته است. بر این اساس، معانی لغوی و نحوی موضوع تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و اصولی که بر آن پایه گذاری شده است، بررسی شده است. علاوه بر این، ترجیحی برای ترجمه این مفهوم که هم از نظر سبک رویکرد و هم از نظر واژگان ترجیحی در نامگذاری جدید است و به همین دلیل در ترکی معادل آماده ای ندارد، در نظر گرفته شده است و این ترجیح موجه بود. با توجه به یافته‌ها، نتیجه‌گیری شد که مفهوم «میدان گفتمانی» (مجلال التدول) در این تحقیق از نظر منطقی و زبانی کاملاً درست ساخته شده است و اشتباهات ناشی از جدا کردن سنت‌سازان از چارچوب‌های زمانی و مکانی شکل‌گرفته در سنت ساختارگرایان و تاریخ‌نگاران پیشین را جبران می‌کند. دانش با این حال، مشخص شده است که این مفهوم دارای جنبه‌های مبهم در آشکار ساختن جنبه‌های الگوی سنت برای ساختن ساختاری منحصربه‌فرد، فکری و فلسفی امروزی است.
Detaylı Başlık	Taha Abdurrahman’ın Düşüncesinde Mecâlü’t-tedâvül Kavramı

مشاهده در منبع کتابخانه لیتیر کتابخانه لیتیر - موتور جستجوی نسخه های خطی عثمانی

کتابخانه لیتیر

مفهوم مکالوت تدول در اندیشه طه عبدالرحمن

نویسنده ATEŞ، محمد

محل انتشار دانشگاه آفیون کوکاتپه - دانشگاه آفیون کوکاتپه

موضوع منطق، روش شناسی، عمل شناسی

نوع كتاب

زبان ara,eng

دیجیتال بله

نسخه خطی خیر

کتابخانه کتابخانه لیتیر

شناسه دارایی کتابخانه ISSN: 2757-8399, EISSN: 2757-8399, DOI: 10.52637/kiid.1090327

شماره ثبت cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_88f60d5812be4f659d313bd2d1596f03

محل کتابخانه دایرکتوری DOAJ از مجلات دسترسی آزاد

یادداشت‌ها مدرنیته که از غرب آغاز شد و تمام جهان را تحت تأثیر قرار داد، نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدیدی را ایجاد کرد که شیوه‌های تفکر سنتی را در بسیاری از زمینه‌ها متزلزل خواهد کرد. تمدن اسلامی که دارای یک سنت ریشه‌دار است، مانند سایر تمدن‌های باستانی، مورد هجوم اندیشه‌های حاصل از این نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدید، چه از طریق تحمیل‌ها و چه از طریق تأثیرگذاری طبیعی، قرار گرفت. با این حال، جوامع مسلمان به دلیل برخورداری از دینی جوان و پویا در مقایسه با سایر تمدن‌ها و آگاهی از ویژگی‌های خود، عمدتاً شوک ناشی از این حمله را تجربه کرده‌اند و همچنان ادامه می‌دهند. این بحران متفکران مسلمان را بر آن داشت تا رابطه دیالکتیکی پرتنش میان مدرنیته و سنت را تابع ساخت‌های فکری کنند. تنها از این طریق می‌توان فضایی برای جوامع مسلمان باز کرد که هم بتوانند از جنبه‌های منحصربه‌فرد مدرنیته که به نفع مشترک بشریت است، بهره ببرند و هم هویت خود را حفظ کنند. در واقع، در دو قرن اخیر، قرائت های ساختارگرایانه و تاریخ گرایانه در جهان اسلام برای تفسیر و بازنگری سنت صورت گرفته است. این نوع قرائت ها در محافلی که روش سنت خوانی را با مسئله توسعه جهان اسلام پیوند می دادند، رواج زیادی پیدا کرد. طه عبدالرحمن متفکر مراکشی که حوزه تخصصی او منطق و فلسفه زبان است و معتقد است باید شیوه تفسیر و بازنگری سنت تجدید شود تا جهان اسلام که از نظر تولید فکری اصیل توسعه نیافته می‌داند، وارد فرآیندی اصیل و زیباشناختی شود که در برابر چنین فرآیندی فکری عملی بازخوانی می‌کند. روش شناسی در این راستا او ماهیت این روش شناسی را به عنوان mecâlü't-tedavül مفهوم سازی کرد. وی با روش شناسی مذکور بر آن بود تا اشتباه خوانش های تاریخ گرایانه و ساختارگرایانه پیش از خود را در سوق دادن سنت به دسته بندی ایدئولوژیک آشکار کند و الگویی از خوانش کل نگر از سنت بسازد. زیرا خوانش های ساختارگرا و تاریخ گرایانه این جنبه از سنت را که تا به امروز به عنوان متن هایی با ماهیت واژگانی و منطقی خاص باقی مانده است نادیده گرفته و آن را منحصراً در چارچوب مناسبات تاریخی، سیاسی و اقتصادی می خوانند. بنابراین، بنای طه عبدالرحمن از روش‌شناسی عمل‌گرایانه برای خوانش سنت اساساً به این معناست که او پارادایم جدیدی را در این زمینه پیشنهاد می‌کند. تجدید پارادایم از این طریق، هم فرصت های ارائه شده توسط عمل شناسی در سنت خوانی را آشکار می کند و هم افق ساخت روش شناسی های جدید و متفاوت را در این زمینه گسترش می دهد. از آنجایی که بحث در مورد هر جنبه از روش شناسی عملگرایانه ساخته شده توسط طاها عبدالرحمن فراتر از محدوده یک مقاله است، این مطالعه منحصراً بر مفهوم مکالوت تداول که جوهر روش مربوطه را تشکیل می دهد متمرکز شده است. زیرا تبیین این مفهوم، هم فهم روش عمل گرایانه را که نگاهی نو به موضوع تفسیر سنت است، تسهیل می کند و هم جنبه ای از اندیشه طه عبدالرحمن را که اخیراً در فرهنگستان کشورمان وارد شده است، روشن می کند. در این پژوهش، با گردآوری و مقایسه اطلاعات مربوط به مفهوم مرتبط در آثار مختلف طاها عبدالرحمن، توصیفی کل‌نگر ایجاد و در یک الگوی منطقی اعلام شد. به برخی منابع مدرن و سنتی که طه عبدالرحمن در شکل‌گیری اندیشه خود، چه مستقیماً با بهره‌مندی و چه با نقد آن، با آن‌ها تعامل داشت، اشاره شد و با هدف آشکار ساختن عناصر تأثیرگذار بر اندیشه او، نقل‌هایی از آن‌ها انجام شد. علاوه بر این، اصالت، وضوح و موفقیت مفهوم در دستیابی به هدف مورد نظر مورد انتقاد قرار گرفته است. در این راستا، معانی لغوی و اصطلاحی مفهوم مکالوت تداول مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و اصولی که بر آن استوار بود، بررسی شد. ضمناً برای ترجمه این مفهوم که از نظر رویکرد و واژگان ترجیحی در نامگذاری جدید است و به همین دلیل معادل آماده ای در ترکی ندارد، انتخابی صورت گرفت و این انتخاب موجه بود. در این تحقیق به این نتیجه رسیده است که مفهوم مکالوت داول به شکلی منطقی و زبانی محکم ساخته شده است و با جداکردن آن از چارچوب های زمانی و مکانی که در آن در سنت قرائت های ساختارگرایانه و تاریخ گرایانه پیشین زبان، خوانش های زبانی و تاریخ گرایانه پیشین شکل گرفته است، اشتباهاتی را که مرتکب شده است، جبران می کند. اما مشخص شد که این مفهوم در آشکار ساختن وجوه الگوی سنت برای ساختن یک بنای فکری و فلسفی اصیل امروزی دارای جنبه های مبهم است. معادل ترکی به عنوان "زمینه عملگرا" برای ترجمه مفهوم پیشنهاد شده است. مدرنیته که از غرب آغاز شد و جهان را تحت تأثیر قرار داد، نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی جدیدی را تولید کرد که شیوه‌های تفکر سنتی را در بسیاری از زمینه‌ها متزلزل کرد. تمدن اسلامی که دارای یک سنت دیرینه ریشه‌دار است، مانند سایر تمدن‌های باستانی، از طریق تحمیل‌ها و تأثیرات طبیعی، مورد هجوم اندیشه‌های حاصل از این نظام‌ها و پارادایم‌های معرفت‌شناختی تجدیدشده قرار گرفت. این بحران متفکران مسلمان را به ساختن این رابطه دیالکتیکی بسیار پرتنش میان مدرنیته و سنت سوق داده است. زیرا تنها از این طریق می‌توان فضایی را برای جوامع مسلمان باز کرد که هم از جنبه‌های منحصربه‌فرد و انسان‌گرایانه مدرنیته بهره‌مند شوند و هم هویت و ویژگی‌های خود را حفظ کنند. در واقع، در دو قرن اخیر، قرائت‌های ساختارگرایانه و تاریخ‌گرایانه در جهان اسلام برای تفسیر و بازنگری این سنت صورت گرفته است. این گونه قرائت ها به ویژه در میان اندیشمندان و محافلی که روش سنت خوانی را با پیشرفت جهان اسلام پیوند می دادند، رواج داشت. طه عبدالرحمن که معتقد است روش تفسیر و بازنگری سنت باید تجدید شود تا جهان اسلام که از نظر تولید فکری اصیل عقب مانده است، دوباره وارد یک جریان فکری اصیل و زیباشناختی شود، پیشنهاد کرد در مقابل این قرائت ها خوانشی اخلاقی انجام شود و بر این اساس روش شناسی عمل گرایانه بنا نهاد. او همچنین جوهر این روش شناسی را در قالب «مجلال التدول» مفهوم سازی کرد. هدف او با روش شناسی فوق الذکر، افشای نادرستی خوانش های تاریخ گرایانه و ساختارگرایانه پیش از خود بود تا سنت را در معرض گزینش ایدئولوژیک قرار دهد و الگویی از خوانش کل نگر برای سنت بسازد. چرا که خوانش های ساختارگرایانه و تاریخی این جنبه از سنت را که به صورت متن هایی با ماهیت واژگانی و منطقی باقی مانده است نادیده گرفته و آن را منحصراً در بستر مناسبات تاریخی، سیاسی و اقتصادی بازخوانی کرده است. به همین دلیل، ساختن روش شناسی عمل گرایانه برای قرائت سنت توسط طاها عبدالرحمن اساساً به معنای تغییر پارادایم در این زمینه است. تجدید پارادایم با دیدگاه عمل گرایانه نیز ماهیتی دارد که هم فرصت های آموزش و پرورش در قرائت سنت را آشکار می کند و هم افق ساخت روش شناسی های جدید و متفاوت را در این زمینه گسترش می دهد. از آنجایی که بررسی هر جنبه از روش شناسی عملگرایانه ساخته شده توسط طه عبدالرحمن بسیار فراتر از چارچوب یک مقاله است، این مطالعه منحصراً بر مفهوم «مجلال التدول» متمرکز شده است که جوهر روش مربوطه را تشکیل می دهد. زیرا جان بخشیدن به این مفهوم، درک روش عمل گرایانه را که دیدگاهی نو در موضوع تفسیر سنت است، تسهیل می کند و جنبه ای از اندیشه طه عبدالرحمن را که اخیراً در فرهنگستان کشورمان وارد شده، روشن می کند. در این پژوهش، بر اساس گردآوری و مقایسه اطلاعات موجود در آثار مختلف طه عبدالرحمن برای مفهوم مربوطه، تصویری کل نگر انجام شد و در ساختاری منطقی اعلام شد. به برخی از منابع مدرن و سنتی که طه عبدالرحمن با بهره‌مندی یا نقد مستقیم با آن‌ها تعامل داشت، اشاره شد و با هدف آشکار ساختن عوامل مؤثر بر اندیشه او، نقل قول‌هایی صورت گرفت. علاوه بر این، اصالت، وضوح و موفقیت مفهوم مذکور در تحقق هدف مورد نظر مورد نقد قرار گرفته است. بر این اساس، معانی لغوی و نحوی موضوع تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و اصولی که بر آن پایه گذاری شده است، بررسی شده است. علاوه بر این، ترجیحی برای ترجمه این مفهوم که هم از نظر سبک رویکرد و هم از نظر واژگان ترجیحی در نامگذاری جدید است و به همین دلیل در ترکی معادل آماده ای ندارد، در نظر گرفته شده است و این ترجیح موجه بود. با توجه به یافته‌ها، نتیجه‌گیری شد که مفهوم «میدان گفتمانی» (مجلال التدول) در این تحقیق از نظر منطقی و زبانی کاملاً درست ساخته شده است و اشتباهات ناشی از جدا کردن سنت‌سازان از چارچوب‌های زمانی و مکانی شکل‌گرفته در سنت ساختارگرایان و تاریخ‌نگاران پیشین را جبران می‌کند. دانش با این حال، مشخص شده است که این مفهوم دارای جنبه‌های مبهم در آشکار ساختن جنبه‌های الگوی سنت برای ساختن ساختاری منحصربه‌فرد، فکری و فلسفی امروزی است.

Detaylı Başlık Taha Abdurrahman’ın Düşüncesinde Mecâlü’t-tedâvül Kavramı