پدیده سرقت ادبی در شعر پیش از اسلام و تأثیر آن بر تفسیر قرآن
| عنوان | پدیده سرقت ادبی در شعر پیش از اسلام و تأثیر آن بر تفسیر قرآن |
|---|---|
| نویسنده | عبیده عبدالقادر |
| محل انتشار | انجمن تحقیقات دانشگاهی - انجمن تحقیقات دانشگاهی |
| موضوع | تحلیل دانشگاهی، 2024-10 (3)، ص39-64 |
| نوع | كتاب |
| زبان | عربی |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه لیتیر |
| شناسه دارایی کتابخانه | EISSN: 3023-5979 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_e16406a89a7f4e15a6902145b90f2bc0 |
| محل کتابخانه | دایرکتوری DOAJ از مجلات دسترسی آزاد |
| یادداشتها | موضوع سرقت ادبی در شعر پیش از اسلام، میراث ادبی و زبانی دوره مربوطه را مورد تردید قرار می دهد. می توان اشاره کرد که موضوع از این نظر حائز اهمیت است. دوره جاهليت اساس تعيين قواعد زبان عربي و نحو را تشكيل مي دهد. به همین دلیل، متون ادبی این دوره به طور مکرر در ساخت زبانشناسی مختلف عربی مانند نحو، نحو و بلاغت استفاده میشود. انکار شعر پیش از اسلام و زیر سؤال بردن آن به طور کلی یا جزئی، نه تنها نقدی بر تولیدات شعری و ادبی شاعران این دوره است، بلکه یک شبهه زبانی است که ریشه های لغوی، معنایی و نحوی عربی را زیر سؤال می برد. این شبهه، تلاشهای تفسیرگران را که بدون توجه به رویکرد و فرقهشان به تفسیر قرآن کریم با استناد به اشعار جاهلی عادت کردهاند، تهدیدی آشکار است. زیرا منابع اولیه برای تبیین معانی الفاظ قرآن و تفسیر آیات آن، اشعار جاهلی و تألیفات این شعر است. دیوانهایی که این میراث زبانی نادر را جاودانه میکنند، در طول تاریخ در میان سطرهای کتاب حفظ شدهاند. همان گونه که در بخش آخر مقاله به آن پرداخته شد، این که مفسران در تفاسیر خود به اشعار پیش از اسلام تکیه می کنند، حقیقتی آشکار است که نیاز به شواهد و استنباط زیادی ندارد. محققی که در این زمینه کار می کند فقط کافی است به کتب تفسیری و مفردات قرآن نگاه کند. در این آثار مشاهده می شود که آیات با استناد به اشعار پیش از اسلام تفسیر شده است. اشعار سروده شده قبل از اسلام نیز منبع مهمی در ایجاد مواد فرهنگ لغت بوده است. زیر سؤال بردن مبانی مفسران در تفسیر قرآن کریم، منبع اصلی دین، نه تنها باید از نظر زبان عربی ارزیابی شود، بلکه باعث می شود که قضاوت مفسران که به نام دین می گویند زیر سؤال رود. این امر اهمیت یک رویکرد زبانی را آشکار می کند که برای همه مفسران نقطه اجماع ایجاد می کند. تردیدی نیست که در شعر پیش از اسلام سرقت ادبی و جعل وجود دارد; اما پذیرش این واقعیت به معنای نادیده گرفتن کل ادبیات نیست. در واقع، اشعار قابل اعتماد بسیاری وجود دارد که تا به امروز باقی مانده است. اینها توسط راویان تأیید و انتقال داده شده و با آثار مختلف تا امروز منتقل شده است. می توان از اشعار مفضل الدبی، الاسمایی و ابوعمرو بن علاء به عنوان نمونه یاد کرد. هر از گاهی ممکن است در صحت اشعار نقل شده توسط راویان تردید وجود داشته باشد و حتی ممکن است در میان اشعار اشعار سرقت ادبی نیز وجود داشته باشد. با این حال، اینها مسائلی هستند که با تکنیک های تحقیق صحیح قابل تشخیص هستند. بنابراین، بر این اساس، زیر سؤال بردن همه اشعار پیش از اسلام و تشکیک در آنها، رویکرد علمی نیست. علاوه بر این، چنین رویکردهای شکی تنها به شعر پیش از اسلام محدود نمی شود، بلکه می تواند برای تمام اطلاعات تاریخی نیز معتبر باشد. با توجه به مطالب فوق، این پژوهش که به موضوع سرقت ادبی می پردازد، مشتمل بر یک مقدمه، پنج فصل و یک نتیجه است. در مقدمه، جنبه های مختلفی از جمله بعد تاریخی پدیده سرقت ادبی در ادبیات، شیوع آن و تأثیر آن بر منابع ادبی و زبانی مطرح شده است. در بخش اول، تاریخچه موضوع از نظر منتقدان ادبی قدیمی بررسی شده است. در بخش دوم، گسترش این رویکردها در عصر جدید و پیشنهادات نامهایی چون مارگولیوت و طه حسین، از متفکران عرب پیرو وی، مورد بررسی قرار گرفت. سعی شد افکار و انتقادات مصطفی سادیک الرافعی و محمود شاکر درباره موضوع سرقت ادبی در شعر پیش از اسلام و مسائلی که در نتیجه آن به وجود آمد مشخص شود. توجه شاکر به این موضوعات، به ویژه در پیشگفتار ارزشمندی که بر دیوان المتنبی نوشته، حائز اهمیت است. محمود شاکر نیز یکی از نامهای آشنا به نظریه شعر پیش از اسلام در آن دوره، به عنوان شاگرد طه حسین است. نصیرالدین اسد در اثر خود به نام مسادر الشییر الجاهیلی به تفصیل به این موضوعات پرداخته است و شوکی دایف در کتاب خود «تاریح الادپ العربی» به تفصیل به این موضوعات پرداخته است. فصل سوم به دلایل سرقت ادبی بین گذشته و حال و تفاوتهای متکدمون و متهرون اختصاص دارد. در بخش چهارم به شواهد مدعیان سرقت ادبی پرداخته شده است. فصل پنجم به بررسی آثار سرقت ادبی بر تلاش مفسران و دانشمندان قرآنی تفسیر کننده سنت پیامبر می پردازد. این مقاله تلاش جدی محقق برای بیان ویژگی های موضوع سرقت ادبی در شعر پیش از اسلام و تداوم تاریخی این موضوع از گذشته تا امروز است. در عین حال، ارزیابیها در این زمینه محدود به شعر پیش از اسلام نیست، بلکه به زبان عربی، قرآن کریم، روش تفسیر متون عربی به طور کلی، خاستگاه نحو، قواعد و شواهد نیز میرسد. ویژگیهای نظریه سرقت ادبی در میان دانشمندان گذشته و معاصر مانند محمد بن سلام الجمهی و رویکردهای مارگولیوت، برجستهترین نماینده مدرن این نظریه، مورد بحث قرار میگیرد. سپس به ترتیب دیدگاه مصطفی صدیق الرافعی، طه حسین و سایر علمای معاصر مطرح شد. جزئیات واژه ها، دلایل و نتایجی که این دیدگاه ها بر آن استوار است، بررسی شده است. در این مقاله که بر اهمیت اشعار پیش از اسلام تاکید شده و نظرات مارگولیوت و طه حسین نقد شده است، به این نتیجه رسیده است که اکثر اشعار دوره مربوطه از نظر علمی معتبر هستند. علاوه بر این، پس از ارقام یاد شده، مطالعات بسیاری در زمینه دانشگاهی در مورد دوران جاهلیت انجام شده است و در این بررسی ها، شیوه نگارش شعر، گویش و... نیز باید توجه داشت که بر اساس اطلاعات، ارتباط آن با دوره آشکار می شود. |
| Detaylı Başlık | İslam Öncesi Şiirde İntihal Olgusu ve Kur'an Yorumlarına Etkisi |
