تحلیل فقهی بیمه حساب های مشارکت
| عنوان | تحلیل فقهی بیمه حساب های مشارکت |
|---|---|
| نویسنده | کالکان، جمال |
| محل انتشار | دانشگاه بازدید - دانشگاه بازدید |
| موضوع | سرمایه |
| نوع | كتاب |
| زبان | ara,eng |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه لیتیر |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2757-6949, EISSN: 2757-6949, DOI: 10.14395/hid.930102 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_e16d83fb655649dabfbf27236ac76e37 |
| محل کتابخانه | دایرکتوری DOAJ از مجلات دسترسی آزاد |
| یادداشتها | حسابهای مشارکت که ستون فقرات بانکهای مشارکت را تشکیل میدهند، مبتنی بر قرارداد مضاربه هستند و این حسابها توسط بانکی که به عنوان مضارب شناخته میشود اداره میشود. بنابراین در صورت ضرر، بانک تعهدی در قبال تضمین سرمایه ندارد. زیرا بر اساس برداشت کلاسیک مضاربه، مضارب تنها در صورت سهل انگاری، قصور و تخلف از شرایط صاحب سرمایه می تواند سرمایه را جبران کند. با این حال، برخی از مطالعات مدرن نشان داده اند که سرمایه مضاربه می تواند توسط یک بانک یا یک موسسه مستقل تضمین شود. در این مرحله، دو رویکرد اساسی وجود دارد: بانک یا شخص ثالثی غیر از بانک سرمایه را تضمین می کند. رویکرد اول این است که سرمایه حساب مشارکت توسط بانک تضمین می شود. در این رویکرد آمده است که بانک می تواند سرمایه مضاربه را پس از عقد - با شرط ضمن عقد - اختیاراً یا قهراً تضمین کند. زیرا بانک بدون ربا نه تنها سرمایه افراد خاصی را به کار می گیرد، بلکه به عنوان سهامدار عمل می کند و به هرکسی که سرمایه دارد و می خواهد سرمایه گذاری کند خدمات ارائه می دهد. بنابراین بانک می تواند سرمایه مضاربه را به گونه ای تضمین کند که گویی ثواب متقابل است. بنابراین بانک بدون توجه به ترازهای اقتصادی از هدر دادن دارایی مضاربه جلوگیری می کند. کسانی که استدلال می کنند بانک های بدون ربا می توانند داوطلبانه سرمایه حساب های مشارکت را تضمین کنند، بانک را جزء قرارداد مضاربه نمی دانند. بر اساس این درک، بانک با تضمین سرمایه به سرمایه دار کمک می کند. رویکرد دوم، تضمین سرمایه مضاربه توسط شخص ثالثی غیر از بانک است. همچنین ادعا شده است که سرمایه می تواند توسط یک سازمان مستقل (صندوق ریسک، خزانه و موسسات مشابه) غیر از طرفین قرارداد مضاربه تضمین شود. بر این اساس، بانک با توافق با صاحبان حساب و کسر مقداری از سود مضاربه، یک شرکت بیمه متقابل (شرکت تأمین تعاونیة) تأسیس می کند. خساراتی که ممکن است بعداً رخ دهد تحت پوشش این شرکت می باشد. مشروعیت کسر مورد بحث بر جواز دادن سهمی از سود به اشخاص مستقل از عقد مضاربه است. گفته شده است که یک بانک بدون ربا می تواند سرمایه مشتریان خود را از طریق بنیاد یا دولتی که ایجاد کرده است تضمین کند و این یک کمک مالی صرف خواهد بود. اما همچنین مقرر شده است که ضامن سرمایه نباید طرف عقد مضاربه باشد. حوزههای فقهی و هیئتهای مشابه وابسته به سازمانهای مختلف با حمایت از دیدگاههای مطرح شده، پذیرفتهاند که میتوان سرمایه را با اندوختههای تخصیصی از سود صاحبان حساب تضمین کرد. از آنجایی که ذخیره مذکور برای حفظ سرمایه مضاربه بوده، لازم دانستند آن را فقط از سود صاحبان حساب پوشش دهند. سرمایه حساب مشارکت در کشور ما با روشی متفاوت تامین می شود. سرمایه در حساب مشارکت به طور جزئی یا کامل توسط صندوق بیمه سپرده پس انداز (TMSF) تضمین می شود. در واقع، SDIF در صورت ورشکستگی بانک تنها تا حدی سرمایه دارندگان حساب را جبران میکند، در غیر این صورت در مواقعی که حساب مشارکت ضرر میکند، مداخله نمیکند. علاوه بر این، قانون بانکداری کشورمان قبلاً بانکهای بدون بهره را موظف میکرد که زیان را با نصف نرخی که در سود شرکت میکردند متحمل شوند. زیان دهی حداقل نصف سود بانک ها به معنای تضمین سرمایه مضاربه است که فقه آن را مجاز نمی داند. اما با آئین نامه مربوطه که در روزنامه رسمی شماره 30569 مورخ 1397/10/18 منتشر و لازم الاجرا شد، نرخ مشارکت زیانده حساب مشارکت 100 درصد پذیرفته شد. بدین ترتیب این وضعیت که اشکال شرعی در خصوص حساب های مشارکت بود، اصلاح شد. ایراد شرعی در این موضوع، عمل خلاف اصل استرداد کالایی است که هیچ گونه تعهدی در قبال آن وجود ندارد. در نتیجه در این تحقیق توضیح داده می شود که آیا پیشنهادات ارائه شده برای تضمین سرمایه مضاربه در حدود فقهی است یا خیر و سپس سعی می شود منطقی ترین پیشنهادی که در حال حاضر برای جبران سرمایه مطرح شده است مشخص شود. حسابهای مشارکت که ستون فقرات بانکهای مشارکت را تشکیل میدهند، براساس قرارداد مضاربه هستند و این حسابها توسط بانکی که مضارب محسوب میشود اداره میشود. بنابراین در صورت ضرر، بانک تعهدی در قبال تضمین سرمایه ندارد. زیرا طبق مضاربه کلاسیک، مضارب فقط در موارد تعدی، تقصیر و مخالفت با شرایط، سرمایه را جبران می کند. با این حال، برخی از مطالعات مدرن نشان داده اند که سرمایه مضاربه می تواند توسط بانک یا یک موسسه مستقل تضمین شود. در این مرحله، دو رویکرد اساسی وجود دارد: تأمین سرمایه توسط بانک یا شخص ثالث خارج از بانک. بیان شده است که بانک می تواند سرمایه مضاربه را پس از عقد به صورت اختیاری یا قهری با شرط ضمن نقد تضمین کند. زیرا بانک نه تنها سرمایه افراد خاصی را به کار می گیرد، بلکه به هرکسی که سرمایه ای در دست دارد و می خواهد سرمایه گذاری کند با عمل کردن مانند یک کارگر عادی (الاسر المشترک) خدمت می کند. بنابراین بانک می تواند سرمایه مضاربه را مانند الاسر المشترک تضمین کند. بنابراین، بانک بدون توجه به ترازهای اقتصادی از از دست دادن دارایی مضاربه جلوگیری می کند. کسانی که استدلال می کنند بانک های بدون ربا می توانند داوطلبانه سرمایه را تضمین کنند، بانک را جزء قرارداد مضاربه نمی دانستند. بر اساس این تفاهم، بانک با ضمانت سرمایه به سرمایه داران کمک مالی می کند. همچنین استدلال شده است که سرمایه می تواند توسط نهادی مستقل (صندوق ریسک، خزانه و موسسات مشابه) غیر از طرفین قرارداد مضاربه تضمین شود. بر این اساس، بانک با توافق با صاحبان حساب، با کسر مقداری از سود مضاربه، یک شرکت بیمه متقابل تأسیس میکند. زیان هایی که احتمال وقوع بعدا وجود دارد توسط این شرکت پوشش داده می شود. مشروعیت کسر مورد بحث بر جواز اعطای سود سهام به اشخاص مستقل از عقد مضاربه بوده است. همچنین گفته شده است که بانک بدون ربا می تواند سرمایه مشتریان خود را از طریق بنیاد یا دولتی که ایجاد کرده است تضمین کند که به سادگی می تواند کمک مالی باشد. اما همچنین مقرر شده است که ضامن سرمایه نباید طرف عقد مضاربه باشد. حوزههای فقهی و هیأتهای مشابه وابسته به مؤسسات مختلف با حمایت از دیدگاههای مطرح شده پذیرفتهاند که میتوان سرمایه را با اندوختههای تخصیص یافته از سود صاحبان حساب تضمین کرد. از آنجایی که اندوخته مذکور حفظ سرمایه مضاربه است صرفاً تأمین از سود صاحبان حساب را واجب دانسته اند. در نتیجه در این نوشتار توضیح داده می شود که آیا پیشنهادات ارائه شده برای تضمین سرمایه مضاربه در حدود فقهی مجاز است یا خیر و سپس سعی می شود معقول ترین پیشنهادی که برای جبران سرمایه ارائه شده است مشخص شود. |
| Detaylı Başlık | Katılma Hesaplarının Sigortalanmasının Fıkhi Analizi |