تحلیل هم افزایی قواعد در شعر عرار
| عنوان | تحلیل هم افزایی قواعد در شعر عرار |
|---|---|
| نویسنده | لیلا حسینی، علی برنیشل، صغری ولهت، حمد صدق |
| نوع | كتاب |
| زبان | فارسی |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه سلطنتی دانمارک |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2008-8833, EISSN: 2538-1989, DOI: 10.22051/jlr.2018.15331.1335 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_185163d53fa74f1d82d1273638fb9299 |
| محل کتابخانه | فهرست مجلات دسترسی آزاد |
| یادداشتها | مقدمه کلی وهبی الطل با نام مستعار عرار در سال 1899 در شهر اربد در شمال اردن در خانواده ای که درگیر فعالیت های فرهنگی بود به دنیا آمد. در آن زمان، جهان عرب در انزوای فرهنگی و غرق در سکوت، درد، انزوا و عقب ماندگی بود. تابع امپراتوری عثمانی و در آستانه انحطاط و تخریب بود. پدرش یک اردنی تحصیلکرده بود و عرار زبان ترکی را که در آن دوره زبان رسمی آموزش و پرورش بود آموخت. او همچنین با زبان فارسی که در آن زمان تدریس می شد آشنا بود (التل، 1957، ص 49). او لقب خود را از عرار بن عمرو بن شعاص الاسدی که از شاعران عصر جاهلیت بود گرفته است (بکار، 1369، ص 31). شعر عرار از مضامینی چون عشق، توجه به زن، پیروزی و مستی، بودن و نیستی، مرگ و زندگی، فسق و لذت، توبه، غزل متعهد و مقاومت تشکیل شده است. آشنایی زدایی از ویژگی های بارز شعر اوست که به شیوه های گوناگونی از جمله افزودن قواعد، تخطی در قافیه ها، تجسم زیبا، ترکیب نو، انسجام و هماهنگی به کار گرفته شده است. 2. چارچوب نظری افزودن قواعد بر خلاف انحراف (از هنجار) انحراف از قواعد زبان نیست، بلکه اعمال قواعد اضافی بر قواعد زبان هنجار است. جمع قواعد را می توان بر اساس هارمونی در سطوح آوایی، واژگانی، دستوری و تحلیلی هارمونی آوایی و هارمونی واژگانی بررسی و طبقه بندی کرد. در این پژوهش، شعر مصطفی وهبی الطل که یکی از مصادیق شیوه های آشنایی زدایی است، مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد. در کنار بحث در مورد جمع قواعد، این مقاله در صدد پاسخ به این سوال است که چه مقدار از افزودن قواعد می تواند در شعر عرعر پیش زمینه کند و هدف او از این رویکرد ادبی چیست؟ این پژوهش بر این فرض استوار است که عرار در برخی از قصیده ها از ریتم های عروضی و هارمونی آوایی غافل شده است. 2-1 مروری بر ادبیات با بررسی تاریخچه پژوهش، هیچ مقاله ای در مورد نقد شعر عرعر کشف نشد. اما مقالات متعددی درباره خود شاعر یافت شده است از جمله: - «عَرار: شِعریَّه التَجرِبَه لا شِعریَّه الذاکِرَه» از ابراهیم خلیل، - «خاستگاه معرفتی عرار» از زیاد الذابی، - «کوشش های عرار، شاعر بزرگ اردن، بسام، شاعر بزرگ پارسی، علی اردنی». - تأثیرات حکیم نیشابوری بر عرار شاعر بزرگ اردن اثر بسامعلی ربابعی. - «اللُّغَه وَ الاُسلُوب فی شِعر عَرار» از محمود السمره، - و «وجوه تاثُّر مصطفی وهبی التل (عرار) بعمر الخیام النیسابوری» از بهروز قربان زاده. 2-2 دامنه و محور تحقیق تمرکز این پژوهش با هدف این تحقیق متفاوت است. پژوهش حاضر، پژوهشی ادبی در زمینه ضمیمه قواعد توسط شاعر مذکور است. شایان ذکر است که یافته های این پژوهش با بررسی اشعار وی (دیوان) به نام یاب دره آسیات به دست می آید. 3. روش شناسی این پژوهش با روش تحلیلی - توصیفی به بررسی افزودن شیوه های قاعده بر اساس نظریه های رسمیت می پردازد. 4. نتایج بحث آشنایی زدایی با افزودن قواعد و انحراف باعث پیشزمینهسازی در شعر عرعر میشود و این پژوهش در این زمینه به یافتههای زیر دست یافت: 4-1 هارمونی آوایی و واژگانی بخشی از مهمترین ویژگیهای جمع قواعد است. شاعر با استفاده از این هارمونی در زمینه ی اضافه ی قواعد، عادت شکنی کرده است. البته استفاده از انحراف و اضافه کردن قواعد در شعر وهبیالطل بر عرعر بسیار تأثیرگذار بوده و از این طریق توانسته است پیشزمینه سخنان خود را در نزد مخاطبان بیاورد. 4-2 عنصر تکرار یکی از مهمترین ویژگی های موسیقایی شعر عرعر است که موسیقی شعر او را دو چندان کرده و به شعر او انسجام خاصی بخشیده است. تکرار در شعر او بسامد فراوانی دارد و در قالبهای گوناگونی مانند واج، کلمه و تکرار جمله ظاهر میشود. 4-3 با توجه به هماهنگی ریتم و محتوا و آهنگ و کلام، شاعر به نوگرایی در ریتم و انحراف از مترهای شعری و تخطی در قافیه ها علاقه داشت. همچنین می توان به وارد کردن پنتاستیک در شعر او اشاره کرد. 4-4 او برای بیان احساساتی چون سرزندگی، شادی، شکایت، غم و اندوه و انتقال آنها به مخاطب از صدا و تداوم اصطکاکی زیر در شعر خود استفاده می کند و اینها منجر به پیش زمینه و موزیکال شعر می شود. 4-5 جناس مشتق بیشترین فراوانی را در شعر عرعر دارد. 4-6 شکستن قواعد نحوی یا لفظی و نادیده گرفتن آنها همراه با ترکیب کلمات یا تداعی واژگان برای او خوشایند است، در واقع زبانی که به کار می برد ادبی است. حضار متوجه ماساژ جدیدی می شوند و صحبت های عرار باعث آشنایی زدایی می شود. 5. جمع بندی کلی افزودن قواعد یکی از ویژگی های بارز شعر عرعر است که در قالب هارمونی (آوایی، واژگانی و دستوری)، انحرافات، نوآوری و تجدید حیات در تعدادی از ریتم های عروضی، توجه به انسجام و هماهنگی در شعر و تخطی در قافیه قابل مشاهده است. |
| Görüntüle | Faṣlnāmah-ʼi ʻilmī-pizhūhishī-i zabānʹpizhūhī-i Dānishgāh-i al-Zahrā, 2019-08, Vol.11 (31), p.29-58 |
