عبدالعلی بن ناصر بن رحمة الحویزی، مورخ: 1000 - 1075 ق / 1584-1664 م.
| عنوان | عبدالعلی بن ناصر بن رحمة الحویزی، مورخ: 1000 - 1075 ق / 1584-1664 م. |
|---|---|
| نویسنده | عبدالرحمن کریم، فردوس |
| نوع | كتاب |
| زبان | عربی |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه سلطنتی دانمارک |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 1994-473X, EISSN: 2706-9931, DOI: 10.31973/aj.v1i135.1164 |
| شماره ثبت | cdi_crossref_primary_10_31973_aj_v1i135_1164 |
| محل کتابخانه | دایرکتوری DOAJ از مجلات دسترسی آزاد |
| یادداشتها | این تحقیق به شرح حال عالم، متفکر و مورخ بزرگی از عالمان، متفکران و مورخان عراق در قرن یازدهم هجری قمری/ هفدهم میلادی، در یکی از رشته های علمی که در آن سرآمد بوده و درباره آن تألیف کرده، می پردازد. کتابهای او بیش از سی کتاب بود و موضوع تاریخ از جمله موضوعاتی بود که در آن مطرح شد، زیرا در نوشتههای تاریخی خود به عنوان کتابی برای آشکار کردن شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که در جنوب عراق در برخی از دورانهای عصر عثمانی رخ داد، که برای چهار قرن بر عراق و جهان عرب تسلط داشت، مشارکت داشت، اما علیرغم آنچه که این حکومت را متمایز میکرد، جنگ و تخریب جامعه عرب را متمایز میکرد. و دیگران برخی از کشورهای عربی توانستند از یک اداره نیمه مستقل برخوردار شوند که به آنها اجازه می داد با وجود تبعیت از حکومت عثمانی، امور داخلی خود را تصرف کنند. از جمله این ایالت ها، ایالت بصره بود که در آن خاندان افراسیاب الدیری در قرن یازدهم هجری قمری / قرن هفدهم پس از میلاد حکومت کردند و همچنین ایالت الحویزه در جنوب شرقی عراق که خاندان المشعشع در آن نزدیک به سه قرن در روابط بین الحویزه و قدیم الحاویزه حکومت کردند. و عثمانی ها. هویت عربی حاکمان بصره و الحویزه یکی از عوامل شکوفایی فرهنگی، ادبی و تمدنی در آنجا بود و شاهد این رونق فرهنگی، علمی و تمدنی در حویزه و بصره، فراوانی مدارس، کتابخانهها، مساجد، اماکن علم و عبادت، عنایت علما و دانشآموزان و سیر و سلوک دانشآموزان بود. پایه های فرهنگ استوار و محکم بود زیرا در دوران شکوه، شکوفایی و دوران برتری خود بر میراث عربی-اسلامی تکیه داشت. مورخ عبدالعلی بن رحمة الحویزی بقیه زمان را گذراند. اوّل دوران زندگی او در زادگاهش الحویزه، نوشیدن از منابع علمی آن، نوشیدن جرعه جرعه از شهد ادبی آن، هم نشینی با اساتید آن و حضور در مدارس و کتابخانه های آن بود تا اینکه استعدادش رشد کرد و توانایی او تقویت شد. در آغاز دهه چهارم زندگی خود به سمت بصره رفت و به آنجا رفت و کالاهای فرهنگی خود را به جامعه بصره به نمایش گذاشت. حاکمان ایالت او را در آغوش گرفتند و او یکی از اطرافیان آنها بود. او نویسنده و شاعر مورد علاقه دولت شد و بیشتر کتاب های خود را در بصره تألیف کرد که انشاءالله از آنها ادبیات تاریخی که در تحقیق مرور خواهیم کرد. این تحقیق به راهپیمایی یک دانشمند، متفکر و مورخ بزرگ علما، متفکران و مورخان عراق در قرن یازدهم هجری در قرن هفدهم میلادی در زمینههای دانشی میپردازد که در آنها پدید آورده و تألیف کرده است، تالیفاتش بیش از سی بوده است و موضوع تاریخ از جمله موضوعاتی است که در برخی از آثار تاریخی، اجتماعی و فرهنگی عراق در آثارش پدید آمده است. دورههای عصر عثمانی که به مدت چهار قرن در عراق و جهان عرب حاکم بود، اما با توصیف این حکومت ویرانی و جنگ و جهل و عقب ماندگی که جامعه عرب و دیگران را تحت تأثیر قرار داد، دولتهای عربی از یک اداره نیمه مستقل برخوردار بودند که با وجود آنها اجازه میدادند در امور داخلی خود به وابستگی خود به حکومت عثمانی عمل کنند. از جمله این ایالت ها، استان بصره بود که در قرن یازدهم هجری تحت فرمانروایی خاندان افراسیاب الدری و فرمانروایی الحویزه در جنوب شرقی عراق بود، خاندان مشعشع حدود سه قرن حویه بودند و نسبت به روابط خود با صفویان و عثمانی ها محتاط بودند. هویت عرب والیان بصره و حویزه یکی از عوامل شکوفایی فرهنگی، ادبی و فرهنگی است. از جمله شواهد این رونق فرهنگی، علمی و فرهنگی، فراوانی مدارس، کتابخانهها، مساجد، نقش علم و عبادت، عنایت دانشمندان و طلاب علم و سیر دانشجویی است. در ایام عزا و رونق و برتری ازوره بود و مورخ ما عبدالعلی بن رحمه حویزی بود که اول عمر خود را در زادگاهش حویزه گذراند، از منابع علمی و جرعه جرعه های شهد ادبی و اجالس اساتید و مکتب ها و کتابخانه ها بیدار شد تا این که در آغاز به بلوغ استعدادهای چهارگانه و قوت بخشید. سفر او که در آن کالاهای خود را به جامعه بصری عرضه کرد و در آغوش والیان ایالت قرار گرفت، یکی از همراهان آنها بود و نویسنده دولت و شاعر اتر شد و بیشتر آثار خود را در بصره ارائه کرد، ادبیات تاریخی درستی که در جستجوی آن انشاءالله مرور خواهیم کرد. |
| Görüntüle | Majallat al-ādāb, 2020-12 (135), p.247-276 |
