نویسنده
Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî, Muhammed Celâleddin, Hudâvendigâr (b. 06 Rebiülevvel 604/30.09.1207 - d. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)
تاریخ انتشار
03/06/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - اشعار
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
divan-i-kebir-divan-i-sems-divan-i-sems-i-tebrizi-mevlana
تاریخ
?
یادداشتها
اثر مولانا (Celâleddin-i Rumî, Muhammed Celâleddin, Hudâvendigâr, همچنین به نام های Divân-ı Şems و Divân-ı Şems-i Tebrîzî نیز شناخته می شود. دیوان کبیر از 21 دیوان تشکیل شده است که به ترتیب حروف الفبا مرتب شده اند. بر اساس 21 aruzhaule، آثار روضه شامل روضه است. و اشعار دیگر، اما از آنجایی که حضرت در هیچ یک از اشعار نام و تخلص خود را ذکر نکرده است، نام شمس تبریزی، صلاحدین زرکوبی و چلبی حسین در اشعار، و علاوه بر این، نام مستعار «حاموش» بسته به این دوبیت ها، بسیار زیاد است تعداد دوبیتی های اثر بین 21000 تا 70000 عدد متغیر است، این تفاوت زیاد بین اعداد دوبیتی ها باعث می شود فکر کنیم که ممکن است مولانا برخی از اشعار خود را سوزاند و در سال 1994 گفت: "از آسمان آمد، به آسمان رفت." بر اساس یکی از قدیمیترین نسخههای دیوان کبیر که در کتابخانه موزه قونیه مولانا یافت شده است، تعداد دوبیتیهای این اثر ۲۱۳۶۶ و تعداد غزلها ۲۰۷۳ است (Can 2006: 384). 35885 است. می توان تاریخ سرودن اشعار در دیوان کبیر را قبل از شمس و بعد از شمس تعیین کرد. با این حال، معیار مشخصی وجود ندارد که این اشعار را به وضوح از یکدیگر متمایز کند. دلیل این وضعیت، سبک مجرد و عالی حاکم بر اشعار مولانا است. ديوان كبير در جاها و مكانهاي مختلف به ويژه مجالس سماع مولانا نوشته شده است. این اثری است که با نوشتن بی درنگ اشعاری که به صورت بداهه توسط کاتبان مخفی خود سروده است، خلق شده است، زیرا مولانا هیچ یک از آثار او را شخصاً ننوشته است. «دیوان کبیر» اثری مشتمل بر اشعاری است که تأکید مولانا و سایر صوفیان بر عجز عقل در درک حقایق و نارسایی زبان در درک معانی متعالی را به عنوان نقطه آغاز می کند. مولانا برای جلب توجه به وضعیت بازدارنده تضادها در ادراک حقایق، به تضادهایی چون هستی- نیستی، عقل- غیرعقلانی، فضا- عدم مکان، گفتار- سکوت، کفر- دین در سکانسی متناقض می پردازد. آنچه او با بیان این ساختارهای متناقض می خواهد وضعیتی است که حقیقت به دلیل ماهیت این تضادها پنهان بماند. مولانا در «دیوان کبیر» به این شکل ناپسند ادراک در فهم حقایق و رسیدن به راز معانی توجه می کند و ما را به ادراک وحدت که نوعی ادراک است که در آن تضادها از بین می رود فرا می خواند. در این نوع ادراک، نادیده گرفتن تناقضاتی که حقایق را در بر می گیرد و اطلاعات و اخباری است که از انبوهی که راه معانی را می بندد، سرچشمه حکمت که شکل جدیدی از معرفت است، نادیده گرفته می شود. و ما شروع به تماس با جو معانی می کنیم که شکل جدیدی از دانش است. از آنجایی که این شناخت تماس مستلزم ادراک یگانگی است، در این شکل از ادراک، ذهن متقارن با عشق که همان ذهن نامتقارن است، جایگزین می شود. در ذهن نامتقارن، هستی به نیستی ختم می شود، سوگند به دین ختم می شود و گفتار به سکوت ختم می شود. به همین دلیل است که سکوت، که مضمونی است که مکرراً با تأکیدی قابل توجه تکرار می شود، در دیوان کبیر جایگاه ویژه ای یافته است. به همین دلیل است که سکوت در دیوان کبیر که یک گفتار بزرگ و جامع است نه یک تناقض، جایگاه مهمی دارد. مولانا در دیوان کبیر با هویت خود به عنوان یک نظریه پرداز زبان آگاه که از مشکلات زبانی که در بیان ادراک عشق که ذهنی نامتقارن است با آن مواجه می شود، شکایت می کند. گرچه مسئله فقط مشکل ایشان نیست، حضرت با تصمیمات و راهکارهای متفاوت در این موضوع با دیگران تفاوت دارد. در دیوان کبیر، نمادها در سه بعد متفاوت از نظر معانی نمادینی که همه میدانند، معانی استعاری که برای صاحب نظران قابل تشخیص است و معانی خاص مملو از استعارههای غیرعادی دیده میشوند. با توجه به این ابعاد، باید به وجود نظام تشبیه گسترده در دیوان کبیر اشاره کرد. به عنوان انعکاس بینش گسترده مولانا، طیفی از اشیاء از زمین تا آسمان (از ماهی به ماه) محتوای غزلیات را پر می کند، این غنا به گسترش نظام تشبیه و تنوع نمادها می انجامد، زیرا مولانا فردی است که هم با ابعاد زندگی بسیار در ارتباط است و هم عناصر اطراف آن را به خوبی معنا می کند. کبیر حاوی رنگ های شاعرانه بسیار متفاوتی است که از ترکیب عناصری که او از این جنبه ها آورده است، ناشی می شود. انحرافات زبانی در دیوان کبیر مانند عناصر ثبت شده تلاش و توانایی مولانا برای فراتر رفتن از حدود است. از این حیث، اشعار دیوان کبیر دارای تأثیر زیباییشناختی از رودکی (متوفی 940)، حکیم سنایی (متوفی 1141)، انوری (متوفی 1187)، هاکانی شیروانی (متوفی 1199)، نظامی.ی. (متوفی 1230) در دره هایی که پا نگذاشته اند سرگردانند. در حالی که اشعار او عموماً آرد زیر سنگ آسیاب است، اکثر اشعار دیوان کبیر از زیر سنگ آسیاب بیرون می جهند. این جهش ها که نمایشی شاعرانه بیش نیست، در دیوان کبیر چنین دیده می شود: اما مولانا که در سطح زیبایی شناختی اشعار خود سازش نمی کند، شاعری است که از لحاظ فنی و از نظر بیان و همخوانی، اشعاری را می سراید که از نظر فنی سالم و قوی باشد، هر چند از متر و قافیه و واژه ها و صداها و حروف شاکی باشد. آنها مانند رودخانه هایی از کلمات هستند که فریادهای آرزوی اتحاد را با هزاران استعاره به زبانی تأثیرگذار و روان منتقل می کنند. این رودخانه ها ابتدا جاری می شوند و خاموش می شوند زیرا در دریای بزرگی از معنا گنجانده شده اند. اولین متن انتقادی دیوان کبیر توسط بدیعزمان فروزانفر در ایران با مقایسه 9 نسخه خطی قدیمی و اشاره به مولانا نوشته شده است. این کتاب در 8 جلد بزرگ با عنوان Külliyyât-ı Şems yâ Dîvân-ı Kebi (1336-1345) با 36360 بیت به ترتیب حروف الفبا بر اساس قافیه و فرهنگ لغت و فهرست و توضیحات در جلد هشتم منتشر شد. رباعی 1995. انتشارات ديوان كبير در ايران بر اساس اين اثر فروزانفر ساخته شده است. ترجمه کامل دیوان کبیر به زبان ترکی توسط عبدالباکی گلپینارلی ساخته شده و توسط نویت اوغوز بر اساس ترجمه گلپینارلی منتشر شده است. ارگین دیوان کبیر را به انگلیسی ترجمه کرد و این ترجمه در 22 جلد بین سالهای 1995 تا 2003 توسط میدحت بهاری بیتور در ایالات متحده آمریکا (کالیفرنیا) منتشر شد که شامل اشعاری است که متعلق به مولانا نیست. او گلچین خود را با عنوان Şemsü'l-Hakâik (تبریز 1280) به ترکی ترجمه کرد و با عنوان منتخب شعر از دیوان کبیر (1959-1965) منتشر کرد. اولین ترجمه دیوان کبیر به زبان های غربی با ترجمه هامر از غزل در اثر خود ادبیات فارسی (1818) آغاز می شود. پس از این انتخاب، اثر روکرت با عنوان Mystische Ghaselen nach Dschelaleddin Rumi، بر اساس ترجمه-تفسیر 40 غزلی که او از دیوان کبیر در سال 1821 انتخاب کرد، توسط شواناو (متوفی 1865) Auswahl aus den Diwanen des in the publication, follow the publications,1838 منتشر شد. با عنوان Mystichen Dichter Persiens Mewlana Dchelaleddin Rumi در غرب. پس از این ترجمه های آلمانی، رینولد ا. نیکلسون در سال 1898 اشعاری را که از دیوان کبیر انتخاب کرده بود، با روش ترجمه-تفسیر با عنوان منتخب اشعار دیوان شمسی تبریز منتشر کرد. پس از آن گزیده ای با عنوان اشعار عرفانی مولانا منتشر شده در سال 1968 می آید. همچنین لازم است به گزیده اشعار مولانا با عنوان راز آشکار: نسخه های مولانا که به زبان انگلیسی توسط جان موین و کلمن بارکس در سال 1987 منتشر شده است و ترجمه با عنوان The Essential Rumi که توسط Coleman Barks در سال 1997 منتشر شده است اشاره شود. او گزیدهای از غزلها و روباهها را به نام قصیدههای عرفانی دیوان شمس تبریزی به زبان فرانسه منتشر کرد (1982). برای شرح حال شاعر به «مولانا جلال الدین رومی، محمد سلالدین، هداوندیگار» مراجعه کنید. فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Bedîüzzamân Furûzânfer (1336).Külliyyât-ı Şems yâ Dîvân-ı Kebîr-i Mevlânâ Celâleddîn Rumî. 8 C. Tahrân: İntişârât-ı Dânişhâh-ı Tahrân.
Beytur, Midhat Bahari (1959-1965).Dîvân-ı Kebîr'den Seçme Şiirler. C. 2. İstanbul: MEB Yay.
Can, Şefik (2006).Mevlânâ Hayatı - Şahsiyeti - Fikirleri. İstanbul: Ötüken Yay.
Ergin, Nevit Oğuz (1995-2003).Mevlânâ Celâleddîn Rumî, Dîvân-i Kebîr. C. 22. USA California: Echo Publications.
Gölpınarlı, Abdülbâki (1957-1974).Mevlânâ, Dîvân-ı Kebîr. VII C. İstanbul: Ofset Baskı.
Gölpınarlı, Abdülbâki (2007).Mevlânâ, Dîvân-ı Kebîr VII-2. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yay.
Yazıcı, Tahsin (1994). "Dîvân-ı Kebîr".İslâm Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: TDV Yay. 432-433
Atıf Bilgileri
AVŞAR, Ziya. "DÎVÂN-I KEBÎR / DÎVÂN-I ŞEMS / DÎVÂN-I ŞEMS-İ TEBRÎZÎ (MEVLÂNÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-i-kebir-divan-i-sems-divan-i-sems-i-tebrizi-mevlana. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
