FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)

Name: FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)
Author: گلشهری (متولد ? - متوفی 717/بعد از 18-1317؟)

عنوان	FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)
نویسنده	گلشهری (متولد ? - متوفی 717/بعد از 18-1317؟)
تاریخ انتشار:	02/10/2022
موضوع	ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی تمثیلی
نوع	كتاب
زبان	فارسی
دیجیتال	خیر
نسخه خطی	خیر
کتابخانه:	فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت	felek-name-gulsehri
تاریخ	701/1301-1302
یادداشت‌ها	مثنوی فارسی گلشهری، یکی از شاعران برجسته صوفی قرن چهاردهم. گلشهری در 701/1301-1302 فلک نام را تکمیل کرد تا آن را به غازان خان مغول (متوفی 703/1304) تقدیم کند. معلوم نیست این ارائه انجام شده یا نه. تنها نسخه شناخته شده فلک نام در کتابخانه عمومی استان آنکارا، شماره. نسخه ثبت شده در 817 در 843/1439 نسخه برداری شده است. به عنوان یادداشتی در مورد این نسخه باید به این نکته اشاره کرد که قسمت بعد از عبارت «Kitâb-ı Felek-nâme li'ş-Şeyh...» که احتمالاً در ابتدای آن نام اصلی گلشهری نوشته شده است، عمداً سیاه شده و مرکب آن پراکنده شده است. تقریباً از 4600 دوبیتی تشکیل شده است که با الگوی عروز «فائلاتون فائلاتون فائلون» نوشته شده است. موضوع اصلی اثر، پرسش ابدی جهان بشری است: «از کجا آمده ایم، به کجا می رویم؟ جستجو برای پاسخ به سوال است. گلشهری می کوشد پاسخ این پرسش ها را در دانش نجوم زمان خود بیابد. او هر لایه از آسمان را که «آسمان» می نامد به «شهر» تشبیه می کند. گلشهری با اینکه صوفی است، عقل را به عشق در فلک نام مانند سایر صوفیان ترجیح داد. موضوع اصلی فلک نام «ماجراجویی روح» است. انسانی که به این دنیا پرتاب شده است، مانند همه موجوداتی که دستخوش تغییر شده اند، در جستجوی منشأ خود است که پیش بینی می کند هرگز به آن باز نخواهد گشت. انسان به درماندگی خود در برابر همه چیز و موجود برتری که او را بالاتر از خود یعنی خدا آفریده است پی می برد (Kocatürk 1982: 46-48). کار با دستور توحید، نعت، منکات مانند مثنوی های کلاسیک شرقی آغاز می شود. سپس به سراغ بخش "مطلوب بودن" می رویم. در ابتدای این بخش مداحی از خان غزه آمده است. گلشهری هر کره را یک شهر می کند و آنها را به حرف می اندازد. گلشهری که بر این عقیده است که روح انسان در عالم متعالی و بدن او در عالم پست است، به مبارزه و مبارزه انسان بین این دو عالم می پردازد. باعث می شود این دو دنیا حرف بزنند. از این حیث می توان فلک نام را نخستین نمونه ادبیات تمثیلی و ژانر مناظره ای که در آناتولی نوشته شده است، توصیف کرد، هرچند که به زبان ترکی نوشته نشده باشد. شاعر گهگاه بازنمایی هایی از داستان های حیوانات را در میان روایت های خود گنجانده است. انسان در برابر کائنات و خداوند وظایف و مسئولیت هایی دارد. تأکید می‌شود که انسان با استفاده از اراده و دانشی که به او داده می‌شود، می‌تواند با تقوا، عبادت و زهد به راهیابی به خدای ازلی دست یابد. مسائل اخلاقی از جمله بی نیازی از اندوختن مال و جاه طلبی های مشابه و ارزش سخاوت از سوی اهل عالم متعالی بیان شده است. در حالی که این تصور که مرگ یک مسئله مادی است و میت فقط جسم و روح (روح) جاودانه است، توضیح داده شده است، اناسیر اربعه (آتش، هوا، آب، خاک) و احلات اربعه (خون، صفرا، عشق، بلغم) که بدن انسان را تشکیل می دهند، ذکر شده است. گلشهری که می گفت لذت هایی که از طریق حواس پنج گانه حاصل می شود موقتی و آنهایی که از طریق ذهن به دست می آید دائمی است، در پایان کار خود بیان کرده است که برای رسیدن به خدا باید هم از جان و هم از جسم دست برداشت (Kocatürk 1982: 58-65). شاعر در آثار خود از علوم بسیاری مانند کیهان شناسی، علم فیزیک، شیمی، موسیقی، طبیعت، فقه، فلسفه و هندسه بهره برده و اصطلاحات آنها را به کار برده است. وی همچنین مجموعه دایره المعارفی غنی را با استفاده از آیات و اشارات فراوانی که انجام داده است، می توان گفت که منبع اصلی اثر قرآن است. مسنوی (متوفی 672/1273) مولانا یکی از منابع مهم فلک نامه است (Kocatürk 1982: 43). به گفته سادتین کوچاترک که این اثر را به ترکی ترجمه کرده است، گلشهری در این اثر از مولانا، سنائی (متوفی 536/1131)، عطار (متوفی 590/1193)، نظامی (متوفی 611/1214)، سعدی (د. 6129292) و سعدی (متوفی 61292/61) استفاده کرده است. 712/1312) و گهگاه نقل قول کرد (1982: 71، 76). فلک نام همچنین حاوی اطلاعات قابل توجهی درباره نویسنده خود است که اطلاعات ما در مورد او بسیار محدود است. گلشهری در آثار خود همچنین اظهار داشت که به جاهای زیادی سفر کرده، با افراد زیادی ملاقات کرده است که کتاب‌هایشان را در آنجا خوانده است، و در بیست سال آخر عمرش هرگز شهری را که در آن زندگی می‌کرد - به احتمال زیاد کرشهیر - ترک نکرده است و در این مدت مورد محبت و احترام بسیاری از دولتمردان قرار گرفته است (Köksal 2016: 13). فلک نام به ترکی ترجمه و توسط سادتین کوچاترک (1982، 1984، 2000) منتشر شد. “Gülşehrî”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Kocatürk, Sadettin (1982).Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: Ankara Üniversitesi Yay. Kocatürk, Sadettin (1984).Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: KTB Yay. Kocatürk, Sadettin (2000),Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: KTB Yay. Köksal, M. Fatih (2016). “Gülşehrî Hakkında Notlar”.Tullis Journal /Turkic Language And Literature Surveys, (1): 10-36.
Atıf Bilgileri	Köksal, Mehmet Fatih. "FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/felek-name-gulsehri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

مشاهده در منبع فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی - موتور جستجوی نسخه های خطی عثمانی

فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی

FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)

نویسنده گلشهری (متولد ? - متوفی 717/بعد از 18-1317؟)

تاریخ انتشار 02/10/2022

موضوع ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی تمثیلی

نوع كتاب

زبان فارسی

دیجیتال خیر

نسخه خطی خیر

کتابخانه فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی

شماره ثبت felek-name-gulsehri

تاریخ 701/1301-1302

یادداشت‌ها مثنوی فارسی گلشهری، یکی از شاعران برجسته صوفی قرن چهاردهم. گلشهری در 701/1301-1302 فلک نام را تکمیل کرد تا آن را به غازان خان مغول (متوفی 703/1304) تقدیم کند. معلوم نیست این ارائه انجام شده یا نه. تنها نسخه شناخته شده فلک نام در کتابخانه عمومی استان آنکارا، شماره. نسخه ثبت شده در 817 در 843/1439 نسخه برداری شده است. به عنوان یادداشتی در مورد این نسخه باید به این نکته اشاره کرد که قسمت بعد از عبارت «Kitâb-ı Felek-nâme li'ş-Şeyh...» که احتمالاً در ابتدای آن نام اصلی گلشهری نوشته شده است، عمداً سیاه شده و مرکب آن پراکنده شده است. تقریباً از 4600 دوبیتی تشکیل شده است که با الگوی عروز «فائلاتون فائلاتون فائلون» نوشته شده است. موضوع اصلی اثر، پرسش ابدی جهان بشری است: «از کجا آمده ایم، به کجا می رویم؟ جستجو برای پاسخ به سوال است. گلشهری می کوشد پاسخ این پرسش ها را در دانش نجوم زمان خود بیابد. او هر لایه از آسمان را که «آسمان» می نامد به «شهر» تشبیه می کند. گلشهری با اینکه صوفی است، عقل را به عشق در فلک نام مانند سایر صوفیان ترجیح داد. موضوع اصلی فلک نام «ماجراجویی روح» است. انسانی که به این دنیا پرتاب شده است، مانند همه موجوداتی که دستخوش تغییر شده اند، در جستجوی منشأ خود است که پیش بینی می کند هرگز به آن باز نخواهد گشت. انسان به درماندگی خود در برابر همه چیز و موجود برتری که او را بالاتر از خود یعنی خدا آفریده است پی می برد (Kocatürk 1982: 46-48). کار با دستور توحید، نعت، منکات مانند مثنوی های کلاسیک شرقی آغاز می شود. سپس به سراغ بخش "مطلوب بودن" می رویم. در ابتدای این بخش مداحی از خان غزه آمده است. گلشهری هر کره را یک شهر می کند و آنها را به حرف می اندازد. گلشهری که بر این عقیده است که روح انسان در عالم متعالی و بدن او در عالم پست است، به مبارزه و مبارزه انسان بین این دو عالم می پردازد. باعث می شود این دو دنیا حرف بزنند. از این حیث می توان فلک نام را نخستین نمونه ادبیات تمثیلی و ژانر مناظره ای که در آناتولی نوشته شده است، توصیف کرد، هرچند که به زبان ترکی نوشته نشده باشد. شاعر گهگاه بازنمایی هایی از داستان های حیوانات را در میان روایت های خود گنجانده است. انسان در برابر کائنات و خداوند وظایف و مسئولیت هایی دارد. تأکید می‌شود که انسان با استفاده از اراده و دانشی که به او داده می‌شود، می‌تواند با تقوا، عبادت و زهد به راهیابی به خدای ازلی دست یابد. مسائل اخلاقی از جمله بی نیازی از اندوختن مال و جاه طلبی های مشابه و ارزش سخاوت از سوی اهل عالم متعالی بیان شده است. در حالی که این تصور که مرگ یک مسئله مادی است و میت فقط جسم و روح (روح) جاودانه است، توضیح داده شده است، اناسیر اربعه (آتش، هوا، آب، خاک) و احلات اربعه (خون، صفرا، عشق، بلغم) که بدن انسان را تشکیل می دهند، ذکر شده است. گلشهری که می گفت لذت هایی که از طریق حواس پنج گانه حاصل می شود موقتی و آنهایی که از طریق ذهن به دست می آید دائمی است، در پایان کار خود بیان کرده است که برای رسیدن به خدا باید هم از جان و هم از جسم دست برداشت (Kocatürk 1982: 58-65). شاعر در آثار خود از علوم بسیاری مانند کیهان شناسی، علم فیزیک، شیمی، موسیقی، طبیعت، فقه، فلسفه و هندسه بهره برده و اصطلاحات آنها را به کار برده است. وی همچنین مجموعه دایره المعارفی غنی را با استفاده از آیات و اشارات فراوانی که انجام داده است، می توان گفت که منبع اصلی اثر قرآن است. مسنوی (متوفی 672/1273) مولانا یکی از منابع مهم فلک نامه است (Kocatürk 1982: 43). به گفته سادتین کوچاترک که این اثر را به ترکی ترجمه کرده است، گلشهری در این اثر از مولانا، سنائی (متوفی 536/1131)، عطار (متوفی 590/1193)، نظامی (متوفی 611/1214)، سعدی (د. 6129292) و سعدی (متوفی 61292/61) استفاده کرده است. 712/1312) و گهگاه نقل قول کرد (1982: 71، 76). فلک نام همچنین حاوی اطلاعات قابل توجهی درباره نویسنده خود است که اطلاعات ما در مورد او بسیار محدود است. گلشهری در آثار خود همچنین اظهار داشت که به جاهای زیادی سفر کرده، با افراد زیادی ملاقات کرده است که کتاب‌هایشان را در آنجا خوانده است، و در بیست سال آخر عمرش هرگز شهری را که در آن زندگی می‌کرد - به احتمال زیاد کرشهیر - ترک نکرده است و در این مدت مورد محبت و احترام بسیاری از دولتمردان قرار گرفته است (Köksal 2016: 13). فلک نام به ترکی ترجمه و توسط سادتین کوچاترک (1982، 1984، 2000) منتشر شد. “Gülşehrî”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Kocatürk, Sadettin (1982).Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: Ankara Üniversitesi Yay. Kocatürk, Sadettin (1984).Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: KTB Yay. Kocatürk, Sadettin (2000),Gülşehrî ve Felek-nâme. Ankara: KTB Yay. Köksal, M. Fatih (2016). “Gülşehrî Hakkında Notlar”.Tullis Journal /Turkic Language And Literature Surveys, (1): 10-36.

Atıf Bilgileri Köksal, Mehmet Fatih. "FELEK-NÂME (GÜLŞEHRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/felek-name-gulsehri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].