نویسنده
Fatma Fahrünnisa (Tezcan) (متولد 31 ژوئیه 1876 - متوفی 13 ژانویه 1969)
تاریخ انتشار
28/07/2022
موضوع
ادبیات ترکی در دوره نوسازی - رمان
نوع
كتاب
زبان
نامشخص
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
dilharab-fatma-fahrunnisa
تاریخ
14 نوامبر 1312/1896 - 22 مه 1313/1897
یادداشتها
رمانی سریالی درباره ازدواج ناخوشایند مظلومه فرهیخته و خوش اخلاق است که تمایلی به ازدواج ندارد اما به خاطر برادرش مجبور به ازدواج هماهنگ شده است و وظایف زن ایده آل و مسئولیت هایی که از طریق ازدواج بر دوش زن گذاشته می شود را زیر سوال می برد. تاریخ شروع سریال این رمان که در 21 شماره در روزنامه Hanımlara Mahsus به چاپ رسید، 14 اکتبر 1312 (1896) است، تعداد نشریات 88 است. تاریخ پایان سریال 22 می 1313 (1897)، تعداد نشریات 113. مقدمه قابل توجهی در ابتدای رمان وجود دارد که در 25 فصل تقسیم شده است. این مقدمه مانند یک بازنمایی فشرده از عموم ادبی زن است (Altuğ 2017: 12). زنان تحصیل کرده و باسواد که در مقدمه در خانه راوی/نویسنده زن گرد هم می آیند، به تفصیل به کارکرد رمان می پردازند. در این مجلس که به افکار مختلف احترام گذاشته می شود و همبستگی زنان به منصه ظهور می رسد، از جایگزینی رمان های پلیسی به جای رمان های طبیعت گرایانه و تولد ژانر جدید رمان صحبت می شود. تاکید میشود که نیازی به ترجمه از زبانهای دیگر نیست، زیرا اخلاق و آداب و رسوم آنها با سبک زندگی ما متفاوت است، در عوض به تألیف آثار ملی اهمیت میدهد و موضوعات محلی فراوانی وجود دارد که ارزش نوشتن و توصیف دارد. جالب اینجاست که چهره نویسنده در مقدمه، به این دلیل که نمی تواند در خدمت آراستگی اخلاق، اصلاح و تطهیر رفتار و افکار باشد، ضد رمان است و تنها می تواند عواطف موقتی با تأثیر محدود ایجاد کند. او فکر میکند که رمانها بیشتر ضرر میآورند تا فایده. این نویسنده زن که پیش از این گمان می کرد تنها نوشته های مردانه کافی است، با نظریات قانع کننده و شواهد منطقی همراهان فرهیخته و فرهیخته خود، بطلان اندیشه خود را پذیرفت. او میگوید که آماده است که بر اساس دلایل معقول در مورد رمان متقاعد شود. در مقدمه، تلاش یک زن (مظلومه) برای متقاعد کردن راوی/نویسنده زن که از او میخواهد داستان زندگیاش را با جزئیات به رمان تبدیل کند تا درس و سرمشقی برای زنان دیگر باشد، ذکر شده است. برخلاف زنی که از ازدواج خود ناراضی است، راوی/نویسنده که از ازدواج خوشبختی برخوردار است، نمی خواهد در مورد موقعیتی بنویسد که تجربه نکرده است، به این دلیل که نمی تواند آن را به درستی توصیف کند. در این مرحله، فعالیت های نویسندگی زنان با برجسته کردن همبستگی زنان و پیشنهادات مثبت به یکدیگر حمایت می شود. در مقدمه، داستان تولد رمان آورده شده است. دلحراب با بیان ترس مظلومه از ازدواج شروع می کند که فکر می کند در ازدواج وفاداری و وفاداری وجود ندارد، بر اساس کتاب هایی که می خواند و آنچه در اطرافش می بیند، و اینکه چگونه خود را در تدارک ازدواج می بیند، با اینکه نمی خواهد. مظلومه، دختر خانوادهای متشخص و فرهیخته، دختری است که مشتاق یادگیری است و سعی میکند در ۷ سالگی هر کتابی را که میتواند با املا بخواند. پدر صفت افندی همان گونه که برای تربیت دخترانش اهمیت می دهد، به تحصیل دخترانش هم توجه نمی کند و به تربیت سطحی بسنده می کند. با این حال او از هیچ فداکاری دریغ نمی کند تا پسرانش را بی دانش رها نکند. مظلومه به لطف توانایی و اراده اش، خواندن را به تنهایی یاد می گیرد. بعد از آن کتاب خواندن به مهمترین شغل زندگی او تبدیل می شود. پس از از دست دادن پدرش، او بیشترین تسلی را در خواندن بیشتر می یابد. برای مظلومه که فکر می کند ازدواج، به ویژه ازدواج ترتیبی، برای زن خوشبختی نمی آورد. این به معنای تحمل ناراحتی بزرگ، به خطر انداختن یک قربانی بزرگ و مهمتر از همه محروم شدن از زندگی آزادانه است (کاپلان 2021: 82). مظلومه که تقریباً از ازدواج میترسد و نمیخواهد ازدواج کند، با رازی ازدواج میکند که تایید برادرش بدون تحقیق درست به این دلیل که او اکنون به سن رسیده است. با این حال، همانطور که تفاوتهای فرهنگی جدی بین این دو خانواده وجود دارد، فلسفههای زندگی و سطوح فرهنگی مظلومه و رازی نیز کاملاً با یکدیگر متفاوت است. خانواده رازی میخواهند پسرشان را که به هوس و لهو و هوس است، ازدواج کنند تا او را از خواری و خواری و خواری نجات دهند. رازی فردی فاسد است که به مشروب و زنان علاقه دارد، بدبخت بزرگ شده و برای خانواده اش ارزشی قائل نیست. همانطور که آمادگی ازدواج را ندارد، بلوغ لازم برای همسری را نیز ندارد. مظلومه با این ازدواج موافقت می کند زیرا باید از تصمیم برادرش اطاعت کند، اما ترس او به حقیقت می پیوندد. او اگرچه همسری پاکدامن، محترم، وفادار، فهمیده است که مسئولیت های زناشویی را بر عهده می گیرد، اما مورد تحقیر رازی قرار می گیرد و در معرض رفتار بد خانواده شوهرش قرار می گیرد. مظلومه که در حالی که مادرشوهر و خواهرشوهرش بیرون از خانه هستند، به عنوان خدمتکار در خانه کار می کند و معتقد است که با صبر و فداکاری می تواند رفتار خانه را تغییر دهد، از وضعیت اسفبار خود گلایه نمی کند. رازی عاشق زن دیگری به نام گوزیده است. از آنجایی که متوجه شد نمی تواند با او ازدواج کند، از روی کینه با دختر خانواده ای متشخص و ثروتمند مانند مظلومه ازدواج کرد. رازی که همیشه ذهنش به گوزیده است، در دوران ازدواج به مظلومه عشق نمی ورزد و علاوه بر این، رابطه خود را با گوزیده از سر می گیرد. مظلومه که با وجود تمام فداکاری در این خانواده ای که به عنوان عروس وارد شده احساس نمی کند تشکیل خانواده داده است، پس از اطلاع مادرش از وضعیت به خانه پدرش برده می شود. وقتی رازی از دوست دخترش گوزیده جدا میشود، مازلومه را متقاعد میکند که دوباره به خانه بازگردد. اما در پس این اقدام متقاعدسازی، طرحی برای اجتناب از پرداخت مهریه به مظلومه وجود دارد. بی مهری و بی تفاوتی رازی نسبت به مظلومه در فرصت دوم داده شده تغییری نمی کند. رازی مزلومه را ترک می کند و با گوزیده ازدواج می کند. مظلومه نزد یانیا نزد بستگانش می رود تا روزهای بد خود را فراموش کند و آرامش پیدا کند. در آنجا از نامه ای که از یکی از دوستانش دریافت کرده است متوجه می شود که ازدواج رازی خوب پیش نمی رود. با وجود تمام دردی که رازی بر او تحمیل کرد، مظلومه که با زیبایی اخلاقی و زیبایی ظاهری خود نمونه ای آرمانی از یک زن است، از این خبر خشنود نیست. او معتقد است شکنجه هایی که در ازدواجش تجربه کرده در آینده به پاداش تبدیل خواهد شد. در حالی که رومن در 17 سالگی در جهان و محیط فرهنگی مملو از کتاب که در آن پناه گرفته بود آرامش و رضایت داشت، مظلومه که به زنی دردناک تبدیل شد که با موقعیتی که در ازدواج گرفت باید یک زندگی پر درد و ناامید را تحمل کند، در این فکر بود که چه کسی مسئول آزار و شکنجه زنی خواهد بود که وظایف خود را در ازدواج میدانست و از تمام مردانی که به اندازه کافی برای ازدواج با فضیلت نبودند، به بلوغ رسیده بودند. این با یک سوال پر پیام در مورد اینکه چه کسی وضعیت زنان بالغ را در ازدواج جبران می کند به پایان می رسد. در این رمان که ازدواج موضوعی اساسی است، موضوعاتی چون ازدواج ترتیبی، برابری زوجین برای ازدواج، مشکلات ناشی از اختلاف فرهنگی بین خانواده ها، مسئولیت های زنان در ازدواج، استقامت در ازدواج، ناامیدی های ناشی از مردانی که آمادگی ازدواج ندارند، مبارزه برای سلسله مراتب زنان در خانواده، فشارهای وارده بر زنان در ازدواج مطرح شده است. این رمان که از منظر مسلط راوی الهی نوشته شده است، با استفاده ماهرانه از زبان و همچنین تکنیک های روایی خود توجه را به خود جلب می کند. از تکنیک های تحلیل درونی و تک گویی درونی به گونه ای استفاده می شود که اختلاف و تعارض مظلومه و رازی را واضح و واقعی می کند. اعتبار با انتقال احساسات و افکار شخصیت های رمان از زبان خودشان تقویت می شود. دلحاراب یکی از متون پیشرو ادبیات ترکی است زیرا یکی از اولین متونی است که از تکنیک تک گویی داخلی استفاده کرده است. این رمان که سبکی کتابی دارد (Enginun 2021: 222)، از نظر تکنیک هایی که استفاده می کند، نشان دهنده یک گذار و پیشرفت در تاریخ رمان ما است (Kuruhalilo 2018: 311). گاهی راوی که با خواننده وارد گفتگو می شود، دیدگاه مظلومه را می پذیرد و به عنوان پشتوانه زن در ازدواج اجباری در کنار او ظاهر می شود. دلهاراب که تا همین اواخر به صورت سریالی و ناشناخته باقی مانده بود، محصول پروژه ای به نام «تاریخ رمان سریال سازی در ادبیات ترکی (1831-1928)» به نمایش درآمد. این کتاب برای اولین بار در نوامبر 2017 با رونویسی متن اصلی به حروف لاتین و متن ساده شده به صورت کتاب منتشر شد. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به “Fatma Fahrünnisa”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Araş. Gör. Dr. ZEHRA KAPLAN
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Altuğ, Fatih (2017). “Deneyim Ve Duygulanım Aktarımı Olarak Roman: Fatma Fahrünnisa’nın Dilharap’ı”.Dilharap.(ed. E. Köroğlu). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları. 9-18.
Coşkun, Betül (2016). “Edebiyat Tarihinde Unutulmuş Bir Kadın Yazar: Ahmet Vefik Paşa’nın Torunu Fatma Fahrünnisa Hanım”. https://www.academia.edu/38787411/Fatma_fahrunnisa_SINN_Hanim [Erişim tarihi: 27.07.2022].
Enginün, İnci (2021). “Tefrika Romanlara Dair.”Zemin Edebiyat Dil ve Kültür Araştırmaları,(1): 220-227.
Fatma Fahrünnisa (14 Teşrinisani 1312-22 Mayıs 1313). “Dilharâb”.Hanımlara Mahsus Gazete. nr. 88-113.
Fatma Fahrünnisa (2017).Dilharap.(hzl. F. Altuğ ve K. Bayraktar). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Gece, İmren (2014).Hanımlara Mahsus Gazete’de Edebî Faaliyet.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Günaydın, Ayşegül Utku (2017).Kadınlık Daima Bir Muamma Osmanlı Kadın Yazarların Romanlarında Modernleşme. İstanbul: Metis Yayınları.
http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11498/18054/001510941006.pdf?sequence=1&isAllowed=y [Erişim tarihi: 27.07.2022] (Fatma Fahrünnisa Hanım. Taha Toros Arşivi).
https://eresearch.ozyegin.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/10679/5401/Dilharab%20form.pdf?sequence=2&isAllowed=y [Erişim tarihi: 24.07.2022] (Tefrika bilgi formu adresi).
Kaplan, Zehra (2021).19. Yüzyıl Türk Romanında Annelik Olgusu (1870-1900). Doktora Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi.
Kuruhalilo, Kübra (2018). “Fatma Fahrünnisa’nın Dilharap Romanında Ruhsal Boyutun Sunuluş Biçimleri”.Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi,2 (3): 298-313.
Nerkiz, Ümmühan (2019). “Türk Edebiyatında İlk Kadın Yazarlarımız”.Türk Kültürü Ve Edebiyatında Kadın(ed. Ş. Çağın ve D. Maktal Canko). İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları, 15-48.
Özen, Güner (1997).Hanımlara Mahsus Bir Gazete Yazarı: Fatma Fahrünnisa. Mezuniyet Tezi. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
Tapan, Arif (2018). “Mazlume’ye Zulüm Revâ mı?”. https://www.agos.com.tr/tr/yazi/20201/mazlume-ye-zulum-rev-mi [Erişim tarihi: 27.07.2022].
Toska, Zehra (Mart 1999). “Fatma Fahrünnisa Hanım’ı Tanır mısınız?”Gösteri. nr. 209, 32-33.
Uraz, Murat (1941).Kadın Muharrirlerimiz II. İstanbul: Tefeyyüz Kitapevi.
Atıf Bilgileri
KAPLAN, ZEHRA. "DILHARÂB (FATMA FAHRÜNNİSA)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/dilharab-fatma-fahrunnisa. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].