نویسنده
هودایی، عزیز محمود (متوفی 948/1541 - ö. 1038/1628)
تاریخ انتشار
03/08/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مسائل مربوط به سیر و سلوک
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
meratibu-s-suluk-hudayi
تاریخ
?
یادداشتها
رساله ای عربی 7-8 صفحه ای که هدی در آن مراتب سیر و سلوک را توضیح می دهد. به نظر نگارنده، هدف از وجود دو عالم و ظهور انس و جن، شناخت حقایق است. اساسی ترین حقیقت در اینجا بندگی است. در واقع، بنا بر روایتی از ابن عباس، مفهوم بندگی و عبادت را در آیه «جن و انس را آفریدم تا مرا بندگی و عبادت کنند» به عنوان علم بیان کرده است. هدی سپس عابدان را به سه گروه تقسیم می کند: عوام، حواس/ نخبگان و احساس/ ممتازترین: سلوک مردم عادی از الگوهایی مانند نماز، روزه و زکات پیروی می کنند. بیان می کند که از طریق اعمال ظاهری و جسمانی انجام می شود و کسانی که از این گروه هستند از صالحان هستند. او اعلام می کند که سلوک حواس از طریق اعمال قلبی مانند طهارت و تجلی است و اینها در گروه اولیای ابرار قرار می گیرند. او توضیح می دهد که سلوک احاسین با کارهای پنهانی و معنوی مانند دویدن با عشق به سوی خدا و پرواز با جاذبه تحقق می یابد. وی بیان می کند که به اینها شاطر صدیق نیز می گویند. سپس بیان می کند که گوهر هر مرتبه و کمالی و اساس هر مقام و حالتی، توبه با نیت وفادار و توبه به سوی الله تعالی است. آغاز توبه ترک مالایی در گفتار و کردار و اراده است. چنین توبه ای با پشیمانی و دور شدن از گناه کامل می شود. آخرین نکته توبه ترک گناه با زهد کامل است. حقیقت زهد این است که چشم مردم را جز شیخی که تو را در سلوک یاری کند. برای این، مبارزه کاملاً ضروری است. مجاهده یعنی دوری نفس از لذت های آشکار و پنهان تا زمانی که تهذیب نفس و تهذیب دل تمام شود. در اثر مشاهده می شود که مفاهیمی چون روح، راز، ماهیت، درجات روح و معانی ذکر که با لا اله الا الله و لا مطلوبه الا الله و لا فعلی الا الله شروع می شود، توضیح داده شده است. دو نسخه از اثر موجود است: I.U. Ktp. ماه. 2957/3 (107-115 vr.); در Hacı Selim Ağa Hüdâyî 274 (2-12 vr.) است. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به “هودایی، عزیز محمود”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Hasan Kamil YILMAZ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ertan, Mehmet Emin (2001).Aziz Mahmud Hüdâyi. İstanbul: Şule Yayınları.
Şenocak, Kemaleddin (1970).Kutb-ul Ârifîn Seyyid Aziz Mahmud Hüdâyî (k.s) Hayatı-Menakıbı-Eserleri. İstanbul: İslam Neşriyatı.
Tezeren, Ziver (1984).Seyyid Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayâtı, Şahsiyeti, Tarîkatı ve Eserleri. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
Yılmaz, Hasan Kamil (1991). “Aziz Mahmud Hüdâyî”.İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. C.4. 338-340.
Yılmaz, Hasan Kamil (2007).Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayatı- Eserleri- Tarîkati. İstanbul: Erkam Yayınları.
Yılmaz, Hasan Kamil (2016).Azîz Mahmûd Hüdâyî. Ankara: DİB Yayınları.
Atıf Bilgileri
YILMAZ, Hasan Kamil. "MERÂTİBU’S-SÜLÛK (HÜDÂYÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/meratibu-s-suluk-hudayi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
