نویسنده
Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî, Muhammed Celâleddin, Hudâvendigâr (b. 06 Rebiülevvel 604/30.09.1207 - d. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)
تاریخ انتشار
26/05/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - گفتگوهای صوفیانه مولانا
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
fihi-mafih-esrar-i-celil-esraru-l-celaliyye-kitabu-n-nesa-ih-li-celaliddin-risale-i-sultan-vele
تاریخ
?
یادداشتها
این اثر از سخنان مولانا در مجالس مختلف تشکیل شده بود که توسط پسرش سلطان ولد یا برخی از شاگردانش نوشته شده بود. فیحی مافیه در نسخه های خطی به اسرار سلیل، اسراروئل سلالیه، کیتابون نساءیه لی سلالدین، رساله سلطان ولد نیز معروف است. ضبط شده است (Demirci 1996: 58). بدیع الزمان فروزانفر عبارت «فیحی مافیح» را که به معنای «آنچه در آن است در آن است» یا «آنچه در آن است در آن است» بر اساس سطر اول یک بیت در المحیدین عربی الفتوحاتول مکیه استوار می کند. این خط در Fütûhât به عنوان «Kitâbün Fîhi Mâfih» ذکر شده است (Anbarcıoğlu 2006: III). بدیوزمان فروزانفر در نظری دیگر میگوید که «مَکَلات» در ردیف «زمین و آسمان پر از نور شد، همه در مقالات ذکر شد» (V، دوبیتی 2684) در مسنوی. او بر این عقیده است که این کلمه به این اثر اشاره دارد (Demirci 1996: 58). بر اساس انتشارات عبدالباکی گلپینارلی در سال 1963، این اثر شامل 76 + 1 فصل است که شش فصل آن به زبان عربی و بقیه به زبان فارسی است. سوره هایی که فیحی مافیه را تشکیل می دهند، ترتیب خاصی ندارند. محتوای اثر عبارت است از سخنانی که مولانا در محفل گفتگوی خود و یا در محیط هایی که از او دعوت شده است، بیان کرده است. از آنجایی که این مکالمات شامل سوابقی است که در محیط طبیعی خود نگهداری می شوند، ویژگی زنده، صمیمانه و پویا و به دور از داستان و داستان دارند. گفتگوهای سوره ها مستقیماً با پرداختن مولانا به موضوعی، سخنان یا سؤالی، یا تفسیر حدیث یا تفسیر آیه آغاز می شود. آنچه به فیحی مافیه زیبایی و طبیعی بودن می بخشد این است که به جز چند فصل کوتاه، فصل ها به یک موضوع اختصاص ندارد. در طول مکالمه، زمانی که شخصی سوالی می پرسد، موضوع گفتگو تغییر می کند و یک سوال جدید، مکالمه را به سطح دیگری منتقل می کند. مهم نیست که چگونه زمینه گفتگو تغییر می کند، همه امواج ایده ها به یک ساحل می آیند. مولانا در این محیط پویا، گاهی از طریق تداعی و گاهی با کنار گذاشتن رابطه، گفتگو را با موضوعات درون موضوعی باز می کند. او برای این کار گاه با عنصر زیبایی شناختی با دوبیتی و روباه اندیشه خود را تقویت می کند، گاه با بیان حکایتی تاریخی و یا مشاهده و عزمی به موضوع عمیق و جان می بخشد. از آنجایی که او گاهی مسائل و مفاهیمی را که با آن ها سر و کار دارد با حکایت، تمثیل یا داستان قابل فهم می کند، سبک گفت وگوها کیفیتی دارد که افراد با هر فهمی به راحتی می توانند از آن بهره ببرند. گفتوگوها که عموماً بر توضیح یک موضوع متمرکز میشوند، محیطی را فراهم میکنند که در آن مفاهیم مختلف صوفیانه با تعابیر بسیار متفاوت و بدیع توضیح داده میشود. در گفت و گوها علاوه بر پاسخ به سوالات و مشکلات روز، بر اشتباهات برخی رفتارها و سخنان تاکید شده، هشدارها در مورد اصلاح آن رفتارها و انتقاد از نادرست بودن آن سخنان برجسته است. این کتاب علاوه بر سهمی جزئی در تاریخ آن دوره و زندگینامه مولانا، از نظر نشان دادن تفاوت دیدگاه او به رویدادهای جاری و گستردگی مفاهیم و دانش در نحوه پاسخگویی به سؤالات خاص نیز قابل توجه است. فصل پنجاه و دوم در فیحی مافیه بر اساس این عبارت در مثنوی است: "ای برادر، تو فقط آن فکری / هر چه داری استخوان و مو است" (Gölpınarlı 1963: 234). از نظر تفسیر مولانا بر شعر خودش در مورد اینکه آیا معنای دوبیتی فهمیده نمی شود بسیار جالب است. گمراه کننده نیست اگر تفسیر مولانا از این دوبیتی را هسته اول تفاسیر مسنوی بدانیم. در حالی که عامل سؤالات و الفاظ در مکالمات در فیحی مافیه عموماً با عبارت «فلانی / فلانی» مخفی است، گاه چهره هایی که به نام ذکر شده نیز دیده می شود. اسامی مانند Kadı Sirâceddîn، Tâceddîn Kubâyî، Cerrâh-ı Christî، Cacaoğlu، Seyfeddin Buhârî از این قبیله است. با این حال، فردی که به عنوان محوری ترین شخصیت در این گفتگوها برجسته می شود، امیر پروانه است. در شش باب فیهی مافیه، گفتگو بر سر سخنی یا پرسشی از امیر پروانه آغاز شده است. امیر پروانه که نامش در فصلها نیز دیده میشود، چهره فردی باهوش و زودباور را ترسیم میکند که هم سطح گفتوگو را بالا میبرد و هم اشتیاق مولانا به سخنرانی در فصلهایی که در آن چهرهای فعال است. اولین انتشار فیحی مافی در سال 1915 با کتاب کتاب مستحب فیحی مافی در تهران صورت گرفت. این نشریه با انتشار فیهی مافیح در هند در سال 1929 بر اساس متن کامل عبدالمجید دریابادی دنبال می شود. اولین انتشار علمی فیحی مافیه توسط بدیعوزمان فروزانفر در سال 1951 انجام شد. آخرین انتشار انتقادی این اثر توسط Ca'fer Müderris-i Sâdıkî با نام Makâlât-ı Mevlânâ (فیهی مافیه) در تهران منتشر شد، و اولین بار در سال 1994 توسط Müderris-i Sâdıkî در تهران منتشر شد. یکی از مفسران مثنوی. ترجمه کنوک مشتمل بر 73 فصل توسط سلجوک ارایدین به حروف جدید ترجمه شد و در سال 1994 در استانبول منتشر شد. انبارجی اوغلو این ترجمه را بر اساس نشریه علمی فروزانفر قرار داده است. عبدالباکی گلپینارلی که ترجمه انبارجی اوغلو و انتشارات فروزانفر را کافی ندانست، با استفاده از نسخه های خطی جدیدی که در ترکیه یافت، متن اثر را بازسازی کرد و ترجمه ای را که از این متن انجام داده بود، با عنوان مولانا سلالدین، فیحی مافیه در سال 1959 به زبان های ترکی استانبولی به غیر از ترجمه های مأخوذه استانبولی منتشر کرد. و فارسی نیز موجود است. کار او؛ Abdülmecîd-i Deryabâdî و Abdürreşîd Tebessüm به اردو (1927، 1991); A. J. Arberry (1961)، C. William Chittick (1983) و Wheeler Thackston (1993) به انگلیسی. Eva de Stained-Meyerovitch (1975) به فرانسوی; Annemarie Schimmel (1988) به آلمانی; توشیهیکو ایزوتسو (1993) به ژاپنی. سرجیو فوتی (1995) به اسپانیایی; اولوغبک همدم (2001) آن را به ازبکی و عیسی علی الاکوب (2002) به عربی ترجمه کردند. برای بیوگرافی نصیر ر.ک. «Mulânâ Celâleddin-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr». فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Abdülmecîd-i Deryâbâdî (1929).Fîhi Mâfîh. Hindistan: Matbaa-i Maârif-i A’zamgerh.
Abdürreşîd Tebessüm (1956, 1991).Melfûzât-ı Rûmî, Fîhi Mâfîh. Lahor.
Anbarcıoğlu[Tarıkâhya], Meliha(çev.) (2006).Mevlâna, Fîhi Mâ Fîh. Konya: Konya ve Mülhakatı Eski Eserleri Sevenler Derneği Yay.
Arthur, J. Arberry (1961).Discourses of Rumi. London.
Bedîüzzamân Furûzânfer (1951).Kitâb-ı Fîhi Mâ Fîh, ez-Goftâr-ı Mevlânâ Celâleddîn Muhammed-i Meşhûr be-Mevlevî. Tahrân: Dânişgâh-ı Tahrân.
Ca’fer Müderris-i Sâdıkî (1994).Makâlât-ı Mevlânâ (Fîhi Mâfîh). Tahrân.
Celâleddîn Muhammed el-Belhî (1318).Fîhi Mâfîh Min-Kelâm-i Mevlânâ. Şîrâz: Kitâbfurûşî-i Cihânnumâ.
Chittick, C. William (1983).Discourses of Rumi. Albany: State University of New York .
Demirci, Mehmet (1996). “Fîhi Mâ Fîh”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 58-59.
Foti, Sergio (1995).L’essenza del Reale. Torino.
Gölpınarlı, Abdülbâki (çev.) (1959).Fîhi Mâ-Fîh Mevlânâ Celâleddîn. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbâki (çev.) (1963).Fîhi Mâ-Fîh Mevlânâ Celâleddîn. İstanbul: İnkılap Kitabevi.
Îsâ Alî el-Akûb (2002).Kitâb Fîhi Mâ Fîh. Şam.
İzutsu, Toshihiko (1993).Rûmî Goroku. Tokyo.
Konuk, Ahmed Avni (çev.) (1994).Fîhi Mâfîh. (hzl. S. Eraydın). İstanbul: İz Yayıncılık.
Meyerovitch, Eva de Vitray (1975).Le Livre du Dedans. Paris: Sindbad Yay.
Schimmel, Annemarie (1988).Von Allem und vom Einen. München.
Tarıkâhya [Anbarcıoğlu], Meliha Ülker (çev.) (1954).Mevlânâ, Fîhi Mâfîh. İstanbul: Maarif Vekâleti Yay.
Thackson, Wheeler M. (1993).Signs oh The Unseen: The Discourses of Jelaluddin Rumi. Putney: Threshold Books Yay.
Uluğbek Hemdem (2001).İçindagi İçindadur. Taşkent.
Atıf Bilgileri
AVŞAR, Ziya. "FÎHİ MÂFÎH / ESRÂR-I CELÎL / ESRÂRÜ’L-CELÂLİYYE / KİTÂBÜ’N-NESÂ'İH Lİ-CELÂLİDDÎN / RİSÂLE-İ SULTÂN VELED (MEVLÂNÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/fihi-mafih-esrar-i-celil-esraru-l-celaliyye-kitabu-n-nesa-ih-li-celaliddin-risale-i-sultan-vele. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
