نویسنده
Yûsuf-ı Meddah, Yûsufi, Shazi (متوفی ? - ö. ?)
تاریخ انتشار
02/07/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - شعر تعلیمی
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
hamus-name-yusuf-i-meddah-tees-1683
تاریخ
699/1300
یادداشتها
اثری فارسی که گفته می شود توسط یوسف مداح نوشته شده است. برخی از محققان در مورد تعلق این شعر به یوسف مداح، نویسنده وارکا و گلشاه تردید دارند، اما نامی از او نمی برند (Smith 1976: 6؛ Köktekin 2007: 7). تورگای شافاک مدعی است که این شاعر یوسفی اهل ارزنجان است (2015: 104). از حاموش نامه دو نسخه شناسایی شده که در سال 699/1300 تکمیل شده است. اولین مورد بین صفحات 100b-104a از نسخه خطی ثبت شده در کتابخانه کوپرولو به شماره 1597 است (Ateş 1945: 120). یکی دیگر نسخه موجود در مرکز تحقیقات سلجوقی است که توسط فریدون نفیظ اوزلوک در 27 ژانویه 1945 از نسخه موجود در کتابخانه کوپرولو کپی شده است (Kurtuluş 2016: 22). دارای آروزمتر «مفأئیلون مفائلون فئولون» و شکل بیت مسنوی است. Hâmûş-nâme مکتوب از 383 دوبیتی تشکیل شده است (Kurtuluş 2016: 21). مقدمه این اثر که مشتمل بر یک دیباچه، ده داستان و حاتیم است، مشتمل بر منکت، نعت و مدح خلفای چهارگانه مطابق با نظم کلاسیک مثنوی است. نویسنده در بخش Reason for Copyright، دلیل نوشتن اثر را این است که کلمه ای که او در زمان آزادی گفته است توسط افراد بدخواه منتشر شده و باعث دور شدن او از دوستانش شده است. پس از دلیل تألیف، بلایای زبان و فضایل سکوت با عنوان «درملامت زبان» و داستانهای تشکیل دهنده محتوای اصلی ذکر شده است. ده داستانی که در مثنوی گفته می شود حاوی توصیه هایی در مورد اهمیت سکوت و همچنین بلایایی است که گفتار نامناسب برای مردم به ارمغان می آورد (Şafak 2015: 105-107). این داستان ها پشتوانه قرآن و روایات است و با برخی از وقایع آن دوره همراه است. یوسفی در پایان اثر، تحت عنوان «درحاتم کتاب و تاریهش» به بیان تجربیات خود میپردازد. او اظهار داشت که اثر خود را در سه روز نوشته است تا غم خود را ابراز کند و کارش هرچند کوتاه و مختصر مورد احترام خواهد بود (Kurtuluş 2016: 21). فواد کوپرولو با تاکید بر اینکه داستان هشتم این شعر مربوط به واقعه معروف سیمری و داستان نهم مربوط به شورش هاتیروگولاری در نیغده است، تاکید کرد: در دوره ای که هرج و مرج سیاسی در آناتولی به نقطه پایانی خود رسیده بود، کتابی مانند هموش-نام نوشته شد. او نوشتن این اثر را بسیار پرمعنی یافت. در واقع، این داستان حاوی اطلاعاتی درباره اوایل سلطنت مدعی السلطنه ملقب به سیمری است که در تاریخ های نیمه رسمی ابن بیبی و آکسارایی که مستقیماً به نفع سلسله سلجوقیان نوشته شده است، درج نشده است. به گفته کوپرولو، این موضوع از این جهت قابل توجه است که نشان می دهد چگونه یک اثر ادبی کوچک که با ماهیتی صوفیانه نوشته شده است می تواند منبع تاریخ باشد (کوپرولو 1943: 446). از این حیث می توان گفت که حاموش نامه علاوه بر مثنوی دینی ـ تعلیمی، سندی تاریخی است که بازتاب جنبه های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوره ای است که در آن نوشته شده است (Kurtuluş 2016: 21). یک مطالعه در مقطع کارشناسی ارشد در مورد Hâmuşnâme (Kurtuluş 2016) انجام شد. تورگای شافاک این اثر را همراه با نقد، ابتدا به صورت مقاله (2015) و سپس به صورت کتاب (2020) منتشر کرد. برای شرح حال شاعر ر.ک. «Yûsuf-ı Meddâh, Yûsufî, Şâzî».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Öğr. Üyesi Hulusi Eren
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ateş, Ahmed (1945). “Hicri VI-VIII. [XII-XIV.] asırlarda Anadolu’da Farsça Eserler”. Türkiyat Mecmuası,VII-VIII: 94-134.
Köktekin, Kazım (2007).Yûsuf-ı Meddâh, Varka ve Gülşâh (İnceleme-Metin-Dizin).Ankara: TDK Yay.
Köprülü, Fuad (1943.)“Anadolu Selçukluları Tarihinin Yerli Kaynakları”. Belleten, 7 (27): 379-521.
Kurtuluş, Meltem (2016). Yûsuf-i Erzincânî'nin Hâmûş-nâme'si (İnceleme-Metin).Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Smith, Grace Martin (1976).Yûsuf-ı Meddâh: Varqa ve Gülşâh A Fourteenth Century Anatolian Tuskish Mesnevi.Leiden.
Şafak, Turgay (2015). "Anadolu'da Farsça Yazılmış Bir Eser: Hâmûşnâme".Şarkiyat Mecmuası, 26 (1): 101-126.
Şafak, Turgay (2020).Sükût Sanatı - Hâmûş-nâme.İstanbul: Büyüyen Ay Yay.
Atıf Bilgileri
Eren, Hulusi. "HÂMÛŞ-NÂME (YÛSUF-I MEDDÂH ?)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/hamus-name-yusuf-i-meddah-tees-1683. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
