نویسنده
احمد ابن ویس، گیاسالدین سلطان احمد بهادیر، موگیسالدین سلطان احمد (متولد ? - متوفی 28 Rebiyülâhır 813/30 اوت 1410)
تاریخ انتشار
06/12/2021
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - اشعار
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
kitabul-garbiyyat-ahmed
تاریخ
رمضان 809 / فوریه 1407
یادداشتها
این ششمین دیوان از مجموعه احمد بن ویس، چهارمین فرمانروای ایالت سلایر است. کتاب الغربیه از 2115 بیت تشکیل شده است. در داخل دیوان 195 غزل، 23 غزل ناقص، 1 قصیده، 3 خم ترسی، 11 مثنوی، 49 شعر وجود دارد. مصراع، 51 روبای، 117 برنامه درسی و 6 بیت است (Değirmençay 2000: 24). در این شکل کار شبیه دیوانی با اندازه متوسط است. شاعر در غزلیات خود از نام احمد به جای تخلص و همچنین احمد بن ویس، احمد ویس، احمد ب. او از اسامی / مستعاری استفاده می کرد که نشان دهنده نسب او بود، مانند شیخ اویس. غزلیات دیوان بیشتر از 5 تا 9 دوبیتی تشکیل شده است. برخی نیز با 10 و 15 دوبیتی، هرچند اندک، وجود دارد. غزل ها دارای ویژگی های قافیه ای هستند و تأثیر حافظ شیرازی (متوفی 792/1389) را می توان در آن مشاهده کرد. همچنین غزل های عاشقانه زیادی وجود دارد که نشان دهنده ویژگی های عشق انسانی است. تنها قصیده ی دیوان 29 دوبیتی است و از بخشهای نصیب، فهریه و دعا تشکیل شده است. تعداد بندهای بند ترسی تحت عنوان «ترسیعات» بین پنج تا ده دوبیتی متغیر است. بندهای آنها پنج سطر است و مطالب آنها با یکدیگر متفاوت است. خم های خم ترسی دوم با عنوان «Tercî'-i Bend Mesnevî der-Tarz-ı Hâs» به صورت قافیه مسنوی نوشته شده است و شاعر با این کار سعی کرده سبک خود را آشکار کند. کوتاه ترین مثنوی 2 دوبیتی و بلندترین آن 25 دوبیتی است. در مثنوی ها بیشتر احساسات عاشقانه وارد می شد و گفتمانی کثیف بیان می شد. اشعاری که شاعر در قالب های دیگر سروده است دارای محتوایی است که سنت تعیین می کند و هیچ ویژگی متفاوتی ندارد. Veyis Değirmençay پایان نامه کارشناسی ارشد خود را در مورد این اثر تهیه کرد (1992) و بعداً این اثر به صورت کتاب منتشر شد (2000). برای شرح حال شاعر ر.ک. «احمد بن ویس، قیاسالدین سلطان احمد بهادر، مقیسالدین سلطان احمد». فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Sadık Armutlu
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ahmed.Kitâbu'l-Garbiyyât. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi. Nu. 2046. vr. 120b-192a.
Armutlu, Sadık (1990).Sultân Ahmed Celâyir, Hayatı, Dîvânı’nın Tenkidli Metni ve Tahlili. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Armutlu Sadık (2021a).Klasik Arap, Fars ve Türk Edebiyatı İncelemeleri Şahsiyetler, Türler, Gelenekler I.İstanbul: Kesit Yay.
Değirmençay, Veyis (1992).Sultan Ahmed Celâyir’in Kitâbu’l-Garbiyyât Adlı Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Değirmençay, Veyis (2000).Sultan Ahmed Celâyir, Kitâbu’l-Garbiyyât (Altıncı Dîvân).Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay.
Devletşâh Semerkandî (1366).Tezkiretu’ş-Şu’ârâ.(nşr. Muhammed-i Ramazânî). Tahran.
Terbiyyet, Muhammed Alî (1377).Dânişmendân-ı Azerbâycân.(nşr. Gulâm Rızâ Tabatâbâyî-i Mecd). Tahran.
Atıf Bilgileri
Armutlu, Sadık. "KİTÂBU’L-GARBİYYÂT (AHMED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabul-garbiyyat-ahmed. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
