نویسنده
حزینی (متوفی 939-941/1530-1532 - ö. 1005/1597)
تاریخ انتشار
02/10/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - اثر صوفیانه
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
huccetu-l-ebrar-hazini
تاریخ
996/1589
یادداشتها
تألیف مؤلف در مسائل عرفانی دینی. این اثر اولین بار توسط Sa'îd-i Nefîsî با نام Mesnevî-i Hüccetü'l-Ebrâr معرفی شد. احتمالاً به دلیل نامشخص بودن نام نویسنده آن به نام سید مورشید درویش-ای یسوی ثبت شده است. سعید نفیسی می گوید که این اثر در سال 996/1589 در استانبول درباره شیوخ فرقه یسویه نوشته شده است و توسط سلطان سوم عثمانی نوشته شده است. وی اظهار داشت که از طرف مراد نوشته شده است (سعید نفیسی: اول، 407). این اثر با خط نستالیک نوشته شده و در مجموع شامل 2020 دوبیتی است. بر اساس اطلاعات فهرست، متنی که تعداد سطرهای آن بین 11 تا 15 سطر متغیر است، در صحافی عثمانی صحافی شده و تاریخ آن به قرن یازدهم/هفدهم می رسد. در اواخر قرن کپی شده و دارای ابعاد 80x145 و 140x210 میلی متر است. حزینی در مورد اسماء الله در آیه و زیبایی ذکر این نامها (آیه 103 ب)، اهمیت بسمله، قطع شدن پایان کاری که بدون بسمله شروع شده است، لزوم به یاد آوردن همیشه اسماء الله (آیه 104a-b-105a)، اهمیت علم صحبت می کند. به دلیل اهمیت آن، هرتز. از حدیث نبوی «العلم بگیر حتی اگر در چین باشد» که میتوان با ذکر آشکار و پنهان به خدا رسید (آیه 105b, 107b.108a...) که نباید منکر ذکر جهری شود و عابد باید مانند حضرت ابوبکر در کنار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم باشد. ایرا، درمان بیماری ها او در مورد ذکر، نیاز به شناخت اولیاء به عنوان پزشکان واقعی (vr. 106b-107a)، شرور روح شیطانی (vr.109b) صحبت می کند (Kunt 2002). در ادامه کار، نعت نبی (vr.110b)، با تشکر از خدا برای فرقه ای که به آن تعلق دارد (112b)، دعا برای پسران عثمانی و سلطان مراد سوم. در اثری که ستایش ها (113a-116b) گنجانده شده است، اطلاعاتی در مورد دلیل کپی رایت اثر داده می شود. مؤلف از 125 ب با عنوان «Der beyân-ı mukaddime» توصیه هایی می کند: بر این اساس، وصال بدون راهنما ممکن نیست و شیخ الشیخ بهتر از ثواب شماست. با این حال می گوید برای بلوغ معنوی فقر و خوش اخلاقی لازم است (133الف). در ادامه کار، اطلاعاتی درباره خانواده، زادگاه و افسانه های یسوی به دست می آید. تقریباً تمام اطلاعات در اینجا به موازات اطلاعات Cevâhiru'l-Ebrâr و Menba'u'l Ebâr است. وقتی صحبت از تبار یسوی می شود، نویسنده بار دیگر وفاداری خود را به ملا امین ابراز می کند. (ب 143) از سال 147 هجری قمری، بخش طولانی به زندگی زاهدانه و افسانه های سید منصور در لژ اختصاص دارد. بر اساس این اطلاعات بسیار دقیقتر در جواهیرالابرار، سید 66 سال سرور عالم بود و دوازده خلیفه از خود بر جای گذاشت که آخرین آنها خود او بود، حزینی گفته است که دوازده سال در درگاه سید منصور خدمت کرده است. و اظهار می دارد که اکنون پنجاه و شش سال دارد. از آنجایی که تاریخ کپی رایت اثر حاضر 996/1589 است، چنین برداشت می شود که نویسنده نیز در سال 940/1534 (149b) متولد شده است. حزینی که بعداً درباره شیخ سید منصور اطلاعاتی ارائه کرده است، ماجرای آمدن سید منصور از بلح به دیاربکر و وفات وی در آنجا را بیان می کند که در دو اثر دیگر نیز با تفاوت هایی جزئی آمده است. (150b). حزینی که در زمان نگارش این کتاب مدت ها در استانبول بوده است، تمایل خود را برای بازگشت به کشورش و اشاعه یسوئیسم ابراز می کند، اما امیدوار است این رساله ای که برای رفتن به این سفر نوشته است به دست سلطان مراد سوم بیفتد و به یاری او بینجامد (154b). چند صفحه آخر اثر شامل دعاها و آرزوهای مختلف است. این شامل برخی از اطلاعات و امیدهای هازینی در مورد کار خودش است. بر این اساس، اثر در 30 روز (170b) نوشته شده است. حزینی نگران است که ارزش کارش در استانبول قدردانی نشود و آرزو می کند کارش به مکان های فارسی زبانی مانند سمرقند، بخارا، هوسند و حصار برسد. می گوید برای جامعه شان نعمت بود. تنها نسخه شناخته شده این اثر بین vr. 102a و 173b که قسمت سوم مجله مشتمل بر سه اثر است، ثبت شده در دپارتمان نسخ خطی فارسی کتابخانه ملی پاریس به شماره 263 (Paris Bibliotheque Nationale, Pers. A.F. 263). برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به «هزینی».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Kara
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Kunt, İbrahim (2002).Hazînî ve Dîvânı (İnceleme-Metin). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Sa’îd-i Nefîsî (1363/1984).Târih-i Nazm u Nesr der İrân ve der Zebân-ı Fârsî., Tahran (yyy). I, 407.
Sevim, Hacer (2004).Hazînî’nin ‘Menba’u’l Ebhâr fî Riyâzi’l-Ebrâr’ Adlı Eserinin Tahkîk, Neşir ve Değerlendirilmesi.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atıf Bilgileri
Kara, Ahmet. "HÜCCETÜ’L-EBRÂR (HAZÎNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/huccetu-l-ebrar-hazini. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
