نویسنده
احمد ابن ویس، گیاسالدین سلطان احمد بهادیر، موگیسالدین سلطان احمد (متولد ? - متوفی 28 Rebiyülâhır 813/30 اوت 1410)
تاریخ انتشار
22/02/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - اشعار
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
kitabu-s-sarkiyyat-ahmed
تاریخ
?
یادداشتها
این دیوان سومین دیوان کلیات سلطان احمد، چهارمین فرمانروای ایالتی است که در تاریخ به ایلکانیان یا سلایرها معروف است (استیانی 1376: 455). سلطان احمد که به شعر و سلطنت شهرت داشت و به سه زبان شعر می سرود، به خط و تذهیب نیز شهرت داشت و در منابع گفته شده است که او در علم نوکم دانا بوده است (Devletşâh 1338: 229؛ Terbiyyet yty: 30؛ Herevî 139-194; 54؛ آرموتلو 1990: 19). از 300 قصیده دیوان، 1 قصیده، 1 مسمد، 135 غزل، 4 مثنوی، 40 رباعی، 49 بیت و 70 قصیده. برنامه درسی است. متن با یک توحید و نعت شروع می شود که هر کدام 5 بیت است. تنها قصیده ی دیوان 17 دوبیتی است. این قصیده قرینه ای است با قصیده معروف شاعر ایرانی رودکی-یی سمرکندی (متوفی 329/941) با قافیه «آیت همه» (Rûdekî-yi Semerkandi 1382: 43). تنها musammat 6 در Kitâbu'ş-Şarkiyyâti. 135 غزل موجود در اثر بیشتر شامل 5، 7 و 9 دوبیتی است. 28 غزل از این غزل با عنوان «Gazeliyyât-ı Mevkûfe» آورده شده است. تعداد دوبیتیهای آنها بین ۲ تا ۴ عدد متغیر است. در غزلیات، نام احمد عموماً به عنوان نام مستعار و همچنین احمد بن اویس و احمد بن شیه اویس، البته به ندرت، به کار میرفته است. یکی از 4 مثنوی تحت عنوان «مثنویات» 50 دوبیتی و دیگری 4 دوبیتی دارد. 2 مثنوی دیگر نعت است، یکی 14 دوبیتی و دیگری 32 دوبیتی. ابیات کتابشارکیات بیشتر دوبیتی است. دو بیت این اثر، بیت های 169 و 170، در ستایش عبدالقادر مراگی، موسیقی دان معروف ترک خوانده شده است. Sadık Armutlu تز دکترای خود را در مورد این اثر نوشت (1990). برای شرح حال شاعر ر.ک. احمد بن ویس، گیاسدین سلطان احمد بهادیر، موگی seddîn سلطان احمد».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Sadık Armutlu
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ahmed.Kitâbu’ş-Şarkiyyât. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi. Nu. 2046. 56b-117a.
Armutlu, Sadık (1990).Sultân Ahmed Celâyir Hayatı, Dîvânı’nın Tenkidli Metni ve Tahlili. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Âştiyânî, Abbâs (1376).Târîh-i Moğol Evâyil-i Eyyâm-ı Timûrî.Tahran.
Devletşâh Semerkandî (1338).Tezkiretu’ş-Şu’arâ.(nşr. Muhammed-i Ramazânî). Tahran.
Herevî Mevlânâ Muhammed Fahrî (1345).Ravzâtu’s-Selâtin.(nşr. Abdurresûl Hayyâmpûr). Tebriz.
Rûdekî-yi Semerkandî (1382).Dîvân-ı Şi’r-i Rûdekî. (nşr. Ca’fer Şi’âr). Tahran: Neşr-i Katre.
Sümer, Faruk (1989). “Ahmed Celâyir”.İslâm Ansiklopedisi. C 2. İstanbul:TDV Yay. 53-54.
Terbiyyet, Muhammed Alî (yty).Dânişmendân-ı Azerbâycân. (nşr. Sirûsî-i Kamerî). Tahran.
Atıf Bilgileri
Armutlu, Sadık. "KİTÂBU’Ş-ŞARKİYYÂT (AHMED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-s-sarkiyyat-ahmed. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
