نویسنده
آهی اورن، ناصرالدین شیخ ناصرالدین (متولد 566/1171 - متوفی 653/1261)
تاریخ انتشار
02/03/2022
موضوع
ادبیات لژ درویشی - رساله در آکاید
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
menahic-i-seyfi-ahi-evren-tees-1752
تاریخ
660/1262 (تاریخ کپی)
یادداشتها
آهی اورن شیخ نصیرودالدین محمود الهویی، که در دوره سلجوقیان آناتولی میزیست، استاد دباغان/چرمسازان، از علمای همهکاره زمان خود، معروف به دانیشمند رومی، و معمار ارشد سازمان آهی بود. می توان گفت آهی اورن با بیست و پنج اثر و مهارت های سازمانی خود متفکری قوی است. او علاوه بر اینکه یک فیلسوف عمومی سازمانی است، یک فرد متفکر و کنشگر قوی نیز هست. این نویسنده که نویسنده ای همه کاره و همه کاره است در هیچ یک از آثار خود نامی از او نیاورده است و به دلیل درک و فروتنی در مخفی نگه داشتن حسنات شعبه ملامت که به آن متعهد بوده، اهتمام داشته که نام او را در آثارش مخفی نگه دارد. به همین دلیل سعی شد برخی از آثار او به افراد دیگر نسبت داده شود و چنین برداشت می شود که نسخه های خطی برخی از آنها به عنوان آثاری بی نام باقی مانده است (بایرام 1370: 66). او در اثر خود که یکی از آثار بی نام آهی اورن است و مناهیک سیفی نام دارد، کوشیده است مبانی ایمان و دین اسلام را بر اساس فرقه اشعری در عقیده و شافعی در عمل آشکار سازد. احمد آتش پیش از این در مقاله خود با عنوان «چند نسخه خطی مهم در کتابخانه های قونیه» این اثر را اثری بی نام معرفی کرده بود. در نتیجه تحقیق مشخص شد که یکی از آثار آهی اورن است (Bayram 1995: 76). نویسنده در مقدمه اثر خود آن را به سیف الدین طغرل امیر کرشهیر که با او پیوند دوستی داشت تقدیم کرده و می گوید که این اثر مشتمل بر یک مقدمه، پنج مناهی و یک حاتیم است. در قسمت مقدمه، اطلاعاتی در مورد خلقت انسان می دهد. بعداً کار به پنج روش (minhacda) مورد بررسی قرار گرفت. منحج اول؛ حاوی اطلاعات اجزای ایمان و شامل پنج مرحله تمهید (آمادگی) است. اول، شناخت خدا؛ دوم، شناخت صفات خداوند; سوم، افعال خداوند; چهارم، نبوت; پنجم در مورد زندگی پس از مرگ است. منهاج دوم; درباره آداب وضو و تطهیر و مشتمل بر پنج تمهید است. اول، فضیلت نظافت، پاکیزگی درونی و بیرونی; دوم، آداب رفع نیاز; سوم، آداب وضو; چهارم، آداب غسل; پنجم در مورد تیمم و مساح است. منهاج سوم; درباره ارکان و آداب نماز است و از چهار تمهید تشکیل شده است. اول فضایل نمازهای واجب; دوم، رکعت های نماز; سوم، ظهور نماز; چهارم در مورد شرایط نماز است. منهج چهارم; درباره آداب و اسرار روزه است و به سه تمهید تقسیم می شود. اول، فضیلت روزه; دوم، توضیح درجات روزه; سوم در مورد واجبات و سنت های روزه است. دقیقه پنجم درباره ذکر و نماز است و به سه تمهید تقسیم می شود. اول فضیلت کلمه توحید و راز ذکر; ثانیاً، راز مناجات مبتنی بر روایت; سوم در مورد دعای پیامبران است. بخش حاتمه در مورد اعمالی است که باید در زندگی دنیوی انجام شود (Ahi Evren 660/1262: 298a-318a vr.; Bayram 1995: 81-82). این اثر که به زبان فارسی نوشته شده، حاوی آیات قرآن و عبارات عربی است و با مرکب قرمز نوشته شده است. ایسر، علی بن. سلیمان ب. یونس در سال 660/1262 در دنیزلی (لادیک) نسخه برداری کرد. در نتیجه تحقیق، سه نسخه از کار به دست آمد. این نسخه ها جدا نیستند، اما در مجلات گنجانده شده اند. اینها؛ 1. کتابخانه سلیمانیه بخش هالت افندی شماره. 92 بین صفحات 1b-32a است. 2. کتابخانه سلیمانیه بخش فاتح شماره. 5426 بین صفحات 298a-318a است. 3. کتابخانه آثار باستانی بورسا، بخش H. Çelebi Nr. 1884، بین صفحات 45a-67b (Bayram 1995: 77-78). برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به «آهی اورن، نصیرالدین شیخ نصیرالدین». فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Mehmet Ünal
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ahi Evren (660/1262 ).Menâhiç-i Seyfî.Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi İlavesi. Nr. 92. vr. 1b-32a.
Ahi Evren (717/1327).Menâhiç-i Seyfî.Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Bölümü. Nr. 5426. vr. 298a-318a.
Bayram, Mikail (1995).Tasavvufi Düşüncenin Esasları (Ahi Evren).Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay.
Bayram, Mikail (1991).Ahi Evren ve Ahi Teşkilatı’nın Kuruluşu.Konya: Damla Matbaası.
Köken, Arif Hüdai, N. Ö. Büken(2018). "Ahi Evran (1171-1261) ve Ahilik ile Hekimlik Ahlakı Üzerine Bir Değerlendirme",Lokman Hekim Dergisi. Lokman Hekim Journal.8/1: 54-70.
Atıf Bilgileri
Ünal, Mehmet. "MENAHİC-İ SEYFİ (AHİ EVREN)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/menahic-i-seyfi-ahi-evren-tees-1752. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
