[RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)

Name: [RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)
Author: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr (d. 06 Rebîülevvel 604/30.09.1207 - ö. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)

İsim	[RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)
Yazar	Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr (d. 06 Rebîülevvel 604/30.09.1207 - ö. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)
Basım Tarihi:	05/04/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - rubailer
Tür	Diğer
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	ruba-iyyat-mevlana
Tarih	?
Notlar	Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr'deki rubailerinin toplanmasıyla oluşturulan eser. Mevlânâ’nınRubâ'iyyâtadlı müstakil bir eseri yoktur.Dîvân-ı Kebîriçerisinde yer alan rubailerin bir eser hacminde olması, Mevlânâ ve eserleri üzerine çalışanların dikkatini çekmiş ve bu dikkat neticesindeRubâ'iyyât’ın ayrı bir eser olarak neşredilmesi yoluna gidilmiştir. Rubaileri bir araya getirme işini ilk kezRubâ'iyyât-ı Hazret-i Mevlânâadlı çalışmasıyla Veled Çelebigerçekleştirmiştir (1314). 1644 rubainin yer aldığı bu neşir, bir çeviri çalışması olmayıp tespit çalışması niteliğindedir. Zira bu neşirde rubailerin Türkçe çevirileri yapılmamış, sadece Farsça asılları bir araya getirilmiştir. Rubailerle ilgili çalışmaların Cumhuriyet döneminde yoğunluk kazandığı görülmektedir. Bu dönemde Mevlânâ rubaileriyle ilgili çeviri faaliyetleri mensur ve manzum olmak üzere iki koldan yürür.1. Mensur çeviriler:Mevlânâ rubailerinin ilk Türkçe çevirilerini,Mevlânâ’nın Rubâileriadıyla Hasan Ali Yücel yapmıştır (1932). Yücel bu kitabında seçilmiş 107 rubaiyi tercüme etmiş, tercüme ettiği rubailerin Farsça okunuşlarını da yeni harflerle dizmiştir. Mevlânâ’dan seçilmiş rubaileri, tercüme ederek asıllarıyla beraber neşreden ikinci isim, Âsaf Hâlet Çelebi’dir. Çelebi,Mevlânâ’nın Rubâileri(1939) isimli neşrinde, seçilmiş 276 rubainin Farsça asılları ve Türkçe tercümelerini beraber vermiş, ayrıca seçtiği bu rubaileri Fransızcaya çevirerek de yayımlamıştır. Mevlânâ’nın tüm rubaileri ilk defa, Abdülbaki Gölpınarlı tarafından 1964 yılındaRubâileradıyla yayımlanmıştır. Gölpınarlı, bu çalışmasında Mevlânâ MüzesindekiDîvân-ı Kebîr’in ikinci cildinin sonundaki 1765 rubaiyi Türkçeye tercüme etmiş, eserin sonuna açıklamalar da eklemiştir. Abdülbaki Gölpınarlı ayrıca,Seçme Rubâileradı altında 27 rubaiyi Konya’da (1963b) ve 210 rubaiyi de İstanbul’da (1963a) neşretmiştir. Veled Çelebi’nin yukarıda zikredilen neşrindeki rubailerin Türkçe tercümeleri, Mehmet Nuri Gençosman tarafından yapılarak,Mevlânâ’nın Rubâileriadıyla 1974’te yayımlanmıştır. Rubailerin en hacimli mensur çevirisini Şefik Can yapmıştır. 1990’da birinci cildi ve 1991’de ikinci cildi yayımlanan bu çeviri, ikisi eksik, 2217 rubai metni içermektedir. Diğer yayınlarda bulunmayan 216 rubai, mecmualardan taranarak bu çeviriye eklenmiştir. Bununla beraber bazı rubailerin çok az farkla tekrarlandığı da gözden kaçmamaktadır. Mütercim bu eserinde açıklama- çeviri tarzı diyebileceğimiz bir yöntemi denemiştir. Aynı mütercimin 1965’te Konya’da yayımlananMevlânâ ve Eflatunadlı eserindeyse 87 rubainin asılları ve çevirileri yer alır.2. Manzum Çeviriler:Rubailerin Türkçe ilk manzum tercümesini,Mevlânâ Rubâilerinden Manzum Tercümeleradıyla 1937’de Hüseyin Rıfat Işıl yapmıştır. Bu eserde 50 adet rubainin manzum tercümesi yer alır. Rubailerin ikinci manzum tercüme denemesi, Şair Orhan Veli tarafından yapılmıştır. Orhan Veli, Mehmet Ali Sel takma adıyla,İnsan Mecmuası’nın 1 Mayıs 1941 tarihli 14. sayısında Mevlânâ’nın 6 rubaisini nazmen aruzla çevirmiştir. Rubailerin mensur çevirisini yapan Mehmet Nuri Gençosman 1964’teMevlânâdan Seçme Rubâileradıyla 128 rubâiyi, 14’lü hece ölçüsüyle manzum olarak da çevirmiştir. 1971’de Şair Basri Gocul,Mevlânâ’dan Rubâiler, adlı risale ölçeğindeki eserinde 30 rubainin serbest anlayışlı bir manzum tercüme denemesini yapmıştır. 1986’da Şair Feyzi Halıcı, seçtiği 120 rubâiyi,Mevlânâ Celaleddin Rubâileradıyla aruzla nazmen tercüme etmiştir. Hamza Tanyaş 1987 yılında, 220 rubainin aruzla nazmen tercümesini,Mevlânâ’dan Rubâileradıyla yayımlamış; ardından, bu çalışmasını geliştirerek yineMevlânâdan Rubâileradıyla 431 rubâi’nin rubâi vezinleriyle manzum çevirisini yapmış, ilave olarak 102 şiirin Farsça okunuşunu yeni harflerle vermiştir. Talat Sait Halman 2000’deCandan Cana Mevlânâ Celaleddin Rumi’den Seçme Rubâiler, adıyla yayımladığı 157 rubailik çalışmasını, 2004’teSevda Yüce Gözlerleadıyla yayımlamıştır. Mevlânâ rubailerinin tamamının manzum Türkçe tercümesini 2007 yılında Konya’daSırların Dili Bütün Rubaileradıyla Ziya Avşar gerçekleştirmiştir. Avşar’ın bu neşrinde 2188 rubainin manzum çevirisi yer alır. Avşar bu çevirisini 2019 yılındaSırların Dili Mevlânâ Rubâîleriadıyla İstanbul’da yeniden yayınlamıştır.Mevlânâ rubailerinin temel karakteri, bütün varlığı kuşatan tevhidî hakikati çok çeşitli cephelerden coşkulu ve hikemî bir dille söylemesidir. Bütün rubailerde tevhîdî hakikatin, özge bir aşk lisanı üzerinden birbirinden farklı ancak asıl tondan kopmayan bir renk ustalığıyla aktarıldığı görülür. Mevlânâ,Rubâ'îler’de aşktan gelen coşku ile hikmetten gelen temkini, aynı potada eriterek kendine özgü bir rubai dili inşa eder. Onun rubaileri Hayyâm’ın rubaileri gibi, farklı yorumlara yol açan serazat bir söyleyişin aksine bir bütün halinde tevhit bilinci oluşturmaya odaklanır. Bu itibarla bütün rubailerin aşk, hasret ve vuslat temleri etrafında döndüğü ancak iman ve ümitten asla kopmadıkları görülür.Şairin biyografisi için bk. “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Avşar, Ziya (2007).Sırların Dili Mevlânâ Rubâîleri. Konya: Kökler Yay. Avşar, Ziya (2019).Sırların Dili Mevlânâ Rubâîleri. İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yay. Can, Şefik (1965).Mevlânâ ve Eflatun. Konya: İleri Basımevi. Can, Şefik (1990, 1991).Hz.Mevlânâ'nın Rubaileri. I-II. Ankara: KB Yay. Çelebi, Asaf Hâlet (1939).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: Kanaat Kitabevi. Gençosman, Mehmet Nuri (1964).Mevlâna’dan Seçme Rubaîler (Toplu Biyoğrafi İle Birlikte Manzum Tercüme). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Gençosman, Mehmet Nuri (1988).Mevlânâ’nın Rubâileri I-II. İstanbul: MEGSB Yay. Gençosman, Mehmet Nuri (1974).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: MEB Yay. Gocul, Basri (1971).Mevlânâ’dan Rubâiler. Bursa: Özvar Matbaası. Gölpınarlı, Abdülbaki (1963a).Seçme Rubâiler. İstanbul: MEB Yay. Gölpınarlı, Abdülbaki (1963b).Seçme Rubâiler. Konya: Şahap Kitabevi. Gölpınarlı, Abdülbaki (1964).Rubâiler. İstanbul: Remzi Kitabevi. Halıcı, Feyzi (1986).Mevlânâ Celaleddin Rubâiler. Konya: Doğuş Ofset. Halman, Talat Sait (2000).Candan Cana Mevlânâ Celaleddin Rumi’den Seçme Rubâiler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Halman, Talat Sait (2004).Sevda Yüce Gözlerle. Ankara: Hece Yay. Işıl, Hüseyin Rifat (1937).Mevlânâ Rubâilerinden Manzum Tercümeler. İstanbul: Numune Matbaası. Işıl, Hüseyin Rifat (1942).Yeni İlavelerle Mevlânâ Rubâilerinden Seçilmiş Türkçe Manzum Tercemeler. İstanbul: Abajoli Basımevi- İnsel Kitapevi. Tanyaş, Hamza (1987).Mevlânâ’dan Rubâiler. İstanbul: İş Bankası Kültür Yay. Tanyaş, Hamza (1998). Mevlânâ’dan Rubâiler. İstanbul: Kaknüs Yay. Veled Çelebi (1314).Rubâiyyât-ı Hazret-i Mevlâna. İstanbul: Ahter Matbaası. Yücel, Hasan Âli (1932).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: Remzi Kitaphanesi.
Atıf Bilgileri	AVŞAR, Ziya. "[RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ruba-iyyat-mevlana. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

[RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)

Yazar Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr (d. 06 Rebîülevvel 604/30.09.1207 - ö. 05 Cemâziyelâhir 672 /17.12.1273)

Basım Tarihi 05/04/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - rubailer

Tür Diğer

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası ruba-iyyat-mevlana

Tarih ?

Notlar Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr'deki rubailerinin toplanmasıyla oluşturulan eser. Mevlânâ’nınRubâ'iyyâtadlı müstakil bir eseri yoktur.Dîvân-ı Kebîriçerisinde yer alan rubailerin bir eser hacminde olması, Mevlânâ ve eserleri üzerine çalışanların dikkatini çekmiş ve bu dikkat neticesindeRubâ'iyyât’ın ayrı bir eser olarak neşredilmesi yoluna gidilmiştir. Rubaileri bir araya getirme işini ilk kezRubâ'iyyât-ı Hazret-i Mevlânâadlı çalışmasıyla Veled Çelebigerçekleştirmiştir (1314). 1644 rubainin yer aldığı bu neşir, bir çeviri çalışması olmayıp tespit çalışması niteliğindedir. Zira bu neşirde rubailerin Türkçe çevirileri yapılmamış, sadece Farsça asılları bir araya getirilmiştir. Rubailerle ilgili çalışmaların Cumhuriyet döneminde yoğunluk kazandığı görülmektedir. Bu dönemde Mevlânâ rubaileriyle ilgili çeviri faaliyetleri mensur ve manzum olmak üzere iki koldan yürür.1. Mensur çeviriler:Mevlânâ rubailerinin ilk Türkçe çevirilerini,Mevlânâ’nın Rubâileriadıyla Hasan Ali Yücel yapmıştır (1932). Yücel bu kitabında seçilmiş 107 rubaiyi tercüme etmiş, tercüme ettiği rubailerin Farsça okunuşlarını da yeni harflerle dizmiştir. Mevlânâ’dan seçilmiş rubaileri, tercüme ederek asıllarıyla beraber neşreden ikinci isim, Âsaf Hâlet Çelebi’dir. Çelebi,Mevlânâ’nın Rubâileri(1939) isimli neşrinde, seçilmiş 276 rubainin Farsça asılları ve Türkçe tercümelerini beraber vermiş, ayrıca seçtiği bu rubaileri Fransızcaya çevirerek de yayımlamıştır. Mevlânâ’nın tüm rubaileri ilk defa, Abdülbaki Gölpınarlı tarafından 1964 yılındaRubâileradıyla yayımlanmıştır. Gölpınarlı, bu çalışmasında Mevlânâ MüzesindekiDîvân-ı Kebîr’in ikinci cildinin sonundaki 1765 rubaiyi Türkçeye tercüme etmiş, eserin sonuna açıklamalar da eklemiştir. Abdülbaki Gölpınarlı ayrıca,Seçme Rubâileradı altında 27 rubaiyi Konya’da (1963b) ve 210 rubaiyi de İstanbul’da (1963a) neşretmiştir. Veled Çelebi’nin yukarıda zikredilen neşrindeki rubailerin Türkçe tercümeleri, Mehmet Nuri Gençosman tarafından yapılarak,Mevlânâ’nın Rubâileriadıyla 1974’te yayımlanmıştır. Rubailerin en hacimli mensur çevirisini Şefik Can yapmıştır. 1990’da birinci cildi ve 1991’de ikinci cildi yayımlanan bu çeviri, ikisi eksik, 2217 rubai metni içermektedir. Diğer yayınlarda bulunmayan 216 rubai, mecmualardan taranarak bu çeviriye eklenmiştir. Bununla beraber bazı rubailerin çok az farkla tekrarlandığı da gözden kaçmamaktadır. Mütercim bu eserinde açıklama- çeviri tarzı diyebileceğimiz bir yöntemi denemiştir. Aynı mütercimin 1965’te Konya’da yayımlananMevlânâ ve Eflatunadlı eserindeyse 87 rubainin asılları ve çevirileri yer alır.2. Manzum Çeviriler:Rubailerin Türkçe ilk manzum tercümesini,Mevlânâ Rubâilerinden Manzum Tercümeleradıyla 1937’de Hüseyin Rıfat Işıl yapmıştır. Bu eserde 50 adet rubainin manzum tercümesi yer alır. Rubailerin ikinci manzum tercüme denemesi, Şair Orhan Veli tarafından yapılmıştır. Orhan Veli, Mehmet Ali Sel takma adıyla,İnsan Mecmuası’nın 1 Mayıs 1941 tarihli 14. sayısında Mevlânâ’nın 6 rubaisini nazmen aruzla çevirmiştir. Rubailerin mensur çevirisini yapan Mehmet Nuri Gençosman 1964’teMevlânâdan Seçme Rubâileradıyla 128 rubâiyi, 14’lü hece ölçüsüyle manzum olarak da çevirmiştir. 1971’de Şair Basri Gocul,Mevlânâ’dan Rubâiler, adlı risale ölçeğindeki eserinde 30 rubainin serbest anlayışlı bir manzum tercüme denemesini yapmıştır. 1986’da Şair Feyzi Halıcı, seçtiği 120 rubâiyi,Mevlânâ Celaleddin Rubâileradıyla aruzla nazmen tercüme etmiştir. Hamza Tanyaş 1987 yılında, 220 rubainin aruzla nazmen tercümesini,Mevlânâ’dan Rubâileradıyla yayımlamış; ardından, bu çalışmasını geliştirerek yineMevlânâdan Rubâileradıyla 431 rubâi’nin rubâi vezinleriyle manzum çevirisini yapmış, ilave olarak 102 şiirin Farsça okunuşunu yeni harflerle vermiştir. Talat Sait Halman 2000’deCandan Cana Mevlânâ Celaleddin Rumi’den Seçme Rubâiler, adıyla yayımladığı 157 rubailik çalışmasını, 2004’teSevda Yüce Gözlerleadıyla yayımlamıştır. Mevlânâ rubailerinin tamamının manzum Türkçe tercümesini 2007 yılında Konya’daSırların Dili Bütün Rubaileradıyla Ziya Avşar gerçekleştirmiştir. Avşar’ın bu neşrinde 2188 rubainin manzum çevirisi yer alır. Avşar bu çevirisini 2019 yılındaSırların Dili Mevlânâ Rubâîleriadıyla İstanbul’da yeniden yayınlamıştır.Mevlânâ rubailerinin temel karakteri, bütün varlığı kuşatan tevhidî hakikati çok çeşitli cephelerden coşkulu ve hikemî bir dille söylemesidir. Bütün rubailerde tevhîdî hakikatin, özge bir aşk lisanı üzerinden birbirinden farklı ancak asıl tondan kopmayan bir renk ustalığıyla aktarıldığı görülür. Mevlânâ,Rubâ'îler’de aşktan gelen coşku ile hikmetten gelen temkini, aynı potada eriterek kendine özgü bir rubai dili inşa eder. Onun rubaileri Hayyâm’ın rubaileri gibi, farklı yorumlara yol açan serazat bir söyleyişin aksine bir bütün halinde tevhit bilinci oluşturmaya odaklanır. Bu itibarla bütün rubailerin aşk, hasret ve vuslat temleri etrafında döndüğü ancak iman ve ümitten asla kopmadıkları görülür.Şairin biyografisi için bk. “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Muhammed Celâleddîn, Hudâvendigâr”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ziya AVŞAR

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Avşar, Ziya (2007).Sırların Dili Mevlânâ Rubâîleri. Konya: Kökler Yay. Avşar, Ziya (2019).Sırların Dili Mevlânâ Rubâîleri. İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yay. Can, Şefik (1965).Mevlânâ ve Eflatun. Konya: İleri Basımevi. Can, Şefik (1990, 1991).Hz.Mevlânâ'nın Rubaileri. I-II. Ankara: KB Yay. Çelebi, Asaf Hâlet (1939).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: Kanaat Kitabevi. Gençosman, Mehmet Nuri (1964).Mevlâna’dan Seçme Rubaîler (Toplu Biyoğrafi İle Birlikte Manzum Tercüme). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Gençosman, Mehmet Nuri (1988).Mevlânâ’nın Rubâileri I-II. İstanbul: MEGSB Yay. Gençosman, Mehmet Nuri (1974).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: MEB Yay. Gocul, Basri (1971).Mevlânâ’dan Rubâiler. Bursa: Özvar Matbaası. Gölpınarlı, Abdülbaki (1963a).Seçme Rubâiler. İstanbul: MEB Yay. Gölpınarlı, Abdülbaki (1963b).Seçme Rubâiler. Konya: Şahap Kitabevi. Gölpınarlı, Abdülbaki (1964).Rubâiler. İstanbul: Remzi Kitabevi. Halıcı, Feyzi (1986).Mevlânâ Celaleddin Rubâiler. Konya: Doğuş Ofset. Halman, Talat Sait (2000).Candan Cana Mevlânâ Celaleddin Rumi’den Seçme Rubâiler. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Halman, Talat Sait (2004).Sevda Yüce Gözlerle. Ankara: Hece Yay. Işıl, Hüseyin Rifat (1937).Mevlânâ Rubâilerinden Manzum Tercümeler. İstanbul: Numune Matbaası. Işıl, Hüseyin Rifat (1942).Yeni İlavelerle Mevlânâ Rubâilerinden Seçilmiş Türkçe Manzum Tercemeler. İstanbul: Abajoli Basımevi- İnsel Kitapevi. Tanyaş, Hamza (1987).Mevlânâ’dan Rubâiler. İstanbul: İş Bankası Kültür Yay. Tanyaş, Hamza (1998). Mevlânâ’dan Rubâiler. İstanbul: Kaknüs Yay. Veled Çelebi (1314).Rubâiyyât-ı Hazret-i Mevlâna. İstanbul: Ahter Matbaası. Yücel, Hasan Âli (1932).Mevlânâ’nın Rubâileri. İstanbul: Remzi Kitaphanesi.

Atıf Bilgileri AVŞAR, Ziya. "[RUBÂ'İYYÂT] (MEVLÂNÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ruba-iyyat-mevlana. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].