Yazar
Sâlim, Mirzâ-zâde Mehmed (Emin) Efendi (d. 1099/1688 - ö. 1156/1743)
Basım Tarihi
04/06/2022
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - mensur sözlük
Tür
Diğer
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
selametu-l-insan-fi-muhafazati-l-lisan-tees-1519
Tarih
1142/1730
Notlar
Tezkire yazarı, divan şairi ve hattat Mirzâzâde Mehmed Sâlim Efendi (d. 1099/1688 - ö. 1156/1743) tarafından yazılan Arapça sözlük.Bir mukaddime, on iki bölüm ve bir hâtime kısmından oluşanSelâmetü’l-İnsân fî Muhâfazati’l-Lisân'da kimi sarf ve nahiv konuları ele alınmışsa da ağırlıklı olarak eser bir sözlük çalışmasıdır. Eldeki üç nüshasına göre eserin isminde ufak bazı farklılıklar bulunmaktadır (bk. Sula 2018: 19).21 Cemâziyelâhir 1142/11 Ocak 1730 tarihinde yazılmaya başlanan eser, 21 Şaban 1142/11 Mart 1730 tarihinde tamamlanmıştır. Eser besmele, hamdele ve salveleye hasredilen yarım sayfalık bir kısımdan sonra yazarın sebeb-i telif bölümüyle başlayıp dönemin sadrazamı Damad İbrahim Paşa'nın övgüsüyle devam eder. Bu giriş bölümlerinden sonra mukaddime kısmında sülâsî bablara ait özet bilgilere yer verilir. 1-11. bölümlerde Arap dilinde müteaddî ve lâzım özelliği olan fiiller; "fe'ale" ile "ef'ale", sadece "ef'ale" ya da "fe'ale" kalıbında kullanılan fiiller, zıt anlamlı fiiller ile isimler, itbâ', müzâvece, kalb, ibdâl, terhîm ve tasgîr konuları ile bunlara ait örnekler ve bilginlerin bu konudaki görüşleri; iki şekilde okunduğu hâlde tashîf olmadığı kabul edilen lafızlar, pelteklik sebebiyle iki şekilde telaffuz edildiğinde hatalı okuma olarak görülmeyen kelimeler ile örnek kelimeler eşliğinde müzekkerlik ve müenneslik konuları ele alınırken 12. bölümde Se'âlibî'nin (ö. 429/1038)Fıkhu'l-Lüga'sından seçme bölümlere yer verilmiştir. Hâtime bölümünde ise nahiv ve sarf konularının dışında muhtelif mevzular işlenmiştir (Sula 2018: 9).Üç nüshası tespit edilenSelâmetü’l-İnsân fî Muhâfazati’l-Lisân, Murat Sula tarafından tahkik edilmiş ve yayınlanmıştır (2018).Şairin biyografisi için bk. "Sâlim, Mirzâ-zâde Mehmed (Emin) Efendi ".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Sadık Yazar
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Mirzazade Mehmed Salim Efendi (2018).Selâmetü’l-İnsân fi Muhâfazati’l-Lisân. (Thk. Murat Sula). İstanbul: İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM).
Atıf Bilgileri
Yazar, Sadık. "SELÂMETÜ'L-İNSÂN FÎ MUHÂFAZATİ'L-LİSÂN".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/selametu-l-insan-fi-muhafazati-l-lisan-tees-1519. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].