Yazar
Hasan Fehmi (ö. 1210/1795-96 - ö. 1298/1880-81)
Basım Tarihi
08/04/2022
Konu
Yenileşme Dönemi Türk Edebiyatı - belâgat kitabı
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
er-riyazu-l-hakaniyye-fi-l-meani-ve-l-bedi-hasan-fehmi
Tarih
1285/1868
Notlar
Hasan Fehmî
tarafından yazılan, belâgatın meânî, beyân ve bedî konularını ele alan Arapça
eser. Hatîb el-Kazvînî (ö. 739/1338)’ninTelhîsü’l-Miftâhadlı eserinin
muhtasar şekli olaner-Riyâzu’l-HâkâniyyeSultan Abdülaziz (salt.
1861-1876)’e takdim edilmiştir.Eser bir mukaddime ve
üç ravzadan oluşmaktadır. Eserin bu üç ana bölümü bahçe anlamına gelen “ravza”
diye isimlendirilirken her “ravza” da kendi içinde çiçek anlamına gelen “zehra”
alt başlıklarına ayrılmıştır. Besmele, hamdele ve salveleden sonra mukaddime
yer alır ve ilk önce fesahatin tanımı yapılır. Birinci bölüm olan er-ravzu’l-evvel’de
meânî ele alınır ve bu ravza kendi
içinde sekize ayrılır. Er-ravzu’s-sânî diye isimlendirilen ikinci bölümde beyân
ele alınır. Bedî ilminin ele alındığı üçüncü bölüm olan er-ravzu’s-sâlis’te anlamla
ilgili otuz bir sanat ve nazımla ilgili on bir sanat işlenir. Eserin dili genel olarak sade olsa
da konular izah edilirken edebî bir dil kullanılmış ve ayetlerden örnekler
verilmiştir.İstanbul’da Bahriye
Matbaası’nda 1285/1868 yılında basılan eser 16 sayfadır. Eserin metni
üzerinde müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Matbu nüshalarının bulunduğu
kütüphaneler şunlardır: Süleymaniye Kütüphanesi’nde İbrahim Efendi no:865; Kasidecizade
no: 559; Tahir Ağa Tekke no:134’te; Millet Kütüphanesi no: 3553, 3555; Ankara
İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi ILA4276; Necmettin Erbekan Üniversitesi, Ahmet
Keleşoğlu Kataloğu no: 0712484.Yazarın biyografisi
için bk. “Hasan Fehmî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Akyüz, Zafer ve Ahmet
Şen (2021). “Osmanlı Ulemasından Şeyhülislam Hasan Fehmi Efendi ve Arap Diline
Dair Eserleri”.Osmanlı’da Ulûm-ı Arabiyye. İstanbul: İsar Yayınları.
Altunsu, Abdülkadir
(1972).Osmanlı Şeyhülislamları. Ankara: Ayyıldız Matbaası.
Hasan Fehmi
el-Akşehrî (1285/1868).er-Riyâzu’l-Hâkâniyye. İstanbul: Bahriye Matbaası.
İpşirli, Mehmet ve
İlyas Çelebi (1997). “Hasan Fehmi Efendi”.İslâm Ansiklopedisi.
İstanbul: TDV Yayınları.
Saraç, Yekta (2004).
“Osmanlı Döneminde Belâgat Çalışmaları”.Türklük Bilgisi Araştırmaları [Kaf
Dağının Ötesine Varmak Günay Kut Armağanı III], 28: 311-344.
Şaban, İbrahim
(2008). “19. Yüzyıl Osmanlı Âlimlerinin Belagate Dair Eserleri”.İstanbul
Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Mecmuası, (13): 119-134.
Şaban, İbrahim
(2011). “Osmanlı Âlimlerinin Arap Belagatine Dair Eserleri”.İstanbul
Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Mecmuası, (17): 107-132.
Atıf Bilgileri
KILIÇ, MUSTAFA. "ER-RİYÂZU’L-HÂKÂNİYYE Fİ’L-MEÂNİ VE’L-BEDÎ (HASAN FEHMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/er-riyazu-l-hakaniyye-fi-l-meani-ve-l-bedi-hasan-fehmi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].