Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Formel Bir Yapı: Tatrîz

Name: Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Formel Bir Yapı: Tatrîz
Author: Çokyürür, Mehmet Zahid

İsim	Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Formel Bir Yapı: Tatrîz
Yazar	Çokyürür, Mehmet Zahid
Konu	Arabic poetry
Tür	Kitap
Dil	ara,eng
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Danimarka Kraliyet Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	ISSN: 2651-4559, EISSN: 2651-4567, DOI: 10.33718/tid.1375724
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_3a5122c3099a48089c800e7e97efdbec
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals, Central and Eastern European Online Library - CEEOL Journals, EBSCOhost Academic Search Complete
Notlar	Arap edebiyatında bedîî sanatlar kategorisinde yer alan tatrîz, ilk kez Ebû Hilâl el-Askerî’nin (ö. 400/1009’dan sonra) söz ettiği altı sanattan birisi olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Devam eden süreçte ise mahiyet itibariyle kayda değer bir değişim dönüşüm geçirmiştir. Sanatın tarihi serencamı; ilk etapta secide ve vezinde denk olan kelimelerin kafiyeden önce sıralanması, daha sonra sözün baş tarafında birden fazla mübtedanın sıralanıp haber kısmında bir sıfatın mübtedalar sayısınca manayla da ahenkli olacak şekilde sıralanması olarak gelişmiştir. Özellikle Osmanlı dönemi Arap şiirinde tatrîzin bu öncül şekilleri uygulanmakla birlikte şiir dizelerinin baş kısımlarının bir şahsın isim veya künyesinin harfleriyle okunması şeklinde tanımlanan ve adına teşcîr de denilen yeni bir kimliğine daha şiirlerde bolca rastlanır olmuştur. Ağırlıklı olarak gazel, bazen de methiye türü şiirlere uyarlanan bu tür, diğer başka lafzî sanatlarla birlikte kimi modern dönem Arap edebiyatçılarınca anlamın lafza kurban edildiği veya mana zenginlik ve derinliğinin ikinci plana atıldığı gibi gerekçelerle ötelenmiştir. Bu araştırmanın ana temasını Osmanlı dönemi Aap şiirindeki tatrîz dokusu oluşturmakta olup, araştırmada dönemin yeni nesil tatrîz karakteri tespit edildiği gibi tatrîz sanatı gibi lafzî sanatlara karşı olan negatif bakış açısı bu sanat özelinde değerlendirmeye alınmıştır.
Görüntüle	Trabzon ilahiyat dergisi (Online), 2023-12, Vol.10 (2), p.169-194

Kaynağa git Danimarka Kraliyet Kütüphanesi Royal Danish Library

Aramaya Dön

Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Kaynağa git

Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Formel Bir Yapı: Tatrîz

Yazar Çokyürür, Mehmet Zahid

Konu Arabic poetry

Tür Kitap

Dil ara,eng

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Demirbaş Numarası ISSN: 2651-4559, EISSN: 2651-4567, DOI: 10.33718/tid.1375724

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_3a5122c3099a48089c800e7e97efdbec

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals, Central and Eastern European Online Library - CEEOL Journals, EBSCOhost Academic Search Complete

Notlar Arap edebiyatında bedîî sanatlar kategorisinde yer alan tatrîz, ilk kez Ebû Hilâl el-Askerî’nin (ö. 400/1009’dan sonra) söz ettiği altı sanattan birisi olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Devam eden süreçte ise mahiyet itibariyle kayda değer bir değişim dönüşüm geçirmiştir. Sanatın tarihi serencamı; ilk etapta secide ve vezinde denk olan kelimelerin kafiyeden önce sıralanması, daha sonra sözün baş tarafında birden fazla mübtedanın sıralanıp haber kısmında bir sıfatın mübtedalar sayısınca manayla da ahenkli olacak şekilde sıralanması olarak gelişmiştir. Özellikle Osmanlı dönemi Arap şiirinde tatrîzin bu öncül şekilleri uygulanmakla birlikte şiir dizelerinin baş kısımlarının bir şahsın isim veya künyesinin harfleriyle okunması şeklinde tanımlanan ve adına teşcîr de denilen yeni bir kimliğine daha şiirlerde bolca rastlanır olmuştur. Ağırlıklı olarak gazel, bazen de methiye türü şiirlere uyarlanan bu tür, diğer başka lafzî sanatlarla birlikte kimi modern dönem Arap edebiyatçılarınca anlamın lafza kurban edildiği veya mana zenginlik ve derinliğinin ikinci plana atıldığı gibi gerekçelerle ötelenmiştir. Bu araştırmanın ana temasını Osmanlı dönemi Aap şiirindeki tatrîz dokusu oluşturmakta olup, araştırmada dönemin yeni nesil tatrîz karakteri tespit edildiği gibi tatrîz sanatı gibi lafzî sanatlara karşı olan negatif bakış açısı bu sanat özelinde değerlendirmeye alınmıştır.

Görüntüle Trabzon ilahiyat dergisi (Online), 2023-12, Vol.10 (2), p.169-194