MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)

Name: MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)
Author: Fenâri, Mollâ Fenâri, Şemseddin Muhammed b. Hamza, Şemseddin Muhammed Efendi (ö. Safer 751/Nisan 1350 – vefat 1 Receb 834/15 Mart 1431)

İsim	MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)
Yazar	Fenâri, Mollâ Fenâri, Şemseddin Muhammed b. Hamza, Şemseddin Muhammed Efendi (ö. Safer 751/Nisan 1350 – vefat 1 Receb 834/15 Mart 1431)
Basım Tarihi:	25/04/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - Misbâhu’l-Üns şerhi
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	misbahu-l-uns-beyne-l-ma-kul-ve-l-meshud-fi-serhi-miftahi-l-gayb-fenari
Tarih	?
Notlar	Sadreddin Konevi’ninMiftâhu'l-gayb'ına yazılmış ilk ve en kapsamlı şerh. Eserin tam adı,Misbâhu’l-üns beyne’l-ma‘kûl ve’l-meşhûd fî şerhi miftâhi gaybi’l-cem‘ ve’l-vücûd li’l-Konevî”dir.Eserin en az yirmi dört nüshası Anadolu'nun çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır. Bunlardan Süleymâniye Kütüphanesi, Esad Efendi, 1554 numarada kayıtlı olan nüshanınMisbâhu'l-üns'ün müellif nüshası olduğu düşünülmektedir (Gülle 1990, Gürer 2020). Kütüphanenin resmi kayıtlarında müellif hattı olduğu bilgisi bulunmazken eserin kapak sayfasında "Bu kıymetli nüsha, 834 yılında vefat etmiş, allâme Şemseddîn Muhammed b. Hamza Fenârî'ye aittir ve onu kendi hattıyla yazılmıştır" şeklinde bir kayıt bulunmaktadır (Fenârî t.y.). Bu nüshada herhangi bir tarih bulunmadığı için eserin hangi tarihte yazıldığı bilinmemektedir.Arapça yazılmış olan nüsha 339 varaktan oluşmaktadır. Eser, Fâtiha (açış), temhîd (giriş), bâb ve hâtime olmak üzere dört ana bölümden oluşmakta, her bölüm kendi içerisinde fasıllara ve makamlara ayrılmaktadır. Fâtiha bölümünde, şer’i ilimlerin taksimi, insanlık âleminin farklı milletlere bölünmesinin sırları, yüksek fikirlerin açıklanması, gerçek ilme ulaştıran vasıflar ve bunların delilleri, tasavvuf büyüklerinin ilim ve amelle ilgili genel kaidelerin zaptı hususundaki ölçüleri yer almaktadır. Temhîd bölümünde önce açık keşfin ortaya koyduğu gerçek, zıt şeyler arasında münasebet olmadığı ve aralarında nisbet bulunmayan şeylerin birbirlerini etkilemeyeceği konuları üzerinde durulmuş sonra da zat ile sıfatlar arasında ilgi ve izafelerin tashihi ve Allah Teâlâ’nın sıfatlarının kainattaki tecellileri ele alınmıştır. Bâb bölümünde Allah Teala ile ulvî ve süflî alemler arasındaki irtibat yönlerinin tayini konusu üzerinde durulmuştur. Hâtime bölümünde kâmil insanın hususiyetleri ele alınış ve bunlar on yedi soru altında işlenmiştir (Gülle 1990: 43-44).Yazarın biyografisi için bk. “Fenârî, Mollâ Fenârî, Şemseddîn Muhammed b. Hamza, Şemseddîn Muhammed Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Edibe Taş
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Fenârî, Muhammed b. Hamza (t.y.).Misbâhu'l-üns beyne'l-ma'kûl ve'l-meşhûd.Süleymâniye Kütüphanesi. Esad Efendi Koleksiyonu. demirbaş no: 1554 (müellif nüshası) Gülle, Sıtkı (1990).Şemseddin Muhammed b. Hamza Fenârî'nin Hayatı ve Eserleri.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Gürer, Betül (2020).Molla Fenârî’nin Varlık ve Bilgi Anlayışı.İstanbul: İnsan Yay.
Atıf Bilgileri	Taş, Edibe. "MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/misbahu-l-uns-beyne-l-ma-kul-ve-l-meshud-fi-serhi-miftahi-l-gayb-fenari. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)

Yazar Fenâri, Mollâ Fenâri, Şemseddin Muhammed b. Hamza, Şemseddin Muhammed Efendi (ö. Safer 751/Nisan 1350 – vefat 1 Receb 834/15 Mart 1431)

Basım Tarihi 25/04/2022

Konu Tekke Edebiyatı - Misbâhu’l-Üns şerhi

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası misbahu-l-uns-beyne-l-ma-kul-ve-l-meshud-fi-serhi-miftahi-l-gayb-fenari

Tarih ?

Notlar Sadreddin Konevi’ninMiftâhu'l-gayb'ına yazılmış ilk ve en kapsamlı şerh. Eserin tam adı,Misbâhu’l-üns beyne’l-ma‘kûl ve’l-meşhûd fî şerhi miftâhi gaybi’l-cem‘ ve’l-vücûd li’l-Konevî”dir.Eserin en az yirmi dört nüshası Anadolu'nun çeşitli kütüphanelerinde bulunmaktadır. Bunlardan Süleymâniye Kütüphanesi, Esad Efendi, 1554 numarada kayıtlı olan nüshanınMisbâhu'l-üns'ün müellif nüshası olduğu düşünülmektedir (Gülle 1990, Gürer 2020). Kütüphanenin resmi kayıtlarında müellif hattı olduğu bilgisi bulunmazken eserin kapak sayfasında "Bu kıymetli nüsha, 834 yılında vefat etmiş, allâme Şemseddîn Muhammed b. Hamza Fenârî'ye aittir ve onu kendi hattıyla yazılmıştır" şeklinde bir kayıt bulunmaktadır (Fenârî t.y.). Bu nüshada herhangi bir tarih bulunmadığı için eserin hangi tarihte yazıldığı bilinmemektedir.Arapça yazılmış olan nüsha 339 varaktan oluşmaktadır. Eser, Fâtiha (açış), temhîd (giriş), bâb ve hâtime olmak üzere dört ana bölümden oluşmakta, her bölüm kendi içerisinde fasıllara ve makamlara ayrılmaktadır. Fâtiha bölümünde, şer’i ilimlerin taksimi, insanlık âleminin farklı milletlere bölünmesinin sırları, yüksek fikirlerin açıklanması, gerçek ilme ulaştıran vasıflar ve bunların delilleri, tasavvuf büyüklerinin ilim ve amelle ilgili genel kaidelerin zaptı hususundaki ölçüleri yer almaktadır. Temhîd bölümünde önce açık keşfin ortaya koyduğu gerçek, zıt şeyler arasında münasebet olmadığı ve aralarında nisbet bulunmayan şeylerin birbirlerini etkilemeyeceği konuları üzerinde durulmuş sonra da zat ile sıfatlar arasında ilgi ve izafelerin tashihi ve Allah Teâlâ’nın sıfatlarının kainattaki tecellileri ele alınmıştır. Bâb bölümünde Allah Teala ile ulvî ve süflî alemler arasındaki irtibat yönlerinin tayini konusu üzerinde durulmuştur. Hâtime bölümünde kâmil insanın hususiyetleri ele alınış ve bunlar on yedi soru altında işlenmiştir (Gülle 1990: 43-44).Yazarın biyografisi için bk. “Fenârî, Mollâ Fenârî, Şemseddîn Muhammed b. Hamza, Şemseddîn Muhammed Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Edibe Taş

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Fenârî, Muhammed b. Hamza (t.y.).Misbâhu'l-üns beyne'l-ma'kûl ve'l-meşhûd.Süleymâniye Kütüphanesi. Esad Efendi Koleksiyonu. demirbaş no: 1554 (müellif nüshası) Gülle, Sıtkı (1990).Şemseddin Muhammed b. Hamza Fenârî'nin Hayatı ve Eserleri.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Gürer, Betül (2020).Molla Fenârî’nin Varlık ve Bilgi Anlayışı.İstanbul: İnsan Yay.

Atıf Bilgileri Taş, Edibe. "MİSBÂHU’L-ÜNS BEYNE’L-MA’KÛL VE’L-MEŞHÛD FÎ-ŞERHİ MİFTÂHİ’L-GAYB (FENÂRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/misbahu-l-uns-beyne-l-ma-kul-ve-l-meshud-fi-serhi-miftahi-l-gayb-fenari. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].