TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)

Name: TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)
Author: Akşemseddin, Şemseddin Mehmed (d. 792/1390 - ö. 863/1459)

İsim	TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)
Yazar	Akşemseddin, Şemseddin Mehmed (d. 792/1390 - ö. 863/1459)
Basım Tarihi:	15/08/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufi meseleler
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	telhis-i-def-i-mata-in-aksemseddin-tees-1831
Tarih	?
Notlar	Müellifin, şeyh olmadığı halde şeyhlik iddiasında bulunanlara yönelik eseri.Telhisu Def'i-Metâ'in, şeyhlik taslayan Ibn Fahreddin'in saldırgan sözleri hakkında yazılmış bir risâledir. Bazı kaynaklarda ve kayıtlarda, "Risâle fî Kavlî'l-Müteşeyyihi't-Tâ'in Ibn Fahreddin" olarak geçmektedir. Kemal Eraslan, Enisi'ninMenakıbname'sinde kaydedilen bu Arapça risalenin müstakil bir nüshasının henüz ele geçmediğini, eserinDef'ü Mata'ini's-Sufiyye'nin (Hallu Müşkilât) adlı eserin özeti mahiyetinde bir risale olduğunu (Eraslan 1984:13; Yıldız 2016:218) beyan eder. İsmail Yakıt ise eserinDefu'l-Metâ'ini's-Sufiyye (Hallü Müşkilât)'ınbir özeti mesabesinde kabul edildiğini ve ayrı bir risâle halinde bulunduğunu belirtir. Eserin tespit edilebilen nüshaları şöyledir:1.Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa Kitaplığı No: 260/2, 28b-30b varakaları arası, 23 satır.2.Millet Kütüphanesi Ali Emîri Kitaplığı No: 4318/13, 144-152 varakaları arası, 13 satır(Yakıt 1990: 24-25).Akşemseddin, "Telhis-i Def'i Matâ'in" de mutasavvıfları överken tasavvufî kavramları yoğun bir şekilde kullanılmış, meşhur mutasavvıfların görüş ve düşüncelerine de yer vermiştir. Akşemseddin’in diğer eserinde olduğu gibi bunda da vahdet-i vücud anlayışını ayet ve hadislerden referanslarla dile getirdiği görülmektedir. Risale manzum-mensur karışıktır. Müellif, mutasavvıfların hallerinden bilgi verdiği bu risalesinde Arapça, Farsça kelimelere de yer vermiş, sade bir Türkçe ile sanatkârane bir üslupla duygu-düşüncelerini dile getirmiştir.Müellifin biyografisi için bk. “Şemseddin Mehmed Akşemseddin" (2020).Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Akşemseddin (yty).Telhîsu Def’il Metâin,Süleymaniye Kütüphanesi, Pertev Paşa Kitaplığı. İstanbul. No: 260/4, Vr. 30a. Bursalı Mehmet Tahir (1333).Osmanlı Müellifleri.C. I. İstanbul: Maarif Vekâleti. Eraslan, Kemal (1984). "Akşemseddin’in Dinî Tasavvufi Şiirleri".Türk Dili Araştırmaları Yıllığı/ Belleten.Ankara: TTK Basımevi. Karaca, Murat (2020). “Şemseddin Mehmed Akşemseddin".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aksemseddin-semseddin-mehmed. Yakıt, İsmail (1990). "Akşemseddin'in Eserlerinin İstanbul Kütüphanelerindeki Yazma Nüshaları Üzerinde Bir İnceleme".Akşemseddin Sempozyumu Bildirileri. Ankara:Hazretleri Vakfı Yay,39-47. Yıldız, Muhammed Ali (2016). “Akşemseddin’in Eserlerine Genel Bir Bakış”. Gümüşhane:Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,5/9. 212-225. Yücel, Ayşe (1994). Akşemseddin ‘in Eserlerinin Dini - Tasavvufi Açıdan Tahlili. (Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	ÇERİKAN, FİDAN. "TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/telhis-i-def-i-mata-in-aksemseddin-tees-1831. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)

Yazar Akşemseddin, Şemseddin Mehmed (d. 792/1390 - ö. 863/1459)

Basım Tarihi 15/08/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufi meseleler

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası telhis-i-def-i-mata-in-aksemseddin-tees-1831

Tarih ?

Notlar Müellifin, şeyh olmadığı halde şeyhlik iddiasında bulunanlara yönelik eseri.Telhisu Def'i-Metâ'in, şeyhlik taslayan Ibn Fahreddin'in saldırgan sözleri hakkında yazılmış bir risâledir. Bazı kaynaklarda ve kayıtlarda, "Risâle fî Kavlî'l-Müteşeyyihi't-Tâ'in Ibn Fahreddin" olarak geçmektedir. Kemal Eraslan, Enisi'ninMenakıbname'sinde kaydedilen bu Arapça risalenin müstakil bir nüshasının henüz ele geçmediğini, eserinDef'ü Mata'ini's-Sufiyye'nin (Hallu Müşkilât) adlı eserin özeti mahiyetinde bir risale olduğunu (Eraslan 1984:13; Yıldız 2016:218) beyan eder. İsmail Yakıt ise eserinDefu'l-Metâ'ini's-Sufiyye (Hallü Müşkilât)'ınbir özeti mesabesinde kabul edildiğini ve ayrı bir risâle halinde bulunduğunu belirtir. Eserin tespit edilebilen nüshaları şöyledir:1.Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa Kitaplığı No: 260/2, 28b-30b varakaları arası, 23 satır.2.Millet Kütüphanesi Ali Emîri Kitaplığı No: 4318/13, 144-152 varakaları arası, 13 satır(Yakıt 1990: 24-25).Akşemseddin, "Telhis-i Def'i Matâ'in" de mutasavvıfları överken tasavvufî kavramları yoğun bir şekilde kullanılmış, meşhur mutasavvıfların görüş ve düşüncelerine de yer vermiştir. Akşemseddin’in diğer eserinde olduğu gibi bunda da vahdet-i vücud anlayışını ayet ve hadislerden referanslarla dile getirdiği görülmektedir. Risale manzum-mensur karışıktır. Müellif, mutasavvıfların hallerinden bilgi verdiği bu risalesinde Arapça, Farsça kelimelere de yer vermiş, sade bir Türkçe ile sanatkârane bir üslupla duygu-düşüncelerini dile getirmiştir.Müellifin biyografisi için bk. “Şemseddin Mehmed Akşemseddin" (2020).Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. FİDAN ÇERİKAN

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Akşemseddin (yty).Telhîsu Def’il Metâin,Süleymaniye Kütüphanesi, Pertev Paşa Kitaplığı. İstanbul. No: 260/4, Vr. 30a. Bursalı Mehmet Tahir (1333).Osmanlı Müellifleri.C. I. İstanbul: Maarif Vekâleti. Eraslan, Kemal (1984). "Akşemseddin’in Dinî Tasavvufi Şiirleri".Türk Dili Araştırmaları Yıllığı/ Belleten.Ankara: TTK Basımevi. Karaca, Murat (2020). “Şemseddin Mehmed Akşemseddin".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aksemseddin-semseddin-mehmed. Yakıt, İsmail (1990). "Akşemseddin'in Eserlerinin İstanbul Kütüphanelerindeki Yazma Nüshaları Üzerinde Bir İnceleme".Akşemseddin Sempozyumu Bildirileri. Ankara:Hazretleri Vakfı Yay,39-47. Yıldız, Muhammed Ali (2016). “Akşemseddin’in Eserlerine Genel Bir Bakış”. Gümüşhane:Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi,5/9. 212-225. Yücel, Ayşe (1994). Akşemseddin ‘in Eserlerinin Dini - Tasavvufi Açıdan Tahlili. (Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.

Atıf Bilgileri ÇERİKAN, FİDAN. "TELHİS-İ DEF'İ MATÂ'İN (AKŞEMSEDDİN)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/telhis-i-def-i-mata-in-aksemseddin-tees-1831. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].