TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)

Name: TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)
Author: Hüdâyî, Azîz Mahmûd (d. 948/1541 - ö. 1038/1628)

İsim	TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)
Yazar	Hüdâyî, Azîz Mahmûd (d. 948/1541 - ö. 1038/1628)
Basım Tarihi:	07/07/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvuf ahlâkı
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	tecelliyat-hudayi-tees-1850
Tarih	1018/1610
Notlar	Hüdâyî’nin, hayatında mazhar olduğu vakıa ve tecellileri anlatmak üzere Arapça kaleme aldığı bir eseri. Tecelli, veli ve sûfînin kalbine gaibten bazı bilgi ve duyguların doğması anlamınadır.Eserde Hüdâyî bazen kalbine doğan ilhamları bazen gaibten duyduğu sesleri bazen de kalp gözüyle gördüğü müşâhedeleri ay, gün ve sene belirterek kaydetmiştir.Bu haliyle eser, müellifin kemâlât süreci, Allah tarafından irşâda me’zûniyeti ve rical yönünü anlatmaktadır.Hüdâyî, 989-1018 yılları arasında müttali olduğu yüz kırk civarında keşif ve ruhî tecrübesini anlatmaktadır. Celvetî yolunun önemli temsilcilerinden Bursalı İsmail Hakkı, Hüdâyî’nin bu eserini vefatına kadar gizlediğini, vefatından sonra müridleri tarafından çoğaltıldığını anlatır.Eserin iki şerhi bulunmaktadır. Birincisi mürîdlerinden M. Muizzüddin Celveti tarafından seçmeler halinde yapılan şerh ve tercümesidir. İkincisi ise Hüdâyî’nin Aksaray halifesi Abdurrahim Aksarayî’nin oğlu Hasan Rızâî tarafından yapılan manzum şerh tercümedir. Öte yandan Abdulğani Nablusî de (ö. 1143/1731) Tecelliyât’ı,Leme’âtü’l-berkı’n-necdî şerhu Tecelliyâtı Mahmud Efendîadıyla şerh etmiştir. Nablusî bu şerhinde Hüdâyî’nin manevî büyüklüğünü övmüş, kemaline değinmiştir. Nablûsî’nin şerhi Topkapı Revan Köşkü 467 ve İ.Ü. Ktp. A.Y. 2447’de mevcuttur. Onun bu şerhi Dr. Asım İbrahim el-Keyyali tarafından tahkikli olarak neşredilmiştir (Beyrut 2013). Ayrıca bu eserle ilgili Huda Ezeldin Siraj Mekki tarafından Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (İstanbul 2019).Eserin birçok nüshası çeşitli kütüphanelerde bulunmaktadır.Hacı Selim Ağa-Hüdâyî 593/3; Süleymaniye-Bağdatlı Vehbi Efendi 2065/6; Süleymaniye- Hacı Mahmud Efendi 2372/3, 3670/2; Süleymaniye- Hâlet Efendi 332/12; Süleymaniye- Hekimoğlu Ali Paşa 446/2, 451; Süleymaniye- Nuri Arlasez 56; Süleymaniye- Pertev Paşa 417/2; Süleymaniye-Şehit Ali Paşa 1134; İ.Ü. Ktp. İbnü’l-Emîn A. 2921; Köprülü Ktp. II/K 134/4; Hacı Selim Ağa-Hüdâyî 271/9; Beyezid Devlet Ktp. Veliyyüddin Efendi 1766, 1793; Kastamonu Yazma Eser Ktp. KHK 3677/05.Eserin tercüme nüshaları, İ.Ü. Ktp. Ty. 801/3; Belediye Ktp. M. Cevdet k. 412; Bursa İnebey Ktp. Genel 851; Bayezid Veliyyüddin Efendi 1793’de bulunmaktadır.Müellifin biyografisi için bk. “Hüdâyî, Azîz Mahmûd”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Hasan Kamil YILMAZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ertan, Mehmet Emin (2001).Aziz Mahmud Hüdâyi. İstanbul: Şule Yayınları. Mekki, Huda Ezeldin Siraj (2019).Aziz Mahmud Hüdâî'nin Tecelliyât Adlı Eseri Üzerine Nablusî'nin Şerhi (Tahkik ve Değerlendirme). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Nablusi, Abdulğani (2013).Leme’âtü’l-berkı’n-necdî şerhu Tecelliyâtı Mahmud Efendî. thk. Asım İbrahim el-Keyyali. Beyrut: Daru’l-kitabi’l-ilmiyye. Şenocak, Kemaleddin (1970).Kutb-ul Ârifîn Seyyid Aziz Mahmud Hüdâyî (k.s) Hayatı-Menakıbı-Eserleri. İstanbul: İslam Neşriyatı. Tezeren, Ziver (1984).Seyyid Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayâtı, Şahsiyeti, Tarîkatı ve Eserleri. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi. Tosun, Necdet (2005). “Azîz Mahmud Hüdâyî’nin Tecelliyât İsimli Eseri ve Tasavvufta Rûhî Tecrübelerin Aktarılması Geleneği”.Üsküdar Sempozyumu III: Azîz Mahmud Hüdâyî Uluslararası Sempozyum Bildirileri, c. I: 223-230. Yılmaz, Hasan Kamil (1991). “Aziz Mahmud Hüdâyî”.İslam Ansiklopedisi. C.4. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 338-340. Yılmaz, Hasan Kamil (2007).Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayatı- Eserleri- Tarîkati. İstanbul: Erkam Yayınları. Yılmaz, Hasan Kamil (2016).Azîz Mahmûd Hüdâyî. Ankara: DİB Yayınları.
Atıf Bilgileri	YILMAZ, Hasan Kamil. "TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tecelliyat-hudayi-tees-1850. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)

Yazar Hüdâyî, Azîz Mahmûd (d. 948/1541 - ö. 1038/1628)

Basım Tarihi 07/07/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvuf ahlâkı

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası tecelliyat-hudayi-tees-1850

Tarih 1018/1610

Notlar Hüdâyî’nin, hayatında mazhar olduğu vakıa ve tecellileri anlatmak üzere Arapça kaleme aldığı bir eseri. Tecelli, veli ve sûfînin kalbine gaibten bazı bilgi ve duyguların doğması anlamınadır.Eserde Hüdâyî bazen kalbine doğan ilhamları bazen gaibten duyduğu sesleri bazen de kalp gözüyle gördüğü müşâhedeleri ay, gün ve sene belirterek kaydetmiştir.Bu haliyle eser, müellifin kemâlât süreci, Allah tarafından irşâda me’zûniyeti ve rical yönünü anlatmaktadır.Hüdâyî, 989-1018 yılları arasında müttali olduğu yüz kırk civarında keşif ve ruhî tecrübesini anlatmaktadır. Celvetî yolunun önemli temsilcilerinden Bursalı İsmail Hakkı, Hüdâyî’nin bu eserini vefatına kadar gizlediğini, vefatından sonra müridleri tarafından çoğaltıldığını anlatır.Eserin iki şerhi bulunmaktadır. Birincisi mürîdlerinden M. Muizzüddin Celveti tarafından seçmeler halinde yapılan şerh ve tercümesidir. İkincisi ise Hüdâyî’nin Aksaray halifesi Abdurrahim Aksarayî’nin oğlu Hasan Rızâî tarafından yapılan manzum şerh tercümedir. Öte yandan Abdulğani Nablusî de (ö. 1143/1731) Tecelliyât’ı,Leme’âtü’l-berkı’n-necdî şerhu Tecelliyâtı Mahmud Efendîadıyla şerh etmiştir. Nablusî bu şerhinde Hüdâyî’nin manevî büyüklüğünü övmüş, kemaline değinmiştir. Nablûsî’nin şerhi Topkapı Revan Köşkü 467 ve İ.Ü. Ktp. A.Y. 2447’de mevcuttur. Onun bu şerhi Dr. Asım İbrahim el-Keyyali tarafından tahkikli olarak neşredilmiştir (Beyrut 2013). Ayrıca bu eserle ilgili Huda Ezeldin Siraj Mekki tarafından Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde bir yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (İstanbul 2019).Eserin birçok nüshası çeşitli kütüphanelerde bulunmaktadır.Hacı Selim Ağa-Hüdâyî 593/3; Süleymaniye-Bağdatlı Vehbi Efendi 2065/6; Süleymaniye- Hacı Mahmud Efendi 2372/3, 3670/2; Süleymaniye- Hâlet Efendi 332/12; Süleymaniye- Hekimoğlu Ali Paşa 446/2, 451; Süleymaniye- Nuri Arlasez 56; Süleymaniye- Pertev Paşa 417/2; Süleymaniye-Şehit Ali Paşa 1134; İ.Ü. Ktp. İbnü’l-Emîn A. 2921; Köprülü Ktp. II/K 134/4; Hacı Selim Ağa-Hüdâyî 271/9; Beyezid Devlet Ktp. Veliyyüddin Efendi 1766, 1793; Kastamonu Yazma Eser Ktp. KHK 3677/05.Eserin tercüme nüshaları, İ.Ü. Ktp. Ty. 801/3; Belediye Ktp. M. Cevdet k. 412; Bursa İnebey Ktp. Genel 851; Bayezid Veliyyüddin Efendi 1793’de bulunmaktadır.Müellifin biyografisi için bk. “Hüdâyî, Azîz Mahmûd”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Hasan Kamil YILMAZ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Ertan, Mehmet Emin (2001).Aziz Mahmud Hüdâyi. İstanbul: Şule Yayınları. Mekki, Huda Ezeldin Siraj (2019).Aziz Mahmud Hüdâî'nin Tecelliyât Adlı Eseri Üzerine Nablusî'nin Şerhi (Tahkik ve Değerlendirme). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Nablusi, Abdulğani (2013).Leme’âtü’l-berkı’n-necdî şerhu Tecelliyâtı Mahmud Efendî. thk. Asım İbrahim el-Keyyali. Beyrut: Daru’l-kitabi’l-ilmiyye. Şenocak, Kemaleddin (1970).Kutb-ul Ârifîn Seyyid Aziz Mahmud Hüdâyî (k.s) Hayatı-Menakıbı-Eserleri. İstanbul: İslam Neşriyatı. Tezeren, Ziver (1984).Seyyid Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayâtı, Şahsiyeti, Tarîkatı ve Eserleri. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi. Tosun, Necdet (2005). “Azîz Mahmud Hüdâyî’nin Tecelliyât İsimli Eseri ve Tasavvufta Rûhî Tecrübelerin Aktarılması Geleneği”.Üsküdar Sempozyumu III: Azîz Mahmud Hüdâyî Uluslararası Sempozyum Bildirileri, c. I: 223-230. Yılmaz, Hasan Kamil (1991). “Aziz Mahmud Hüdâyî”.İslam Ansiklopedisi. C.4. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 338-340. Yılmaz, Hasan Kamil (2007).Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayatı- Eserleri- Tarîkati. İstanbul: Erkam Yayınları. Yılmaz, Hasan Kamil (2016).Azîz Mahmûd Hüdâyî. Ankara: DİB Yayınları.

Atıf Bilgileri YILMAZ, Hasan Kamil. "TECELLİYÂT (HÜDÂYÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tecelliyat-hudayi-tees-1850. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].