IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)

Name: IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)
Author: Şâhidî, Muğlalı İbrahim Dede (d. 875/1440 - ö. 957/1550)

İsim	IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)
Yazar	Şâhidî, Muğlalı İbrahim Dede (d. 875/1440 - ö. 957/1550)
Basım Tarihi:	06/06/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufî mesnevi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	isk-name-sahidi
Tarih	?/?
Notlar	Şâhidî’nin mesnevi nazım şekliyle yazdığı, 94 beyitlik Farsça tasavvufî eseri.Işknâme, fâ’ilâtün mefâ’îlün fa’lün vezniyle yazılmıştır. Bazı yazma nüshalardaIşk-nâme'nin Mevlânâ veya Sultan Veled’e ait olduğu ifade edilmiş olmasına rağmen Abdülbaki Gölpınarlı eserin Mevlânâ veya Sultan Veled’e ait olmadığını, eserin dil ve üslubunun gevşek ve zayıf olduğunu ve bu sebeple Şâhidî’ye ait olduğunu beyan etmiştir (Gölpınarlı 1983: 140).Bu manzum eserde ilahi aşk ve ilahi aşkın özellikleri zikredilmiştir. Müellif aşkı ve aşkın niteliklerini açıklarken Kur’ân ayetlerinden, peygamber kıssalarından ve büyük mutasavvıfların sözlerinden istifade etmiştir.Işk-nâme'de Hz. Ali’nin Zülfikâr’ına, Hz. Davud’un Zebur’una, gerçek hac ve zekâta benzetilen aşkın her nebi ve velinin amacı olduğu söylenmiştir. Müellife göre aşk Hz. Musa’nın dostu, Hz. Süleyman’ın gönül dağı, Kafdağı’nın Simurg'u, Hz. Eyüb’ün derdinin sırrı, Hz. Yakub’un hüznü, Hz. İbrahim’in selsebil çeşmesi, Kur’ân-ı Kerîm’in manası, Hz. Âdem’in çamurunun mayası, her şeyin varoluş sebebi, her şeyin merkezi, âb-ı hayatın kendisidir. Eserde Hallâc-ı Mansûr, Cüneyd-i Bağdâdî, Bâyezid-i Bistâmî, Gazneli Mahmud, İyâz, Hz. Havva gibi adlar yâd edilerek onların aşklarına değinilmiştir. Ayrıca aşkın İslam’ın ihsanı, imanın nuru, ilimlerin kapısı, âşıkların can dostu, Allah’ın sırrı, nebilerin miracı, evliyaların giysisi, insanların rehberi, sırların mahzeni, bütün irfanın delili, dünya kuşunun avcısı, ebedî bir perde, Allah’ın zatı ve sıfatı, hem başlangıç hem son olduğu beyan edilmiştir (Topçu 2009: 58-62).Konya Mevlâna Müzesi İhtisas Kütüphanesi (nr.002179), Süleymaniye Kütüphanesi Nuru Osmaniye Koleksiyonu (nr. 005008), Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Koleksiyonu (nr. 002850), Millî Kütüphane (nr. 06 Mil Yz A 3996), Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi (nr. 353)'nde nüshaları bulunanIşk-nâme,1305/1887 yılında İstanbul’da Mihran Matbaası’ndaŞerh-i Işknâme-i Hazreti Bahaüddün Veledadıyla yayımlanmıştır. Eserde müellif olarak Sultan Veled gösterilmiştir (Ateş 1968: 118).Eser üzerine Mürşide Topçu tarafından yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (2009).Şairin biyografisi için bk. "Şâhidî, Muğlalı İbrahim Dede".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ateş, Ahmet (1968).İstanbul Kütüphanelerinde Bulunan Farsça Manzûm Eserler. İstanbul: MEB Yay. Gölpınarlı, Abdülbaki (1983).Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri. Kaska, Çetin (2021). “Türk Edebiyatında Mevlânâ, Mesnevî ve Mevlevîlik Hakkında Farsça Yazılan Eserler.”Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi8/1: 1-31. Şimşekler, Nuri (1998).Şâhidî İbrâhîm Dede’nin Gülşen-i Esrâr’ı Tenkitli Metin-Tahlil. Doktora Tezi. Konya: Selçuklu Üniversitesi. Topçu, Mürşide (2009).Işknâme, Tırâşnâme, Risâle-i Âfâk u Enfus. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuklu Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/isk-name-sahidi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)

Yazar Şâhidî, Muğlalı İbrahim Dede (d. 875/1440 - ö. 957/1550)

Basım Tarihi 06/06/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufî mesnevi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası isk-name-sahidi

Tarih ?/?

Notlar Şâhidî’nin mesnevi nazım şekliyle yazdığı, 94 beyitlik Farsça tasavvufî eseri.Işknâme, fâ’ilâtün mefâ’îlün fa’lün vezniyle yazılmıştır. Bazı yazma nüshalardaIşk-nâme'nin Mevlânâ veya Sultan Veled’e ait olduğu ifade edilmiş olmasına rağmen Abdülbaki Gölpınarlı eserin Mevlânâ veya Sultan Veled’e ait olmadığını, eserin dil ve üslubunun gevşek ve zayıf olduğunu ve bu sebeple Şâhidî’ye ait olduğunu beyan etmiştir (Gölpınarlı 1983: 140).Bu manzum eserde ilahi aşk ve ilahi aşkın özellikleri zikredilmiştir. Müellif aşkı ve aşkın niteliklerini açıklarken Kur’ân ayetlerinden, peygamber kıssalarından ve büyük mutasavvıfların sözlerinden istifade etmiştir.Işk-nâme'de Hz. Ali’nin Zülfikâr’ına, Hz. Davud’un Zebur’una, gerçek hac ve zekâta benzetilen aşkın her nebi ve velinin amacı olduğu söylenmiştir. Müellife göre aşk Hz. Musa’nın dostu, Hz. Süleyman’ın gönül dağı, Kafdağı’nın Simurg'u, Hz. Eyüb’ün derdinin sırrı, Hz. Yakub’un hüznü, Hz. İbrahim’in selsebil çeşmesi, Kur’ân-ı Kerîm’in manası, Hz. Âdem’in çamurunun mayası, her şeyin varoluş sebebi, her şeyin merkezi, âb-ı hayatın kendisidir. Eserde Hallâc-ı Mansûr, Cüneyd-i Bağdâdî, Bâyezid-i Bistâmî, Gazneli Mahmud, İyâz, Hz. Havva gibi adlar yâd edilerek onların aşklarına değinilmiştir. Ayrıca aşkın İslam’ın ihsanı, imanın nuru, ilimlerin kapısı, âşıkların can dostu, Allah’ın sırrı, nebilerin miracı, evliyaların giysisi, insanların rehberi, sırların mahzeni, bütün irfanın delili, dünya kuşunun avcısı, ebedî bir perde, Allah’ın zatı ve sıfatı, hem başlangıç hem son olduğu beyan edilmiştir (Topçu 2009: 58-62).Konya Mevlâna Müzesi İhtisas Kütüphanesi (nr.002179), Süleymaniye Kütüphanesi Nuru Osmaniye Koleksiyonu (nr. 005008), Süleymaniye Kütüphanesi Şehit Ali Paşa Koleksiyonu (nr. 002850), Millî Kütüphane (nr. 06 Mil Yz A 3996), Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi (nr. 353)'nde nüshaları bulunanIşk-nâme,1305/1887 yılında İstanbul’da Mihran Matbaası’ndaŞerh-i Işknâme-i Hazreti Bahaüddün Veledadıyla yayımlanmıştır. Eserde müellif olarak Sultan Veled gösterilmiştir (Ateş 1968: 118).Eser üzerine Mürşide Topçu tarafından yüksek lisans tez çalışması yapılmıştır (2009).Şairin biyografisi için bk. "Şâhidî, Muğlalı İbrahim Dede".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Ateş, Ahmet (1968).İstanbul Kütüphanelerinde Bulunan Farsça Manzûm Eserler. İstanbul: MEB Yay. Gölpınarlı, Abdülbaki (1983).Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri. Kaska, Çetin (2021). “Türk Edebiyatında Mevlânâ, Mesnevî ve Mevlevîlik Hakkında Farsça Yazılan Eserler.”Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi8/1: 1-31. Şimşekler, Nuri (1998).Şâhidî İbrâhîm Dede’nin Gülşen-i Esrâr’ı Tenkitli Metin-Tahlil. Doktora Tezi. Konya: Selçuklu Üniversitesi. Topçu, Mürşide (2009).Işknâme, Tırâşnâme, Risâle-i Âfâk u Enfus. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuklu Üniversitesi.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "IŞK-NÂME (ŞÂHİDÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/isk-name-sahidi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].