نگاهی به ردیه های مسیحیت در منطقه آذربایجان
| عنوان | نگاهی به ردیه های مسیحیت در منطقه آذربایجان |
|---|---|
| نویسنده | حسن امینی فر، منصور معتمدی |
| موضوع | اسلام |
| نوع | كتاب |
| زبان | فارسی |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه سلطنتی دانمارک |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2008-9651, EISSN: 2322-3421 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_1645458ece834152bf230b383930356f |
| محل کتابخانه | فهرست مجلات دسترسی آزاد، جستجوی آکادمیک EBSCOhost کامل شد |
| یادداشتها | پدیده ردیه نویسی بر علیه دو دین اسلام و مسیحیت سابقه ای به درازای زمانی دارد که برای اولین بار با یکدیگر مبارزه کردند. در سالهای اخیر، همراهی مبلغان مسیحی با استعمار و فعالیتهای تبلیغی روزافزون آنان، علمای مسلمان را به تأمل شدید علیه آنان واداشته است. این پدیده از زمان قاجاریه (150 سال پیش) جلوه خاصی در ایران داشته و منجر به خلق آثار فراوانی توسط متکلمان مسلمان علیه فعالیت های تبلیغی مسیحیت شده است. از میان نواحی مختلف ایران که چنین آثاری پدید آمده است، آذربایجان را میتوان بهطور خاص بهعنوان منطقهای فعال نام برد که در آن ابطالنویسی بیش از سایر مناطق ایران رواج داشته است. آذربایجان در وضعیت کنونی خود منطقه ای است شامل منطقه وسیعی از شمال غرب ایران و کشورهای آذربایجان و ارمنستان. در این مقاله شرح حال و آثار برخی از دانشمندان مسلمان فعال علیه مسیحیت از جمله محمد صادق فخرالاسلام، حاج مرزا نجفالحذه دانش طبرزز، یوسف مجتهد تبرمحوظالحزب، توتونچعراف طبرض، حسين حسين معروف به روم مياندواب، اسماعيل قريبغ، سيد حوسين عرب باغوق و معرفی شده است. در این مقاله در مجموع 14 اثر نوشته شده توسط این 8 محقق معرفی شده است. لازم به ذکر است که خلق چنین آثاری در این منطقه در خلأ اتفاق نیفتاده است، بلکه عناصر و عوامل مختلفی برای رسیدن به چنین جایگاهی دخیل بوده اند که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد: - مبلغان مسیحی از سلسله صفویه به دلیل راهبرد صفوی-غرب :::اتحاد::: علیه حکومت عثمانی، رویکردی تهاجمی به اسلام داشتند. این امر در زمان قاجار به دلیل اهمیت فراوان ایران در سیاست بینالملل آن زمان برجسته شد. این امر منجر به فعالیت انجمن واعظ کلیسا، میسیون بازل و مبلغان آمریکایی در منطقه آذربایجان شد. - موقعیت جغرافیایی این ناحیه که در شمال غربی مرز غربی ایران قرار دارد همواره محل تلاقی ادیان و فرهنگ های مختلف بوده است. از منظر دین، به دلیل نزدیکی به کشورهای اروپایی و مسیحی و به دلیل ورود اولین مبلغان به این منطقه، اولین مقاومت مسلمانان در اینجا رخ داد. - حضور شخصیت برجسته ای چون محمد صادق فخرالاسلام در منطقه تأثیر خاص خود را داشته است. او به عنوان تازه مسلمان شده و پس از ترک مسیحیت به عنوان دین قبلی خود کتابی در رد مسیحیت نوشت و چندین بحث با کشیشان مسیحی داشت. علمای مسلمان دیگری که با او ارتباط نزدیک داشتند و با آثار او آشنا بودند، به تألیف آثار ردیهای دیگری پرداختند. بنابراین می توان گفت که محمد صادق فخرالاسلام در تحریک علمای مسلمان به انجام این حرکت نقش بسزایی داشته است. - حمایت دولت وقت ایران از خلق چنین آثاری دلیل دیگر پیدایش این جریان بود. مثلاً ناصرالدین شاه لقب فخرالاسلام را به او داد و به دستور او کتاب «انصارالاسلام» را نوشت. شهر ایران تبریز را می توان در بسیاری از مسائل به عنوان شهر پیشگام برشمرد. صنعت نشر برای اولین بار در این شهر راه اندازی شد که یکی دیگر از عوامل رونق نگارش و انتشار کتاب علیه مسیحیت در این منطقه بود. - تألیف کتاب «مضان الحق» اثر کارل فاندر (1803-1865) میسیونر پروتستان و فعالیت های تبلیغی وی در این زمینه، موجب پدید آمدن موجی از ابطال آثار علیه مسیحیت در آذربایجان و سایر کشورهای اسلامی شد. برخی از کتاب ها مستقیماً در رد این کتاب بوده اند. در نتیجه علمای آذربایجان در نگارش علیه مسیحیت و فعالیت های تبلیغی تأثیرگذار بودند و آثار فراوانی به دست آنان خلق شد. این گونه فعالیت ها نشان می دهد که علمای این مبدأ تا چه اندازه روشنفکر و بصیر بوده اند و با شجاعت در برابر مبلغان مسیحی مقاومت کرده و مسلمانان آن ناحیه را از خطرات این گونه فعالیت ها آگاه ساخته اند. اوج این نهضت در نگارش آثار ابطال در دهه های نخست همین دوره بود. با افزایش فعالیت مبلغان مسیحی و تألیف کتب علیه اسلام، علمای مسلمان واکنش نشان دادند و در ازای آن آثار شفاهی و مکتوب ایجاد کردند. و هنگامی که فعالیت های مسیحیان کاهش یافت، واکنش مسلمانان این بود که فعالیت های آنها را نیز محدود کنند. این امر به وضوح نشان دهنده ماهیت تهاجمی و تدافعی اسلام است. |
| Görüntüle | Ilāhīyāt-i taṭbīqī, 2015-03, Vol.5 (12), p.111-126 |
