بررسی جایگاه ایل قراچورلو در درگیری های نظامی و چالش های سیاسی عصر نادرشاه
| عنوان | بررسی جایگاه ایل قراچورلو در درگیری های نظامی و چالش های سیاسی عصر نادرشاه |
|---|---|
| نویسنده | آی رحمتی، شکوه السادات عربی هاشمی، سهیلا ترابیفرسانی |
| موضوع | کردها |
| نوع | كتاب |
| زبان | فارسی |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه سلطنتی دانمارک |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2008-6253, EISSN: 2476-3306, DOI: 10.22108/jhr.2020.117863.1758 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_c53b34dc4aee4344a9659c77d852c215 |
| محل کتابخانه | فهرست DOAJ از مجلات دسترسی آزاد، جستجوی آکادمیک EBSCOhost کامل شد |
| یادداشتها | چکیده در دوران نادرشاه افشار، علیرغم همه موفقیتهای نظامی و سیاسی در عرصههای خارجی، ایران مملو از کنشها و واکنشهای اقوام و طوایف مختلف در قالب درگیریهای نظامی و چالشهای سیاسی بود. یکی از طوایفی که به نظر می رسد در درگیری ها و چالش های دوران نادرشاه حضور جدی و مؤثری داشته است، ایل قراچورلو بوده است. بررسی نقش و جایگاه این طایفه در تحولات نظامی و سیاسی ایران و نتایج حاصل از آن موضوع اصلی این تحقیق است. با وجود نقش پررنگ این طایفه در عصر نادر، تاکنون تحقیقات مناسبی در این زمینه صورت نگرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با جست و جو در متون تاریخی و اسناد مختلف سعی در تحلیل این نقش دارد. نتایج بررسیهای مختلف نشان میدهد که طوایف مختلف این قوم بهعنوان پیشتازان سربازان نادر، بهویژه در مبارزه با افغانها و عثمانیها و سایر مبارزات خارجی فعال بودهاند. علاوه بر این، کردهای قراچورلو همواره در سرکوب شورش های داخلی طرفدار نادرشاه بوده اند. مقدمه تشکیل حکومت افشاریان به دنبال هرج و مرج ناشی از سقوط سلسله صفویه، یکی از مهم ترین تحولات تاریخ ایران به شمار می رود. در نتیجه به قدرت رسیدن نادرشاه افشار، ایران وحدت خود را بازیافت و توانست انسجام و یکپارچگی خود را حفظ کند. طوایف مختلف[1]، به ویژه اقوام ساکن در خراسان، اصلی ترین طرفداران نادرشاه در دستیابی به موفقیت های مختلف داخلی و خارجی بودند. یکی از این طوایف که در تحولات سیاسی و نظامی عصر نادر نقش بسزایی داشت، طایفه قراچورلو و طوایف مختلف وابسته به آن بود[2]. این طایفه در دامنه کوه های آلاداغ خراسان سکونت داشتند. در پی تحولات سالهای پایانی حکومت صفویه و در اوایل نهضت نادر ابتدا به مخالفت با وی پرداختند، اما به دلیل تمهیداتی که نادر در برخورد با ایلات و طوایف در نظر گرفته بود، به زودی به یکی از یاران اصلی او تبدیل شدند. موضوع اصلی این پژوهش، تحلیل نقش این طایفه و تلاش سران آن در تحولات عصر نادر بود. مواد و روشها تاکنون تحقیق مستقل و جامعی در مورد نقش ایل قراچورلو در تحولات این دوره از تاریخ ایران انجام نشده است. منابع دوره نادرشاه از جمله اعلم آرای نادری نوشته محمدکاظم مروی، جهانگشای نادر نوشته میرزا مهدی خان استرآبادی و همچنین مطالعات جدید از جمله جلد اول کتاب حرکات تاریخی کرد به خراسان (حرکت های تاریخی کردها به خراسان) نوشته کلیمشهد و تعالیه ها و تعالیه ها. خراسان (طوایف و طوایف عشایری خراسان) نوشته سید علی میرنیا عموماً نقش کردهای خراسان را در تحولات نظامی-سیاسی عصر نادری مورد توجه قرار داده اند. اما به طور خاص در مورد تلاش های سیاسی و نظامی این طایفه در درگیری های نظامی و سیاسی آن دوره تحقیقی صورت نگرفته است. پژوهش حاضر با بررسی منابع اصلی و تحقیقات جدید به ویژه استفاده از اسناد مختلف از جمله دستورات، قبالهها و مکاتبات تاریخی، به تحلیل این نقش پرداخته است. بحث در مورد نتایج و نتیجه گیری بررسی مجموعه منابع، مطالعات و اسناد تاریخی عصر افشاریان نشان داد که طوایف و طوایف متعدد خراسان در تشکیل و سپس تثبیت حکومت افشاریان نقش اساسی داشته اند. از میان این طوایف و طوایف، ایل قراچورلو به عنوان یکی از پنج طایفه کرد خراسان، یکی از یاران اصلی نادرشاه بود. آنها همیشه پیشتاز جنگ ها و لشکرکشی های او با عثمانی ها، هند و قفقاز بوده اند. کردهای قراچورلو در شکست ملک محمود سیستانی در مشهد، افغانهای ابدالی در هرات، نبردهای چهارگانه نادر با اشرف افغان، جنگهای سهگانه با عثمانیها و همچنین در لشکرکشی نادر به هند و داغستان با هزاران سرباز خود فعال بودهاند. همچنین ایل قراچورلو در سرکوب محمدتقی خان شیرازی در فارس، لزگین ها در داغستان و پیرمحمدخان در بلوچستان نقش اساسی داشت. نجف سلطان، محمدخان، محمدرضاخان، آغاسی بیگ، شهباز بیگ، احمدخان، سلیم بیگ، پهلوان بیگ، علی رضا بیگ، علیقلی بیگ و امامقلی بیگ از مهم ترین مقامات نادر و یاران ایل قراچورلو بودند. نادر در پاسخ به همکاری طایفه قراچورلو، حکومت مناطقی مانند دربند در قفقاز را به نجف سلطان قراچورلو، مجوز عربستان را به محمدخان قراچورلو، وکیل طایفه به حسن بیگ قراچورلو، اسیک آقاسی دیوان را به علی رضا بیگ سروارلوان، خاراچورلو، و وکیل ایل را به علی رضا بیگ سرورلوان، خاراچورلو، اعطا کرد. حکومت فارس به احمد سلطان کارگرلو یکی از بزرگان این طایفه رسید. امروزه گروههایی از کردهای ایل قراچورلو در مناطقی مانند گرجستان و آذربایجان که در اثر سیاستهای نادر اسکان داده شدهاند، حضور دارند. [1]. طایفه: ایل در جامعه عشایری ایران اتحادیه ای سیاسی است متشکل از چند تیره عشایر (چند خانوار با وابستگی های خویشاوندی) و تیره های عشایری که بر اساس وابستگی های خویشاوندی یا در زمان معین، بر حسب مصالح سیاسی و اجتماعی و ضرورت ها با هم متحد می شوند و طایفه ای تشکیل می دهند. طایفه ها معمولاً تحت قلمرو و اداره شخصی قلمرو و اداره ایلات بودند. ایلخان یا ایل باگی (آشتی، 1366، ص 14-13). [2]. طایفه: طایفه در جامعه عشایری ایران یک واحد سیاسی-اجتماعی متشکل از چند تیره عشایر است و در سلسله مراتب ایلات مهم ترین و متمایزترین مقوله است. در سلسله مراتب اجتماعی عشایر ایران، بیشتر طوایف بین ایل و تیره عشایر قرار دارند، اما طایفه هایی هم هستند که به هیچ طایفه ای وابسته نیستند و به آنها تیره های مستقل می گویند. طایفه یک سازمان اجتماعی-سیاسی با ساختار طبقه بندی است. آنها ممکن است کم تحرک، کوچ نشین کامل یا نیمه کوچ نشین و طایفه ای باشند. فرقی نمی کند طایفه عشایری باشد یا کم تحرک، باز هم طایفه محسوب می شود. طایفه زیرمجموعه کوچکتری از یک قبیله است که اغلب با یکدیگر خویشاوندی نزدیک دارند و برای چندین نسل نیای مشترک دارند (تکمیل همایون و بلوکباشی، 1388، ص 15-8). |
| Görüntüle | Nashriyyah-i pizhūhishhā-yi tārīkhī, 2019-12, Vol.11 (4), p.17-36 |
