نویسنده
Rızâyî, Hasan Rızâyî-i Aksarayî (متوفی 1007/1598-99 - ö. ?/?)
تاریخ انتشار
07/04/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - اثر حماسی عربی که در مورد شخصیت های مذهبی- عرفانی ساکن شهر آکسارای نوشته شده است.
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
nuzhetu-l-ebrar-el-muttali-li-esrari-l-gaffar-nuzhetu-l-ebrar-min-ehli-l-esrar-rizayi
تاریخ
1056 شعبان/1646 سپتامبر-اکتبر)
یادداشتها
این اثر که توسط صوفی سلوتی Aksaraylı سید حسن ریزائی نوشته شده است، همانطور که از نامش پیداست، از "مشاهدات پیرامون مؤمنان آگاه به اسرار خدا که بخشش آنها گسترده است، یا سیر در میان پاکان اهل اسرار و لذت حاصل از این سیر و سلوک" صحبت می کند. کار؛ وی به اختصار از علما، شعرا، نویسندگان، صوفیان، صوفیان، قضات و برخی از صالحان آکسارای که ریزایی با برخی از آنها ملاقات کرده است، نام می برد. همه افرادی که اطلاعات مهمی در مورد آنها در اثر ارائه شده است اهل آکسارای یا ساکن آکسارای هستند حتی اگر اهل آکسارای نباشند. این اثر که شامل برخی از اطلاعات زندگینامهای درباره شیخ حمیدالدین آکسارایی (سومونجو بابا) معروف صوفی است که در آکسارای درگذشت و آرامگاه او امروز در این شهر است و خانوادهاش نیز اطلاعات مهمی برای برخی بحثهای جاری درباره این شخص ارائه میدهد. اطلاعاتی که ریزایی، داماد خانواده Somuncu Baba داده است، به دلیل موقعیت آن ارزشمند است. خود ریزایی در مرکز این اثر قرار دارد که شامل اتوبیوگرافی، خاطرات و سرگوزهنام میشود و اطلاعات مهمی درباره زندگینامه و خانواده او نیز ارائه شده است. از تشکل های صوفیانه مانند هالوتی، سلوتی، مولوی، کالندری که در قرن هفدهم در آکسارای شکل گرفت و پیروان آنها نام برده می شود. شیخ حلوتی حمزه بابا که سلطان احمد اول با او گفتگو داشت و دولتمرد معروف کویوجو مراد پاشا با او وابسته بود، شیخ حلوتی ملاعلی افندی، شاعر و قاضی دانیشی شعبان افندی، کادی عبدالرحمن آکسارایی (رزائی اعظم پدر مهدویته) سید احمد چلبی (برادر ریزاعی)، سید محمد حوکا شاه (پسر ریزایی)، آکسارایلی عبدالرحیم افندی، قاضی آکسارای میمزاده احمد افندی، سخنور اولوکامی حاجی عبدالجلیل افندی، شیخ حمید سولهان افندی، شیخ حمید سولهان افندی، که احتمالاً کالندری ابدال و مولوی بوده است. درویش عثمان را می توان از افراد مهمی برشمرد که ریزایی اظهار داشت که در اثر با آنها رابطه برقرار کرده است. اشاره ریزایی به ساختارهای تاریخی، مذهبی و فرهنگی در قرن هفدهم آکسارای این اثر را از اهمیت ویژهای میبخشد. این خود ریزایی است که ما را از وجود اثر آگاه کرده است. او در اثر خود با عنوان المحمودیه فی-مناکیبی ریکالی البیلادا اطلاعاتی درباره محتوای نزهتول ابرار ارائه کرد. هیچ منبع بیوگرافی یا کتابشناختی با ذکر این اثر یافت نشده است. این اثر که حائز اهمیت است زیرا نشان میدهد که نویسنده به دلیل نگارش آن به زبان عربی تا چه اندازه از این زبان آگاهی دارد، در کتابخانه ابراهیم حکی کنیالی (نسخههای خطی سلیمیه) به همراه سایر آثار ریزهای در شماره 65 قرار دارد و دارای صفحات 154a-176a است. همچنین بخش های منظوم و نثر ترکی در صفحات اول اثر وجود دارد. متن عربی از 157b شروع می شود. مؤلف در پایان اثر آورده است که اثر خود را در شهر «مدینة لازکیه» یعنی دنیزلی با تعیین تاریخ 1056 شعبان/646 شهریور ـ اکتبر 176 هجری قمری نوشته است. این اثر توسط حسن اوچار و مصطفی شن از عربی به ترکی ترجمه شده است. (Çağırıcı 2006: 26-27؛ Cankurt 2014: 119-129؛ Cankurt 2015: 139-150؛ Cankurt 2021: 65-91؛ Uçar-Şen 2017: 16-26) برای زندگینامه شاعر رجوع کنید. “Rızâî, Hasan Rızâî-i Aksarâyî”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Öğretmen Muhammet H. Cankurt
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Cankurt, Hasan (2014).Seyyid Hasan Rızâyî El-Aksarâyî Hayatı, Sanatı, Eserleri ve ‘Miftâhu’s-Sa‘âde’ Adlı Manzûm Kasîde-i Bürde Şerhi.Yüksek Lisans Tezi. Manisa: Celal Bayar Üniversitesi.
Cankurt, Hasan (2015).Seyyid Hasan Rızâyî El-Aksarâyî Hayatı, Sanatı, Eserleri ve ‘Miftâhu’s-Sa‘âde’ Adlı Manzûm Kasîde-i Bürde Şerhi.Ankara: Akçağ Yay.
Cankurt, Muhammet H. (2021). “Nüzhetü’l-Ebrâr’ın Aksaray Kültür Tarihi Açısından Önemi”.VI. Uluslararası Aksaray Sempozyumu (27-28 Ekim 2021) Tam Metin Kitabı.Aksaray: Aksaray Üniversitesi Somuncu Baba Tarih ve Kültür Araştırmaları Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yay.
Çağırıcı, Mustafa (2006).Hasan Rızâyî Ve Tezkiretü’s-Sâlikîn İle Mahmûdiyye Adlı Eserleri Tahkîk Ve Değerlendirilmesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Uçar, Şen ve Mustafa Şen (2017).Hasan Rızâî El-Aksarâyî Nüzhetü’l-Ebrâr El-Muttali‘ Li-Esrâri’l-Gaffâr.Ankara: Akçağ Yay.
Atıf Bilgileri
Cankurt, Muhammet H.. "NÜZHETÜ’L-EBRÂR EL-MUTTALİ‘ Lİ-ESRÂRİ’L-GAFFÂR/NÜZHETÜ’L-EBRÂR MİN-EHLİ’L-ESRÂR (RIZÂYÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/nuzhetu-l-ebrar-el-muttali-li-esrari-l-gaffar-nuzhetu-l-ebrar-min-ehli-l-esrar-rizayi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
