Aramaya Dön

UŞŞÂKNÂME (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)

İsim	UŞŞÂKNÂME (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)
Yazar	Mağribî (Irakî), İbrahim bin Şehriyar (d. ?/1209/1213? - ö. ?/1289/90?)
Basım Tarihi:	19/12/2021
Konu	Tekke Edebiyatı - tasavvufi eser
Tür	Diğer
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	ussakname
Tarih	1281-1284
Notlar	İbrahim bin Şehriyar Irâkî’nin Farsça manzum tasavvufi eseri. Eser mesnevi ve gazel nazım türünde, aruzun hafif bahri olan fe’ilâtun mefâ’ilun fe’ilun vezniyle kaleme alınmıştır.Dehnâme,Deh Fasl,'IşknâmeveKâşifu’l-Esrâradlarıyla da anılan eser 1281-1284 yılları arasında yazılmış ve vezir Şemseddîn-i Cûveynî’ye ithaf edilmiştir. Senâî-yi Gaznevî’ninHadîkatü’l-hakîkaadlı eserinin vezniyle yazılan bu eserde 1053 beyit yer almıştır. On bölümden oluşan eserin bölümleri şöyle tasnif edilmiştir: Mukaddime (Hamdele ve Salvele, Yaratılış Hakkında, Na‘t,Hulefâ-yı Râşidîn Hakkında, Halka Nasihat Hakkında, Deh Fasl Hakkında, Divan Sahibi Hakkında, Sultanlara Nasihat Hakkında, İskender ve Aristo Hikâyesi, Hasbihal-nâme). Birinci Bölüm: Aşıkların Vasfı. İkinci Bölüm: Âşığın ve Maşûkun Durumu. Üçüncü Bölüm: Âşıkların Sıfatları. Dördüncü Bölüm: Aşkın Beyanı. Beşinci Bölüm: Aşkta İnsanın Kâmil Olması. Altıncı Bölüm: Sevgilinin Şevkinin Beyanı. Yedinci Bölüm: Aşkın Üstünlükleri. Sekizinci Bölüm: Maşûk ile Sohbet. Dokuzuncu Bölüm: Aşkın Hakikatinin Beyanı. Onuncu Bölüm: Kitabın Sonu. Eserin her bölümünde ilâhî aşk ile ilgili düşüncelerini ifade eden müellif ayet ve hadislerden, Ebu Bekr Şiblî, Necmüddîn-i Kübrâ, Ruzbîhân Baklî, İmâm Gazzâlî, Bâbâ Kûhî ve Mecdüddîn-i Bağdâdî gibi mutasavvıfların hikâyelerinden istifade etmiştir.ʿUşşâḳnâme’den etkilenen Evhadüddîn-i Merâgî, Ubeyd-i Zâkânî, İmâd-i Fakîh gibi şairler bu türden eserler yazmışlardır. Irâkî’nin bu eserinde Ahmed-i Gazzâlî’ninSevânihu’l-Uşşâkadlı mesnevisinin tesiri görünmektedir. Eserin nüshaları; Süleymaniye Kütüphanesi (Nuruosmaniye, nr. 4195), İstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi (FY. 538/ 593), Tahran Meclis Kütüphanesi'nde (nr. 963) bulunmaktadır.ʿUşşâḳnâmeüzerine Gökhan Çetinkaya tarafından 2014 yılında yüksek lisans tezi hazırlanmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Mağribî (Irakî), İbrahim Bin Şehriyar”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Alkan, Ercan (hzl.) (2011).Lemaʿât Aşka ve Âşıklara Dair/ Tercüme ve Şerh Ahmed Avni Konuk. İstanbul: İlk Harf Yay. Bilgin, Orhan (1995) “Fahreddîn-i Irâkî”.TDV İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 84-86. Çetinkaya, Gökhan (çev) (2016).Fahruddîn-i Irâkî/ Âşıklar Kitabı/ Uşşaknâme. İstanbul: Büyüyenay Yay. NesrinMuhteşem(nşr.) (1372).Mecmûâ-i Âsâr-i Fahreddîn-i Irâkî. Tahran: İntişârât-i Zevvâr. Zebîhullâh Safâ (1373).Târîh-i Edebiyyât der Îrân. Tahran: İntişârât-i Firdevs. Zehrâ Hânlerî (1348).Ferheng-i Edebiyyât-ı Fârsî.Tahran.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "UŞŞÂKNÂME (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ussakname. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

UŞŞÂKNÂME (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)

Yazar Mağribî (Irakî), İbrahim bin Şehriyar (d. ?/1209/1213? - ö. ?/1289/90?)

Basım Tarihi 19/12/2021

Konu Tekke Edebiyatı - tasavvufi eser

Tür Diğer

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası ussakname

Tarih 1281-1284

Notlar İbrahim bin Şehriyar Irâkî’nin Farsça manzum tasavvufi eseri. Eser mesnevi ve gazel nazım türünde, aruzun hafif bahri olan fe’ilâtun mefâ’ilun fe’ilun vezniyle kaleme alınmıştır.Dehnâme,Deh Fasl,'IşknâmeveKâşifu’l-Esrâradlarıyla da anılan eser 1281-1284 yılları arasında yazılmış ve vezir Şemseddîn-i Cûveynî’ye ithaf edilmiştir. Senâî-yi Gaznevî’ninHadîkatü’l-hakîkaadlı eserinin vezniyle yazılan bu eserde 1053 beyit yer almıştır. On bölümden oluşan eserin bölümleri şöyle tasnif edilmiştir: Mukaddime (Hamdele ve Salvele, Yaratılış Hakkında, Na‘t,Hulefâ-yı Râşidîn Hakkında, Halka Nasihat Hakkında, Deh Fasl Hakkında, Divan Sahibi Hakkında, Sultanlara Nasihat Hakkında, İskender ve Aristo Hikâyesi, Hasbihal-nâme). Birinci Bölüm: Aşıkların Vasfı. İkinci Bölüm: Âşığın ve Maşûkun Durumu. Üçüncü Bölüm: Âşıkların Sıfatları. Dördüncü Bölüm: Aşkın Beyanı. Beşinci Bölüm: Aşkta İnsanın Kâmil Olması. Altıncı Bölüm: Sevgilinin Şevkinin Beyanı. Yedinci Bölüm: Aşkın Üstünlükleri. Sekizinci Bölüm: Maşûk ile Sohbet. Dokuzuncu Bölüm: Aşkın Hakikatinin Beyanı. Onuncu Bölüm: Kitabın Sonu. Eserin her bölümünde ilâhî aşk ile ilgili düşüncelerini ifade eden müellif ayet ve hadislerden, Ebu Bekr Şiblî, Necmüddîn-i Kübrâ, Ruzbîhân Baklî, İmâm Gazzâlî, Bâbâ Kûhî ve Mecdüddîn-i Bağdâdî gibi mutasavvıfların hikâyelerinden istifade etmiştir.ʿUşşâḳnâme’den etkilenen Evhadüddîn-i Merâgî, Ubeyd-i Zâkânî, İmâd-i Fakîh gibi şairler bu türden eserler yazmışlardır. Irâkî’nin bu eserinde Ahmed-i Gazzâlî’ninSevânihu’l-Uşşâkadlı mesnevisinin tesiri görünmektedir. Eserin nüshaları; Süleymaniye Kütüphanesi (Nuruosmaniye, nr. 4195), İstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi (FY. 538/ 593), Tahran Meclis Kütüphanesi'nde (nr. 963) bulunmaktadır.ʿUşşâḳnâmeüzerine Gökhan Çetinkaya tarafından 2014 yılında yüksek lisans tezi hazırlanmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Mağribî (Irakî), İbrahim Bin Şehriyar”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Alkan, Ercan (hzl.) (2011).Lemaʿât Aşka ve Âşıklara Dair/ Tercüme ve Şerh Ahmed Avni Konuk. İstanbul: İlk Harf Yay. Bilgin, Orhan (1995) “Fahreddîn-i Irâkî”.TDV İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 84-86. Çetinkaya, Gökhan (çev) (2016).Fahruddîn-i Irâkî/ Âşıklar Kitabı/ Uşşaknâme. İstanbul: Büyüyenay Yay. NesrinMuhteşem(nşr.) (1372).Mecmûâ-i Âsâr-i Fahreddîn-i Irâkî. Tahran: İntişârât-i Zevvâr. Zebîhullâh Safâ (1373).Târîh-i Edebiyyât der Îrân. Tahran: İntişârât-i Firdevs. Zehrâ Hânlerî (1348).Ferheng-i Edebiyyât-ı Fârsî.Tahran.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "UŞŞÂKNÂME (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ussakname. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].