Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme

Name: Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme
Author: Pehlivan,Necmettin, Çelik,Muhammet, Ünal,İsmail Hakkı

İsim	Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme
Yazar	Pehlivan,Necmettin, Çelik,Muhammet, Ünal,İsmail Hakkı
Basım Yeri	Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi - Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
Konu	Modality, Possibility
Tür	Kitap
Dil	ara,tur
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	ISSN: 1301-0522, DOI: 10.33227/auifd.535296
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_4709270443704a679401fbfcef6007c6
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar	Tümel önermenin modalitesinin zorunlu, dāʾimī ve diğer modalitelerden hangisiyle nitelenebileceği hususu, İslam mantık literatüründe önemli bir tartışma konusudur. Tartışma, İbn Sīnā’nın ortaya koyduğu modal mantık sistemindeki tümel önermenin modalitesine dair karşı-iddia ile başlamıştır. İbn Sīnā’nın ortaya koyduğu karşı-iddia, ilk kez Faḫruddīn er-Rāzī ile delil formunu kazanmıştır. Naṣīruddīn eṭ-Ṭūsī, iddiayı er-Rāzī’den farklı şekilde delillendirmiş, el-Ḫūnecī ise karşı-iddiayı zikredip delilini ve itirazını belirtmemiştir. İbn Sīnā karşı-iddiaya karşı-örnek ile er-Rāzī de bölme ile itiraz etmiş, eṭ-Ṭūsī ise itirazında ortaya koyduğu karşı-delilin orta teriminin kaplamını genişletmiştir. İbn Sīnā ve er- Rāzī’nin itirazları, tümel önermenin modalitesi için zorunlu modalitesi dışındaki diğer modaliteleri mümkün görürken, eṭ-Ṭūsī’nin itirazı karşı iddiayı kabul eder görünmektedir. Tümel önermenin modalitesine dair karşı-iddialar, bunların delilleri ve bunlara yönelik itirazlar, 18. yüzyıl Osmanlı bilim havzasında Muḥammed el-Āmidī tarafından Refʿu’l- Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l-Muveccehāt isimli risalede yeniden gündeme getirilmiştir. Klasik dönemde tartışılmış bir konuyu post-klasik döneme taşıması ve bir tercihte bulunması nedeniyle oldukça kayda değer bir risaledir. Makalede, önce söz konusu tartışmanın İslam mantık literatüründeki serencamı özetlenmiş, ardından el-Āmidī’nin ilgili risalesi tahlil edilmiş ve farklı bir delil ortaya konulmuş, son olarak da risalenin tenkitli Arapça metni sunulmuştur.
Detaylı Başlık	Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme

Kaynağa git Mektup Kütüphanesi Leitir Library

Aramaya Dön

Mektup Kütüphanesi

Kaynağa git

Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme

Yazar Pehlivan,Necmettin, Çelik,Muhammet, Ünal,İsmail Hakkı

Basım Yeri Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi - Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi

Konu Modality, Possibility

Tür Kitap

Dil ara,tur

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Mektup Kütüphanesi

Demirbaş Numarası ISSN: 1301-0522, DOI: 10.33227/auifd.535296

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_4709270443704a679401fbfcef6007c6

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals

Notlar Tümel önermenin modalitesinin zorunlu, dāʾimī ve diğer modalitelerden hangisiyle nitelenebileceği hususu, İslam mantık literatüründe önemli bir tartışma konusudur. Tartışma, İbn Sīnā’nın ortaya koyduğu modal mantık sistemindeki tümel önermenin modalitesine dair karşı-iddia ile başlamıştır. İbn Sīnā’nın ortaya koyduğu karşı-iddia, ilk kez Faḫruddīn er-Rāzī ile delil formunu kazanmıştır. Naṣīruddīn eṭ-Ṭūsī, iddiayı er-Rāzī’den farklı şekilde delillendirmiş, el-Ḫūnecī ise karşı-iddiayı zikredip delilini ve itirazını belirtmemiştir. İbn Sīnā karşı-iddiaya karşı-örnek ile er-Rāzī de bölme ile itiraz etmiş, eṭ-Ṭūsī ise itirazında ortaya koyduğu karşı-delilin orta teriminin kaplamını genişletmiştir. İbn Sīnā ve er- Rāzī’nin itirazları, tümel önermenin modalitesi için zorunlu modalitesi dışındaki diğer modaliteleri mümkün görürken, eṭ-Ṭūsī’nin itirazı karşı iddiayı kabul eder görünmektedir. Tümel önermenin modalitesine dair karşı-iddialar, bunların delilleri ve bunlara yönelik itirazlar, 18. yüzyıl Osmanlı bilim havzasında Muḥammed el-Āmidī tarafından Refʿu’l- Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l-Muveccehāt isimli risalede yeniden gündeme getirilmiştir. Klasik dönemde tartışılmış bir konuyu post-klasik döneme taşıması ve bir tercihte bulunması nedeniyle oldukça kayda değer bir risaledir. Makalede, önce söz konusu tartışmanın İslam mantık literatüründeki serencamı özetlenmiş, ardından el-Āmidī’nin ilgili risalesi tahlil edilmiş ve farklı bir delil ortaya konulmuş, son olarak da risalenin tenkitli Arapça metni sunulmuştur.

Detaylı Başlık Tümel önermenin ‘Cihet’i: Muḥammed el-Āmidī’nin Refʿu’l-Ḥicāb ʿan Cemīʿi’l- Muveccehāt isimli eseri bağlamında bir inceleme