İslam Hukukunda Kitābet (Mükātebe) Akdi ve Osmanlı Tatbikatı

Name: İslam Hukukunda Kitābet (Mükātebe) Akdi ve Osmanlı Tatbikatı
Author: Fatma Kuru

İsim	İslam Hukukunda Kitābet (Mükātebe) Akdi ve Osmanlı Tatbikatı
Yazar	Fatma Kuru
Konu	Liberty, Ottoman Empire, Slavery
Tür	Kitap
Dil	ara,tur
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Danimarka Kraliyet Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	ISSN: 1301-0522, DOI: 10.33227/auifd.1297359
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_98e58c23c4c640c4b2996014a6aacd09
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals, Alma/SFX Local Collection
Notlar	Kitābet (mükātebe) akdi, İslam hukukunun kabul ettiği köle azat usullerinden biridir. Bu akitle köle, mal veya menfaat olabilen bir bedeli efendisine ödemeyi borçlanmakta, bedeli ödediği takdirde hürriyetine kavuşmaktadır. Bedel ödenene kadar köle kalmaya devam etmektedir. Ancak bazı hususlarda hür ahkamına tabi olmaktadır. Nitekim kazancı üzerinde mülkiyet sahibi olmakta, bazı tasarrufları yapmaya ehil hale gelmektedir. Bedeli ödeyemediği takdirde kölelik ahkamına geri dönmektedir. Bu aradaki statüsü mükāteb köle olarak isimlendirilmektedir. Mükātebin hürriyetine giden yollar mümkün mertebe açılmaya çalışılmıştır. Nitekim zekat ve sadaka yoluyla mükātebe yardım yapılması teşvik edilmiş, kitābet akdinin sıhhatine halel getirebilecek hususlarda müsamahakâr bir tavır takınılmıştır. En nihayetinde kitābet akdi gerek İslam’ın ilk devirlerinde gerek daha sonraki devirlerde kendine genişçe bir tatbikat sahası bulmuştur. Bu sahalardan biri de Osmanlı Devleti olmuştur. Bu makalede kitābet akdinin teorik altyapısı Ḥanefī mezhebi ağırlıklı olarak ortaya konulmuş, devamında bunun tezahürü olan Osmanlı tatbikatına yer verilmiştir. Hususiyet arz eden hususlar izah edilmiştir. Mezheplerin teşekkülünden önceki devirlere ait misallere de yer verilmiştir. Konu bütünlüğünü sağlamak için teori ve pratik bir arada ele alınmıştır.
Görüntüle	Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi dergisi, 2023-11, Vol.64 (2), p.407-440

Kaynağa git Danimarka Kraliyet Kütüphanesi Royal Danish Library

Aramaya Dön

Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Kaynağa git

İslam Hukukunda Kitābet (Mükātebe) Akdi ve Osmanlı Tatbikatı

Yazar Fatma Kuru

Konu Liberty, Ottoman Empire, Slavery

Tür Kitap

Dil ara,tur

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Danimarka Kraliyet Kütüphanesi

Demirbaş Numarası ISSN: 1301-0522, DOI: 10.33227/auifd.1297359

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_98e58c23c4c640c4b2996014a6aacd09

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals, Alma/SFX Local Collection

Notlar Kitābet (mükātebe) akdi, İslam hukukunun kabul ettiği köle azat usullerinden biridir. Bu akitle köle, mal veya menfaat olabilen bir bedeli efendisine ödemeyi borçlanmakta, bedeli ödediği takdirde hürriyetine kavuşmaktadır. Bedel ödenene kadar köle kalmaya devam etmektedir. Ancak bazı hususlarda hür ahkamına tabi olmaktadır. Nitekim kazancı üzerinde mülkiyet sahibi olmakta, bazı tasarrufları yapmaya ehil hale gelmektedir. Bedeli ödeyemediği takdirde kölelik ahkamına geri dönmektedir. Bu aradaki statüsü mükāteb köle olarak isimlendirilmektedir. Mükātebin hürriyetine giden yollar mümkün mertebe açılmaya çalışılmıştır. Nitekim zekat ve sadaka yoluyla mükātebe yardım yapılması teşvik edilmiş, kitābet akdinin sıhhatine halel getirebilecek hususlarda müsamahakâr bir tavır takınılmıştır. En nihayetinde kitābet akdi gerek İslam’ın ilk devirlerinde gerek daha sonraki devirlerde kendine genişçe bir tatbikat sahası bulmuştur. Bu sahalardan biri de Osmanlı Devleti olmuştur. Bu makalede kitābet akdinin teorik altyapısı Ḥanefī mezhebi ağırlıklı olarak ortaya konulmuş, devamında bunun tezahürü olan Osmanlı tatbikatına yer verilmiştir. Hususiyet arz eden hususlar izah edilmiştir. Mezheplerin teşekkülünden önceki devirlere ait misallere de yer verilmiştir. Konu bütünlüğünü sağlamak için teori ve pratik bir arada ele alınmıştır.

Görüntüle Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi dergisi, 2023-11, Vol.64 (2), p.407-440