ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)

Name: ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)
Author: Âşık Çelebi, Seyyid Pir Mehemmed b. Ali (d. 926/1520 - ö. 979/1572)

İsim	ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)
Yazar	Âşık Çelebi, Seyyid Pir Mehemmed b. Ali (d. 926/1520 - ö. 979/1572)
Basım Tarihi:	29/11/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - biyografiler
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	zeyl-i-sakayik-asik-celebi
Tarih	976 / 1568-69 yılından sonra
Notlar	Âşık Çelebi’ninŞakāiku’n-Nu‘mâniyye’ye yazdığı Arapça zeyil. Tam adıZeylü’ş-Şakâiki’n-Nu‘mâniyye’dir. Biyografileri şahısların vefat tarihi kronolojisine göre sıralanmıştır. Son biyografi sahibinin vefat tarihinden hareketle 976 /1568-69 yılından sonra yazıldığı anlaşılmaktadır. Tabakat türüne giren eser,Şakâik’ı Taşköprî-zâde’nin bıraktığı yerden Sultan II. Selim (ö. 1574) döneminin başlarına kadar getirmektedir. Sekiz yılı kapsayan eserde Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566) ve Sultan II. Selim döneminde yaşayan kırk üç kadı, müderris, şeyh ve dervişin yaşam bilgileri bulunmaktadır.Âşık Çelebi eserine Allah’a hamd, Hz. Muhammed’e ve ashâbına salât ve selâm ile başlamaktadır. Akabinde, Arap ve Acemlerin ünlü ve başarılı pek çok âliminin olduğunu, bununla birlikte Anadolu’da da çok yetkin, liyakatli, meşhur bilginlerin bulunduğunu belirtir. Sözü Taşköprî-zâde’ye getirip onun Osmanlı âlimlerinin hayatlarını anlatan bir eser yazdığını ifade eder. Taşköprî-zâde’nin kısa bir biyografisini sunar. Onun bıraktığı yerden Osmanlı meşhurlarının biyografilerini vermeye devam eder. Biyografilerde âlimlerin nerede doğdukları, hangi hocalardan ders aldıkları, hangi medresede kime muîd veya mülazım oldukları, hangi medreseye ne kadar ücretle atandıkları, nerede müderrislik ve kadılık yaptıkları, ne zaman ve nerede vefat ettikleri, ilmi meziyetleri, müsbet veya menfî ahlakî özellikleri hakkında bilgiler verilmektedir. Bazı biyografilerin muhtevası darken bazıları nispeten tafsilatlıdır.Zeyl-i Şakâik’ın eser tertibatı genel itibarlaŞakâikile aynıdır. Sadece bir noktadaŞakâik-ı Nu‘mâniyye’nin tertibatına önemli bir eklemede bulunulmuştur. O daŞakâik’ta sadece biyografilere yer verilirkenZeyl-i Şakâik’ta tabaka başlarında önemli tarihî gelişmelere de değinilmesidir. Nitekim bu yenilik sonraki müzeyyillerce kabul görmüş,Şakâik-ı Nu‘mâniyyegeleneğini biyografiden genel tarih çizgisine doğru çekmiştir. Dönemin Sadrazamı Sokullu Mehmed Paşa (ö. 1579)’ya sunulan eser, nüshası mevcut ilk Şakaik zeyli olması nedeniyle önem taşımaktadır.Zeyl-i Şakâik’ın tahkikli metni Mısır’da Abdurrezzak Berekat (2007), ülkemizde ise Mehmet Öztürk (2016) tarafından neşredilmiştir.Yazarın biyografisi için bk. "Âşık Çelebi, Seyyid Pir Mehemmed b. Ali".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Suat Donuk
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Âşık Çelebi (2007).Zeylü’ş-Şakâiki’n-nu‘mâniyye fî ‘Ulemâi’d-Devleti’l-‘Osmâniyye. Hzl. Abdurrezzak Berekât. Kahire: Dârü’l-Hidâye Yay. Donuk, Suat (2015). “Âşık Çelebi’nin Arapça, Nev‘îzâde Atâyî’nin Türkçe Şakâiku’n-Nu‘mâniyye Zeylindeki Ortak Biyografilerin Mukayesesi”.Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi4/4: 1524-60. Gönül, [Necatigil] Behçet (1945). “İstanbul Kütüphânelerinde Al-Şakâik Al-Nu‘mâniya Tercüme ve Zeyilleri”.Türkiyat MecmuasıVII-VIII/2: 136-168. Öztürk, Mehmet (2016).Âşık Çelebi’nin Zeylü’ş-Şakâiki’n-nu‘mâniyye Adlı Eseri. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	donuk, suat. "ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyl-i-sakayik-asik-celebi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)

Yazar Âşık Çelebi, Seyyid Pir Mehemmed b. Ali (d. 926/1520 - ö. 979/1572)

Basım Tarihi 29/11/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - biyografiler

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası zeyl-i-sakayik-asik-celebi

Tarih 976 / 1568-69 yılından sonra

Notlar Âşık Çelebi’ninŞakāiku’n-Nu‘mâniyye’ye yazdığı Arapça zeyil. Tam adıZeylü’ş-Şakâiki’n-Nu‘mâniyye’dir. Biyografileri şahısların vefat tarihi kronolojisine göre sıralanmıştır. Son biyografi sahibinin vefat tarihinden hareketle 976 /1568-69 yılından sonra yazıldığı anlaşılmaktadır. Tabakat türüne giren eser,Şakâik’ı Taşköprî-zâde’nin bıraktığı yerden Sultan II. Selim (ö. 1574) döneminin başlarına kadar getirmektedir. Sekiz yılı kapsayan eserde Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566) ve Sultan II. Selim döneminde yaşayan kırk üç kadı, müderris, şeyh ve dervişin yaşam bilgileri bulunmaktadır.Âşık Çelebi eserine Allah’a hamd, Hz. Muhammed’e ve ashâbına salât ve selâm ile başlamaktadır. Akabinde, Arap ve Acemlerin ünlü ve başarılı pek çok âliminin olduğunu, bununla birlikte Anadolu’da da çok yetkin, liyakatli, meşhur bilginlerin bulunduğunu belirtir. Sözü Taşköprî-zâde’ye getirip onun Osmanlı âlimlerinin hayatlarını anlatan bir eser yazdığını ifade eder. Taşköprî-zâde’nin kısa bir biyografisini sunar. Onun bıraktığı yerden Osmanlı meşhurlarının biyografilerini vermeye devam eder. Biyografilerde âlimlerin nerede doğdukları, hangi hocalardan ders aldıkları, hangi medresede kime muîd veya mülazım oldukları, hangi medreseye ne kadar ücretle atandıkları, nerede müderrislik ve kadılık yaptıkları, ne zaman ve nerede vefat ettikleri, ilmi meziyetleri, müsbet veya menfî ahlakî özellikleri hakkında bilgiler verilmektedir. Bazı biyografilerin muhtevası darken bazıları nispeten tafsilatlıdır.Zeyl-i Şakâik’ın eser tertibatı genel itibarlaŞakâikile aynıdır. Sadece bir noktadaŞakâik-ı Nu‘mâniyye’nin tertibatına önemli bir eklemede bulunulmuştur. O daŞakâik’ta sadece biyografilere yer verilirkenZeyl-i Şakâik’ta tabaka başlarında önemli tarihî gelişmelere de değinilmesidir. Nitekim bu yenilik sonraki müzeyyillerce kabul görmüş,Şakâik-ı Nu‘mâniyyegeleneğini biyografiden genel tarih çizgisine doğru çekmiştir. Dönemin Sadrazamı Sokullu Mehmed Paşa (ö. 1579)’ya sunulan eser, nüshası mevcut ilk Şakaik zeyli olması nedeniyle önem taşımaktadır.Zeyl-i Şakâik’ın tahkikli metni Mısır’da Abdurrezzak Berekat (2007), ülkemizde ise Mehmet Öztürk (2016) tarafından neşredilmiştir.Yazarın biyografisi için bk. "Âşık Çelebi, Seyyid Pir Mehemmed b. Ali".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Suat Donuk

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Âşık Çelebi (2007).Zeylü’ş-Şakâiki’n-nu‘mâniyye fî ‘Ulemâi’d-Devleti’l-‘Osmâniyye. Hzl. Abdurrezzak Berekât. Kahire: Dârü’l-Hidâye Yay. Donuk, Suat (2015). “Âşık Çelebi’nin Arapça, Nev‘îzâde Atâyî’nin Türkçe Şakâiku’n-Nu‘mâniyye Zeylindeki Ortak Biyografilerin Mukayesesi”.Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi4/4: 1524-60. Gönül, [Necatigil] Behçet (1945). “İstanbul Kütüphânelerinde Al-Şakâik Al-Nu‘mâniya Tercüme ve Zeyilleri”.Türkiyat MecmuasıVII-VIII/2: 136-168. Öztürk, Mehmet (2016).Âşık Çelebi’nin Zeylü’ş-Şakâiki’n-nu‘mâniyye Adlı Eseri. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.

Atıf Bilgileri donuk, suat. "ZEYL-İ ŞAKÂYIK (ÂŞIK ÇELEBİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/zeyl-i-sakayik-asik-celebi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].