KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)

Name: KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)
Author: Hâmidî-i Isfahânî, Molla Hâmidî, Mevlânâ Hâmidî, Hâmidî-i İrânî, Hâmidî-i Acem, Hâmidî-i (d. 843/1439-40 - ö. ?/?)

İsim	KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)
Yazar	Hâmidî-i Isfahânî, Molla Hâmidî, Mevlânâ Hâmidî, Hâmidî-i İrânî, Hâmidî-i Acem, Hâmidî-i (d. 843/1439-40 - ö. ?/?)
Basım Tarihi:	23/09/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	kulliyat-hamidi-i-isfahani
Tarih	?
Notlar	Molla ünvanı almış âlim ve sanatkâr şâirlerden Mevlânâ Hâmidî’nin şiirlerini topladığı eseri. 531 sayfadan oluşan bu eserde Farsça ve Türkçe şiirler yer alır. Eser Fatih Sultan Mehmet adına yazılmıştır. Dîbâce, hasbihâl-nâme, kasâʻid ve tevârîh, gazeliyyât ve mukattaʻât adlı dört bölümden meydana gelir.1-10 sayfalar arasında yer alan dîbâce bölümü tamamen Farsçadır. Bu bölümde 4 münâcat, 1 naât, 1 miraç-nâme, 1 bahâriye vardır. Giriş mâhiyetindeki bu bölümde Hâmidî bütün şairlik gücünü ve kudretini göstermiştir.Hasbihâl-nâme Hâmidi’nin en büyük bir heyecan ve hassâsiyetle meydana getirmiş olduğu kısımdır. Şâirin en mahrem, samîmi, içten safhaları ile hayâtını görmemize imkân veren kısımdır (Ertaylan 1949: 32). 10- 56 sayfalar arasında yer alan bu kısımda 38 mesnevi, 3 gazel, 5 kaside bulunmaktadır.Kasâʻid ve tevârîh bölümü eserin en değerli kısmı kabul edilir. 57. sayfadan başlayarak 346. sayfanın sonuna kadar gider. Burada Türkçe ve Farsça kasideler vardır. Bu kaside örneklerinde Hâmidi’nin edebi olduğu kadar ilmi yönüne de tanık oluruz. Tarih kısmını; fetih tarihleri, mebânî tarihleri, doğum ve ölüm tarihleri, kitâbet tarihleri başlıklarıyla gruplandırabiliriz.346-531 sayfalar arasında yer alan gazeliyyât ve mukattaʻât bölümü münâcât ve naâtlarla başlar. Gazeller alfabetik sıraya göre sıralanmıştır. Bu şiirler Hâmidi’nin lirik yönünü gözler önüne serer.Eser, Hâmidi’nin terceme-i hâli ile sergüzeşti¬ni ihtivâ etmek itibârı ile pek mühim olduğu gibi, memleketin iç sahnelerini ve “Gazel der feth” “Târîh-i Kara buğdan” gibi bazı tarihi bahisleri de zikretmek ve “Şeyh şüden i Hâin idî der imâret” gibi içtimâi ve iktisâdi durumları da göstermek için, çok kıymetli bir vesika teşkil etmektedir (Ertaylan 1949: 33).Esere bakıldığında Hâmidi’nin döneminde yaşayan diğer şairlerden aşağı olmadığını şairlik gücünün oldukça kuvvetli olduğunu görürüz. Dil özellikleri dikkate alındığında Türkçe yazılarının dilinin sade, samimi ve içten olduğu kanısına varılır. Sade bir dille yazıyor olmasına rağmen divan şiiri mazmun ve mefhumlarını kullanmış, edebi sanatlara yer vermekten geri kalmamıştır. Ayrıca eserde Azerî lehçesinin özelliklerini görmek mümkündür.Mevlânâ Hâmidî’nin biyografisi için bk. “Hâmidî-i Isfahânî, Molla Hâmidî, Mevlânâ Hâmidî, Hâmidî-i İrânî, Hâmidî-i Acem, Hâmidî-i Acemî ”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Akın ZENGİN
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ertaylan, İsmail Hikmet (1949).Külliyât-ı Dîvân-ı Mevlânâ Hâmidî. İstanbul: İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Yay. Ünver, İsmail (1974). “Hâmidî’nin Türkçe Şiirleri”.Türkoloji Dergisi .c. 6. 197-233. Ünver, İsmail (1997). “Hâmidî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 15. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 461-462.
Atıf Bilgileri	ZENGİN, Akın. "KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kulliyat-hamidi-i-isfahani. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)

Yazar Hâmidî-i Isfahânî, Molla Hâmidî, Mevlânâ Hâmidî, Hâmidî-i İrânî, Hâmidî-i Acem, Hâmidî-i (d. 843/1439-40 - ö. ?/?)

Basım Tarihi 23/09/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası kulliyat-hamidi-i-isfahani

Tarih ?

Notlar Molla ünvanı almış âlim ve sanatkâr şâirlerden Mevlânâ Hâmidî’nin şiirlerini topladığı eseri. 531 sayfadan oluşan bu eserde Farsça ve Türkçe şiirler yer alır. Eser Fatih Sultan Mehmet adına yazılmıştır. Dîbâce, hasbihâl-nâme, kasâʻid ve tevârîh, gazeliyyât ve mukattaʻât adlı dört bölümden meydana gelir.1-10 sayfalar arasında yer alan dîbâce bölümü tamamen Farsçadır. Bu bölümde 4 münâcat, 1 naât, 1 miraç-nâme, 1 bahâriye vardır. Giriş mâhiyetindeki bu bölümde Hâmidî bütün şairlik gücünü ve kudretini göstermiştir.Hasbihâl-nâme Hâmidi’nin en büyük bir heyecan ve hassâsiyetle meydana getirmiş olduğu kısımdır. Şâirin en mahrem, samîmi, içten safhaları ile hayâtını görmemize imkân veren kısımdır (Ertaylan 1949: 32). 10- 56 sayfalar arasında yer alan bu kısımda 38 mesnevi, 3 gazel, 5 kaside bulunmaktadır.Kasâʻid ve tevârîh bölümü eserin en değerli kısmı kabul edilir. 57. sayfadan başlayarak 346. sayfanın sonuna kadar gider. Burada Türkçe ve Farsça kasideler vardır. Bu kaside örneklerinde Hâmidi’nin edebi olduğu kadar ilmi yönüne de tanık oluruz. Tarih kısmını; fetih tarihleri, mebânî tarihleri, doğum ve ölüm tarihleri, kitâbet tarihleri başlıklarıyla gruplandırabiliriz.346-531 sayfalar arasında yer alan gazeliyyât ve mukattaʻât bölümü münâcât ve naâtlarla başlar. Gazeller alfabetik sıraya göre sıralanmıştır. Bu şiirler Hâmidi’nin lirik yönünü gözler önüne serer.Eser, Hâmidi’nin terceme-i hâli ile sergüzeşti¬ni ihtivâ etmek itibârı ile pek mühim olduğu gibi, memleketin iç sahnelerini ve “Gazel der feth” “Târîh-i Kara buğdan” gibi bazı tarihi bahisleri de zikretmek ve “Şeyh şüden i Hâin idî der imâret” gibi içtimâi ve iktisâdi durumları da göstermek için, çok kıymetli bir vesika teşkil etmektedir (Ertaylan 1949: 33).Esere bakıldığında Hâmidi’nin döneminde yaşayan diğer şairlerden aşağı olmadığını şairlik gücünün oldukça kuvvetli olduğunu görürüz. Dil özellikleri dikkate alındığında Türkçe yazılarının dilinin sade, samimi ve içten olduğu kanısına varılır. Sade bir dille yazıyor olmasına rağmen divan şiiri mazmun ve mefhumlarını kullanmış, edebi sanatlara yer vermekten geri kalmamıştır. Ayrıca eserde Azerî lehçesinin özelliklerini görmek mümkündür.Mevlânâ Hâmidî’nin biyografisi için bk. “Hâmidî-i Isfahânî, Molla Hâmidî, Mevlânâ Hâmidî, Hâmidî-i İrânî, Hâmidî-i Acem, Hâmidî-i Acemî ”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Akın ZENGİN

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Ertaylan, İsmail Hikmet (1949).Külliyât-ı Dîvân-ı Mevlânâ Hâmidî. İstanbul: İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Yay. Ünver, İsmail (1974). “Hâmidî’nin Türkçe Şiirleri”.Türkoloji Dergisi .c. 6. 197-233. Ünver, İsmail (1997). “Hâmidî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 15. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 461-462.

Atıf Bilgileri ZENGİN, Akın. "KÜLLİYÂT (HÂMİDÎ-İ ISFAHÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kulliyat-hamidi-i-isfahani. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].