GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)

Name: GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)
Author: Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262-63/1846)

İsim	GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)
Yazar	Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262-63/1846)
Basım Tarihi:	28/04/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tezkire
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	gulistan-i-irem-kudsi
Tarih	1257/1841
Notlar	Kudsî'nin Herodot, Strabon, Taberî, Kazvinî, Kâtip Çelebi ve Karamzin gibi farklı milletlere mensup araştırmacıların eserlerinden yararlanarak hazırladığı tarih ve biyografi eseri (Bakıxanov 2010: 6). Bakıhanov, bu eseri üzerine uzun süre çalışmıştır (Muhtaroğlu 1993: 201). Bakıhanov’un Batı kültüründen haberdar olması, eseri hem metot hem de anlatış tarzı bakımından Doğu dünyasındaki benzerlerinden farklı kılmaktadır (Yazıcı 1991: 543-544).Gülistân-ı İrem; giriş bölümü, eserin ana gövdesini oluşturan beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Azerbaycan ve Dağıstan’ın coğrafi konumu, burada yaşayan insanların kökeni, dili ve gelenekleri anlatılmıştır. Birinci bölümde İslamiyet’in doğuşundan Arap ordularının Şirvan ve Dağıstan bölgelerine gelişine kadarki dönem ele alınmıştır. İkinci bölüm, Arap ordularının bölgeye gelişinden Moğol istilasına kadar olan döneme ayrılmıştır. Üçüncü bölüm, Moğol döneminden Safevîler’in ortaya çıkışına kadar olan dönemi içermektedir. Dördüncü bölümde Safevîler’in ilk dönemlerinden Nadir Şah’ın vefatına kadar olan tarihî süreç anlatılmaktadır. Beşinci bölümde Nadir Şah’ın vefatından Karabağ’ın Gülistan köyünde imzalanan anlaşmaya kadar olan dönemdeki olaylara ışık tutulmuştur. Sonuç bölümünde yazarın kendisi hakkında verdiği bilgilere ek olarak 24 şair, yazar ve âlimin hayat hikâyeleri yer almaktadır (Akpınar 1994: 48; Bakıxanov 2010: 11-12; Bayram 2011: 114).Bakıhanov,Gülistân-ı İremadlı eserini Farsça olarak hazırlamıştır. Rusçaya çevirdiği bazı bölümleri 1846 ve 1848’de Tiflis’teKafkazgazetesinde yayımlamıştır (Bakıxanov 2010: 8). Eserin tamamı Rusça olarak ilk kez 1926’da yayımlanmıştır (Bayram 2013: 151). Farsça metin ilk kez bütün olarak 1970’de Azerbaycan Türkçesi, İngilizce ve Farsça ön sözle birlikte yayımlanmıştır (Yazıcı 1991: 544). Eserin Azerbaycan Türkçesine ilk tercümesi Mir Cafer tarafından 1902’de yapılmış, ancak sansürden izin alınamadığı için eser yayımlanamamıştır. Azerbaycan Türkçesiyle ilk kez 1951’de yayımlanabilmiştir (Aliyev 2007: 45).Yazarın biyografisi için bk. "Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. Dr. Orhan Baldane
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Akpınar, Yavuz (1994).Azerî Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Dergâh Yay. Aliyev, Emin (2007).Abbaskulu Bakühanlı ve Ahlâk Düşüncesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Bakıxanov, Abbasqulu Ağa (2010).Gülüstani-İrem. Bakü: Hatun Plyus. Bayram, Ömer (2011). “Gülistan-ı İrem’in Tezkire Kısmı”.Mustafa İsen Adına Uluslararası Sempozyum-Klasik Türk Edebiyatında Biyografi-Bildiriler. Ankara: AKM Yay. 109-120. Bayram, Parvana (2013). “Abbaskulu Ağa Bakühanov’un Hayatı, Eserleri ve ‘Kitab-ı Askeriye’ Hikâyesi”.Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi6 (27): 145-165. Muhtaroğlu, Vilayet (1993). “Abbasqulu Ağa Bakıxanov (Azerbaycan XIX.-XX. Yüz Yıl Türk Edebiyatı-1920’ye Kadar)”.Başlangıcından Günümüze Kadar Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi-Azerbaycan Türk Edebiyatı-III. Cilt. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 200-208. Yazıcı, Tahsin (1991). “Bâkihanlı”.İslam Ansiklopedisi.C. 4. İstanbul: TDV Yay. 543-544.
Atıf Bilgileri	Baldane, Orhan. "GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulistan-i-irem-kudsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)

Yazar Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262-63/1846)

Basım Tarihi 28/04/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tezkire

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası gulistan-i-irem-kudsi

Tarih 1257/1841

Notlar Kudsî'nin Herodot, Strabon, Taberî, Kazvinî, Kâtip Çelebi ve Karamzin gibi farklı milletlere mensup araştırmacıların eserlerinden yararlanarak hazırladığı tarih ve biyografi eseri (Bakıxanov 2010: 6). Bakıhanov, bu eseri üzerine uzun süre çalışmıştır (Muhtaroğlu 1993: 201). Bakıhanov’un Batı kültüründen haberdar olması, eseri hem metot hem de anlatış tarzı bakımından Doğu dünyasındaki benzerlerinden farklı kılmaktadır (Yazıcı 1991: 543-544).Gülistân-ı İrem; giriş bölümü, eserin ana gövdesini oluşturan beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Azerbaycan ve Dağıstan’ın coğrafi konumu, burada yaşayan insanların kökeni, dili ve gelenekleri anlatılmıştır. Birinci bölümde İslamiyet’in doğuşundan Arap ordularının Şirvan ve Dağıstan bölgelerine gelişine kadarki dönem ele alınmıştır. İkinci bölüm, Arap ordularının bölgeye gelişinden Moğol istilasına kadar olan döneme ayrılmıştır. Üçüncü bölüm, Moğol döneminden Safevîler’in ortaya çıkışına kadar olan dönemi içermektedir. Dördüncü bölümde Safevîler’in ilk dönemlerinden Nadir Şah’ın vefatına kadar olan tarihî süreç anlatılmaktadır. Beşinci bölümde Nadir Şah’ın vefatından Karabağ’ın Gülistan köyünde imzalanan anlaşmaya kadar olan dönemdeki olaylara ışık tutulmuştur. Sonuç bölümünde yazarın kendisi hakkında verdiği bilgilere ek olarak 24 şair, yazar ve âlimin hayat hikâyeleri yer almaktadır (Akpınar 1994: 48; Bakıxanov 2010: 11-12; Bayram 2011: 114).Bakıhanov,Gülistân-ı İremadlı eserini Farsça olarak hazırlamıştır. Rusçaya çevirdiği bazı bölümleri 1846 ve 1848’de Tiflis’teKafkazgazetesinde yayımlamıştır (Bakıxanov 2010: 8). Eserin tamamı Rusça olarak ilk kez 1926’da yayımlanmıştır (Bayram 2013: 151). Farsça metin ilk kez bütün olarak 1970’de Azerbaycan Türkçesi, İngilizce ve Farsça ön sözle birlikte yayımlanmıştır (Yazıcı 1991: 544). Eserin Azerbaycan Türkçesine ilk tercümesi Mir Cafer tarafından 1902’de yapılmış, ancak sansürden izin alınamadığı için eser yayımlanamamıştır. Azerbaycan Türkçesiyle ilk kez 1951’de yayımlanabilmiştir (Aliyev 2007: 45).Yazarın biyografisi için bk. "Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. Dr. Orhan Baldane

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Akpınar, Yavuz (1994).Azerî Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Dergâh Yay. Aliyev, Emin (2007).Abbaskulu Bakühanlı ve Ahlâk Düşüncesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Bakıxanov, Abbasqulu Ağa (2010).Gülüstani-İrem. Bakü: Hatun Plyus. Bayram, Ömer (2011). “Gülistan-ı İrem’in Tezkire Kısmı”.Mustafa İsen Adına Uluslararası Sempozyum-Klasik Türk Edebiyatında Biyografi-Bildiriler. Ankara: AKM Yay. 109-120. Bayram, Parvana (2013). “Abbaskulu Ağa Bakühanov’un Hayatı, Eserleri ve ‘Kitab-ı Askeriye’ Hikâyesi”.Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi6 (27): 145-165. Muhtaroğlu, Vilayet (1993). “Abbasqulu Ağa Bakıxanov (Azerbaycan XIX.-XX. Yüz Yıl Türk Edebiyatı-1920’ye Kadar)”.Başlangıcından Günümüze Kadar Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi-Azerbaycan Türk Edebiyatı-III. Cilt. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 200-208. Yazıcı, Tahsin (1991). “Bâkihanlı”.İslam Ansiklopedisi.C. 4. İstanbul: TDV Yay. 543-544.

Atıf Bilgileri Baldane, Orhan. "GÜLİSTÂN-I İREM (KUDSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulistan-i-irem-kudsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].