EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)

Name: EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)
Author: Fânî, Ömer Efendi (d. ?/? - ö. ?/1622)

İsim	EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)
Yazar	Fânî, Ömer Efendi (d. ?/? - ö. ?/1622)
Basım Tarihi:	11/02/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufî eser
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-huccetu-n-neyyire-fi-beyani-t-tarikati-l-munire
Tarih	?
Notlar	Ömer Fânî Efendi’nin tasavvufun doğru anlaşılmasını sağlamak için yazdığı eseri. Eserin tam ismi,el-Huccetü’n-neyyire fî beyâni’t-tarîkati’l-münîre’dir. Eser, kırk üç varaktan ibaret olup Kâtib Çelebi’nin kaydına göre, 1026/1617 yılında yazılmıştır (Çelebi 1941:I,631). Yazıldığı yer, İstanbul’dur. 17. yüzyılda İstanbul’da zâhir uleması ile sûfîler arasında baş göstermiş olan (Kâdızâdeliler-Sivâsîler mücadelesi) karşılıklı atışma ve eleştiriler üzerine eser, gerçek ve doğru tasavvufun anlaşılmasını sağlamak, tasavvuf ile mutasavvıflara yönelik eleştirileri bertaraf etmek ve oluşmuş olan suizannı ortadan kaldırmak üzere yazılmıştır.Bu durumu Ömer Fânî, eserin hemen başında dile getirmiştir (Fânî Yzm 3808: vr. 9b; İdiz 2011:104).Eserin ana teması, zâhir âlimleri tarafından zaman zaman eleştiriye tabi tutulmuş olan zikir, semâ‘ ve deverân konularıdır. Ömer Fânî Efendi bu üç meseleyi önce zâhirî yönden ele almış; bunların, Kur’ân, sünnet ve âlimlerin görüşlerinden delillerini getirmek sûretiyle cevazına dair deliller sunmuştur. Hâtime kısmında ise, yine aynı konuları bu kez, bâtınî deliller ve bu konuda sûfîlerin görüşlerine daha çok yer vermek sûretiyle işlemiştir. Bu arada müellifimizin yer yer, muhâlif âlimlerin görüşlerine yer verdiği ve getirdiği delillerle bunları çürütmeye çalıştığı görülmektedir. Böylece adeta muhataplarına; ileri sürdüğünüz deliller, zikir, semâ‘ ve deverânın harâm olduğunu değil, aksine câiz olduğunu göstermektedir, demek istediği görülmektedir (İdiz 2011: 26).17. yüzyıl dil özelliklerini taşıyan eser sade bir Arapçayla ve mensur olarak yazılmıştır.Kâtib Çelebi (Çelebi 1941: I,631), Bağdatlı İsmâil Paşa (Bağdatlı 1951: I,798) ve Mehmed Tahir’in (Bursalı 1333/1915:I,118) ismen zikrettikleri eserin tespit ettiğimiz tek nüshası, İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi, Arapça Yazmalar, nr. 3808’de bulunmaktadır.Fânî'nin biyografisi için bk. “FÂNî, Ömer Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. FERZENDE İDİZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Bağdatlı İsmâîl Paşa (1951).Hediyyetü’l-ârifîn: Esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn(hzl. Rıfat Bilge-İbnü’l-Emin Mahmud Kemâl İnal). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. Bursalı Mehmet Tahir (1333/1915).Osmanlı Müellifleri.İstanbul: Matbaa-ı Amire. Fânî, Ömer.el-Huccetü’n-neyyire fî beyâni’t-tarîkati’l-münîre. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. Arapça Yazmalar. No. 3808. İdiz, Ferzende (2011).Ömer Fânî Efendi ve Tasavvufa Dâir Üç Eseri.İstanbul: İnsan Yay. Kâtib Çelebi (1941). Keşfü’z-Zünnûn an-esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn. Maarif Matbaası.
Atıf Bilgileri	İDİZ, FERZENDE. "EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-huccetu-n-neyyire-fi-beyani-t-tarikati-l-munire. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)

Yazar Fânî, Ömer Efendi (d. ?/? - ö. ?/1622)

Basım Tarihi 11/02/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufî eser

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-huccetu-n-neyyire-fi-beyani-t-tarikati-l-munire

Tarih ?

Notlar Ömer Fânî Efendi’nin tasavvufun doğru anlaşılmasını sağlamak için yazdığı eseri. Eserin tam ismi,el-Huccetü’n-neyyire fî beyâni’t-tarîkati’l-münîre’dir. Eser, kırk üç varaktan ibaret olup Kâtib Çelebi’nin kaydına göre, 1026/1617 yılında yazılmıştır (Çelebi 1941:I,631). Yazıldığı yer, İstanbul’dur. 17. yüzyılda İstanbul’da zâhir uleması ile sûfîler arasında baş göstermiş olan (Kâdızâdeliler-Sivâsîler mücadelesi) karşılıklı atışma ve eleştiriler üzerine eser, gerçek ve doğru tasavvufun anlaşılmasını sağlamak, tasavvuf ile mutasavvıflara yönelik eleştirileri bertaraf etmek ve oluşmuş olan suizannı ortadan kaldırmak üzere yazılmıştır.Bu durumu Ömer Fânî, eserin hemen başında dile getirmiştir (Fânî Yzm 3808: vr. 9b; İdiz 2011:104).Eserin ana teması, zâhir âlimleri tarafından zaman zaman eleştiriye tabi tutulmuş olan zikir, semâ‘ ve deverân konularıdır. Ömer Fânî Efendi bu üç meseleyi önce zâhirî yönden ele almış; bunların, Kur’ân, sünnet ve âlimlerin görüşlerinden delillerini getirmek sûretiyle cevazına dair deliller sunmuştur. Hâtime kısmında ise, yine aynı konuları bu kez, bâtınî deliller ve bu konuda sûfîlerin görüşlerine daha çok yer vermek sûretiyle işlemiştir. Bu arada müellifimizin yer yer, muhâlif âlimlerin görüşlerine yer verdiği ve getirdiği delillerle bunları çürütmeye çalıştığı görülmektedir. Böylece adeta muhataplarına; ileri sürdüğünüz deliller, zikir, semâ‘ ve deverânın harâm olduğunu değil, aksine câiz olduğunu göstermektedir, demek istediği görülmektedir (İdiz 2011: 26).17. yüzyıl dil özelliklerini taşıyan eser sade bir Arapçayla ve mensur olarak yazılmıştır.Kâtib Çelebi (Çelebi 1941: I,631), Bağdatlı İsmâil Paşa (Bağdatlı 1951: I,798) ve Mehmed Tahir’in (Bursalı 1333/1915:I,118) ismen zikrettikleri eserin tespit ettiğimiz tek nüshası, İstanbul Üniversitesi Kütüphânesi, Arapça Yazmalar, nr. 3808’de bulunmaktadır.Fânî'nin biyografisi için bk. “FÂNî, Ömer Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. FERZENDE İDİZ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Bağdatlı İsmâîl Paşa (1951).Hediyyetü’l-ârifîn: Esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn(hzl. Rıfat Bilge-İbnü’l-Emin Mahmud Kemâl İnal). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. Bursalı Mehmet Tahir (1333/1915).Osmanlı Müellifleri.İstanbul: Matbaa-ı Amire. Fânî, Ömer.el-Huccetü’n-neyyire fî beyâni’t-tarîkati’l-münîre. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. Arapça Yazmalar. No. 3808. İdiz, Ferzende (2011).Ömer Fânî Efendi ve Tasavvufa Dâir Üç Eseri.İstanbul: İnsan Yay. Kâtib Çelebi (1941). Keşfü’z-Zünnûn an-esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn. Maarif Matbaası.

Atıf Bilgileri İDİZ, FERZENDE. "EL-HUCCETÜ’N-NEYYİRE FÎ BEYÂNİ'T-TARÎKATİ'L-MÜNÎRE (FÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-huccetu-n-neyyire-fi-beyani-t-tarikati-l-munire. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].