ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)

Name: ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)
Author: Dâvûd-ı Kayserî, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed (ö. 751/1350)

İsim	ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)
Yazar	Dâvûd-ı Kayserî, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed (ö. 751/1350)
Basım Tarihi:	02/12/2021
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - şerh
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serhul-kasidetil-mimiyye
Tarih	732/1331-32 [?]
Notlar	Şerhu'l Kasîdeti’l-Mîmiyye;İbnü’l-Fâriz’inMîmiyye (Hamriyye)adlı kasidesi üzerine yazılan ilk şerhtir. Dâvûd-ı Kayserî bu şerhi, İbnü’l-Fâriz’in Tâiyye kasidesinin şerhinden (731/1330-31[?]) sonra bir dostunun isteği üzerine kaleme almıştır. Buna göre yazılış tarihi 732/1331-32 yıllarına denk gelmektedir. Dili Arapça olan şerh, İlhanlı vezirlerinden biri olduğu tahmin edilen Abdülkâfî b. Abdullah et-Tebrîzî’ye ithaf edilmiştir. Eser, bir mukaddime ile şerh kısmından oluşmaktadır. Kasidenin anlaşılmasının, hakiki muhabbetin bilinmesiyle mümkün olacağını belirten Kayserî, şerhe başlamadan önce bu konuyu mukaddimede “muhabbetin hakikati”, “muhabbetin kısımları” ve “muhabbetin neticeleri” başlıkları altında ele alır.Kayserî, genellikle şerh yaptığı her esere bir mukaddimeyle başlamıştır. Yazdığı mukaddimeler müstakil birer risale olarak telakki edildiğinden, müstensihler tarafından farklı isimlerle ayrı birer eser gibi istinsah edilmiştir. Şarihin Mîmiyye kasidesine yazdığı mukaddime,Risâletün fî-Ma’rifeti’l-Mahabbeti’l-Hakîkiyye,Kitâbün fî-Ma'rifeti'l-Mahabbeti'l-İlâhiyyeveKitâbün fi'l-Mahabbeadlarıyla bilinmektedir (Kayseri 1997).İbnü'l-Fâriz'in 41 beyitten oluşan kasidenin sadece 33 beytinivahdet-i vücut nazariyesi doğrultusunda varlık meselesini İlahi muhabbet ekseninde ele alan bir anlayışla tasavvufi ve felsefi bir açıdan şerh etmiştir. İbnü’l-Arabî ve Abdürrezzâk Kâşânî gibi mutasavvıfların vahdet-i vücut anlayışını benimseyen Kayserî’nin bu şerhi, sonraki asırlarda da etkisini sürdürmüştür.Kayserî, her beyitten sonra bütün kelimeleri açıklamak yerine beytin anlaşılmasına katkı sağlayacak kelimeleri anlamlandırmış, ardından beyitleri mukaddimedeki anlayış doğrultusunda şerh etmiştir.Kayserî, şerh sırasında çok sayıda ayet ve hadisten istifade etmiştir. İlavetenkonuya açıklık getirebilecek manzum ve mensur her türlü söz ve yazıya başvurmuştur. İbnü’l-Fârız, Sühreverdî, Ebu Nuvâs, Cüneyd-i Bağdâdî, Ebubekr-i Şiblî, Hassan b. Sâbit ve Mihyâr Deylemi bunlardan bazılarıdır.Kayserî’nin yazdığı bu şerh, Hamriyye kasidesi üzerine yazılan Arapça, Farsça ve Türkçe şerhler tarafından örnek alınmıştır.Kara Mustafa Hulûsî Alâiyevî’nin (ö.1304/1886)Leme’âtü’l-Berkiyye fî-Şerhi Kasîdeti’l-Mîmiyyeadlı şerhi bunlardan bir tanesidir (Diğer şerhler içinbk. İnce 2008).Kâtip Çelebî’nin de ifade ettiği gibi eser Hamriyye kasidesi üzerine yazılmış en iyi şerhlerden biridir (1941: 1338). Nitekim daha sonraki şarihlerin bu eserden sıkça istifade etmeleri de onun bu alandaki yetkinliğini göstermektedir.Eserin Türkiye’de ve yurt dışında çok sayıda yazma nüshaları mevcuttur. Sadece Süleymaniye Kütüphanesi'nde 20 kadar nüshası tespit edilmiştir (İnce 2018: 23). Bayraktar, Süleymaniye’deki iki nüshayı (Süleymaniye, 1028/28, vr. 322a-337a ve Reşit Efendi, 858, vr. 179b-192b) esas alarak "Şerhu'l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî" adıyla yayımlamıştır (1991). Turan Koç ve Mehmet Çetinkaya ise "Aşk Şarabı ve Hayat, Kasîde-i Hamriyye Şerhi"adıyla Türkçeye tercüme etmişlerdir (2011).Şairin biyografisi için bk. “Abdülganî, Nablusî Abdülganî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi MUHAMMET İNCE
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Bayraktar, Mehmet (1988).Kayserili Dâvûd (Dâvûdu'l-Kayserî). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay. Bayraktar, Mehmet (1988). "Risâletün fî-İlmi’t-Tasavvuf" .Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 30 (1): 171-215. Bayraktar, Mehmet (1991). "Şerhu’l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî".Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.32: 53-88. Bayraktar, Mehmet (1997).Dâvud el-Kayseri, er-Resâil (tahkik ve neşir). Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yay. İnce, Muhammet (2018).İbnü’l-Fârız’ın Hamriyye Kasidesinin Arapça, Farsça ve Türkçe Şerhleri.Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi. Kâtip Çelebî (2014).Keşf-El-Zunun. (hzl. R. Bilge ve Ş. Yaltkaya). C. 2. Ankara: Maarif Matbaası. Koç, Turan ve M. Çetinkaya (2011).Aşk Şarabı ve Hayat: Kaside-i Hamriyye Şerhi.İstanbul: İnsan Yay.
Atıf Bilgileri	İNCE, MUHAMMET. "ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhul-kasidetil-mimiyye. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)

Yazar Dâvûd-ı Kayserî, Şerafeddin Davûd b. Mahmud b. Mehmed (ö. 751/1350)

Basım Tarihi 02/12/2021

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - şerh

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serhul-kasidetil-mimiyye

Tarih 732/1331-32 [?]

Notlar Şerhu'l Kasîdeti’l-Mîmiyye;İbnü’l-Fâriz’inMîmiyye (Hamriyye)adlı kasidesi üzerine yazılan ilk şerhtir. Dâvûd-ı Kayserî bu şerhi, İbnü’l-Fâriz’in Tâiyye kasidesinin şerhinden (731/1330-31[?]) sonra bir dostunun isteği üzerine kaleme almıştır. Buna göre yazılış tarihi 732/1331-32 yıllarına denk gelmektedir. Dili Arapça olan şerh, İlhanlı vezirlerinden biri olduğu tahmin edilen Abdülkâfî b. Abdullah et-Tebrîzî’ye ithaf edilmiştir. Eser, bir mukaddime ile şerh kısmından oluşmaktadır. Kasidenin anlaşılmasının, hakiki muhabbetin bilinmesiyle mümkün olacağını belirten Kayserî, şerhe başlamadan önce bu konuyu mukaddimede “muhabbetin hakikati”, “muhabbetin kısımları” ve “muhabbetin neticeleri” başlıkları altında ele alır.Kayserî, genellikle şerh yaptığı her esere bir mukaddimeyle başlamıştır. Yazdığı mukaddimeler müstakil birer risale olarak telakki edildiğinden, müstensihler tarafından farklı isimlerle ayrı birer eser gibi istinsah edilmiştir. Şarihin Mîmiyye kasidesine yazdığı mukaddime,Risâletün fî-Ma’rifeti’l-Mahabbeti’l-Hakîkiyye,Kitâbün fî-Ma'rifeti'l-Mahabbeti'l-İlâhiyyeveKitâbün fi'l-Mahabbeadlarıyla bilinmektedir (Kayseri 1997).İbnü'l-Fâriz'in 41 beyitten oluşan kasidenin sadece 33 beytinivahdet-i vücut nazariyesi doğrultusunda varlık meselesini İlahi muhabbet ekseninde ele alan bir anlayışla tasavvufi ve felsefi bir açıdan şerh etmiştir. İbnü’l-Arabî ve Abdürrezzâk Kâşânî gibi mutasavvıfların vahdet-i vücut anlayışını benimseyen Kayserî’nin bu şerhi, sonraki asırlarda da etkisini sürdürmüştür.Kayserî, her beyitten sonra bütün kelimeleri açıklamak yerine beytin anlaşılmasına katkı sağlayacak kelimeleri anlamlandırmış, ardından beyitleri mukaddimedeki anlayış doğrultusunda şerh etmiştir.Kayserî, şerh sırasında çok sayıda ayet ve hadisten istifade etmiştir. İlavetenkonuya açıklık getirebilecek manzum ve mensur her türlü söz ve yazıya başvurmuştur. İbnü’l-Fârız, Sühreverdî, Ebu Nuvâs, Cüneyd-i Bağdâdî, Ebubekr-i Şiblî, Hassan b. Sâbit ve Mihyâr Deylemi bunlardan bazılarıdır.Kayserî’nin yazdığı bu şerh, Hamriyye kasidesi üzerine yazılan Arapça, Farsça ve Türkçe şerhler tarafından örnek alınmıştır.Kara Mustafa Hulûsî Alâiyevî’nin (ö.1304/1886)Leme’âtü’l-Berkiyye fî-Şerhi Kasîdeti’l-Mîmiyyeadlı şerhi bunlardan bir tanesidir (Diğer şerhler içinbk. İnce 2008).Kâtip Çelebî’nin de ifade ettiği gibi eser Hamriyye kasidesi üzerine yazılmış en iyi şerhlerden biridir (1941: 1338). Nitekim daha sonraki şarihlerin bu eserden sıkça istifade etmeleri de onun bu alandaki yetkinliğini göstermektedir.Eserin Türkiye’de ve yurt dışında çok sayıda yazma nüshaları mevcuttur. Sadece Süleymaniye Kütüphanesi'nde 20 kadar nüshası tespit edilmiştir (İnce 2018: 23). Bayraktar, Süleymaniye’deki iki nüshayı (Süleymaniye, 1028/28, vr. 322a-337a ve Reşit Efendi, 858, vr. 179b-192b) esas alarak "Şerhu'l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî" adıyla yayımlamıştır (1991). Turan Koç ve Mehmet Çetinkaya ise "Aşk Şarabı ve Hayat, Kasîde-i Hamriyye Şerhi"adıyla Türkçeye tercüme etmişlerdir (2011).Şairin biyografisi için bk. “Abdülganî, Nablusî Abdülganî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi MUHAMMET İNCE

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Bayraktar, Mehmet (1988).Kayserili Dâvûd (Dâvûdu'l-Kayserî). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay. Bayraktar, Mehmet (1988). "Risâletün fî-İlmi’t-Tasavvuf" .Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 30 (1): 171-215. Bayraktar, Mehmet (1991). "Şerhu’l-Kasîdeti'l-Mîmiyye Li Dâvûdi'l-Kayserî".Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi.32: 53-88. Bayraktar, Mehmet (1997).Dâvud el-Kayseri, er-Resâil (tahkik ve neşir). Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yay. İnce, Muhammet (2018).İbnü’l-Fârız’ın Hamriyye Kasidesinin Arapça, Farsça ve Türkçe Şerhleri.Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi. Kâtip Çelebî (2014).Keşf-El-Zunun. (hzl. R. Bilge ve Ş. Yaltkaya). C. 2. Ankara: Maarif Matbaası. Koç, Turan ve M. Çetinkaya (2011).Aşk Şarabı ve Hayat: Kaside-i Hamriyye Şerhi.İstanbul: İnsan Yay.

Atıf Bilgileri İNCE, MUHAMMET. "ŞERHU'L KASÎDETİ'L-MÎMİYYE (DÂVÛD-I KAYSERÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhul-kasidetil-mimiyye. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].